Asosiy ma’lumotlar

  • Anvar Ibrohim: Malayziyadan çip qayta eksport qilinişiga «belgilar yöq», Singapurdan va AQŞdan rasmiy sörovlar kelmagan
  • MITI: Megaspeed International va Speedmatrixga ruxsat berilmagan; 2025-yil iyulidan AQŞning AI-çiplarini qayta eksport qiliş ruxsat talab qiladi
  • Singapur avval Alisa Xuanga qarşi dalillar yetarli emas deb topgan, biroq unga kirişni taqiqlagan; Pekin josuslikda ayblovlarni rad etgan

Kuala-Lumpur bayonoti

Malayziya baş vaziri Anvar Ibrohim juma kuni amerikalik çip işlab çiqaruvçi rahbariga qimmatga tuşgan Nvidia atrofidagi janjal fonida mamlakatdan çip qayta eksport qilinişiga «belgilar yöq»ligini aytdi. Uning sözlariga köra, Malayziya Singapurdagi Megaspeed International kompaniyasi va Nvidia bilan boğliq masalalar böyiça Singapurdan ham, AQŞdan ham «heç qanday rasmiy sörov olmagan».

Savdo vazirligining pozitsiyasi

Malayziya investitsiyalar, savdo va sanoat vazirligi (MITI) öşa kuni Megaspeed International Pte Ltd yoki uning malayziyadagi boğliq kompaniyasi Speedmatrix Sdn Bhd ga «heç qaçon ruxsat bermaganini» aniqlaştirdi. Speedmatrix Malayziyadagi data-markazlardan ijaraga oluvçi bölib, vazirlik tuşuntirişiça, öz faoliyati uçun öz serverlari va AI-çiplarini keltiradi — hozirça AI-çiplarni mamlakatga keltiriş ruxsat yoki litsenziya talab qilmaydi. Şu bilan birga, 2025-yil iyulidan başlab yuqori unumdorlikdagi amerika AI-çiplarini Malayziyadan eksport qiliş, qayta eksport qiliş, tranzit orqali yuboriş yoki ötkaziş niyatida bölgan har kim avval 2010-yilgi strategik savdo qonuni asosida MITI ruxsatini olişi şart. Vazirlik keltirilgan çiplar boşqa mamlakatlarga çiqarilganmi va bu jarayonda qonun buzilganmi, tekşiriş uçun bojxona xizmati bilan birga işlayotganini qöşdi.

Nvidia janjalining konteksti

Kuala-Lumpur bayonotlaridan oldin amerika ommaviy axborot vositalari AQŞdagi nomaydondan manbalarga tayanib, Nvidianing sobiq rahbari Jensin Xuan Pekin foydasiga josuslikda gumon qilinayotgan xitoylik Alisa Xuan bilan munosabatda bölganini yozgan edi. Jensin va Alisa qarindoş emas; Alisa Xuan — özi asos solgan Singapurdagi texnologik kompaniya Megaspeedning sobiq yuqori menejeri. Payşanba kuni Megaspeed AQŞ hukumati tekşiruvini olqişlayotganini va hokimiyat organlari bilan hamkorlikka tayyor ekanini, amerika eksport qonunçiligiga rioya qiliş majburiyatlariga «juda jiddiy» qarayotganini ta'kidladi. Pekin josuslikda ayblovlarni rad etib, ularni Xitoyga qarşi texnologik blokadalar uçun «bahona» deb atadi. Şu bilan birga, amerika CNN telekanali xabariga köra, AQŞ razvedka hamjamiyati Alisa Xuan Xitoy manfaatlarida Nvidiaga qarşi josuslik bilan şuğullanganmi yoki yöqmi, «aniq emas».

Singapur çoralari va Xuanning ketişi

Malayziya bayonotlaridan bir kun oldin Singapur içki işlar vazirligi Megaspeed ijroçi direktori Alisa Xuan kompaniya tekşirilayotgan mumkin bölgan notöğri deklaratsiyalar bilan boğliq huquqbuzarliklar sodir etgani haqida dalillar yetarli emasligini ma'lum qildi. Şunga qaramay, u ataylab notöğri ma'lumot bergan deb baholayotgan Singapur politsiyasi Gonkong rezidenti Alisa Xuanga mamlakatga qayta kirişni taqiqladi. Nvidiani 1993-yildan başqargan Jensin Xuan özi kompaniyadagi yuqori lavozimlarni tark etdi va nikohsiz aloqa uçun oilasi hamda kompaniyadan uzr söradi.