Asosiy ma’lumotlar

  • Antaliyada COP31 doirasida törtta rivojlaniş banki bilan $5,1 mlrd qiymatida 10 şartnoma imzolandi
  • ADB $3,1 mlrd, AIIB $1,9 mlrd, Jahon banki $1,5 mlrd ajratadi
  • 2023-yildan buyon Türkiya taraqqiyot hamkorlaridan taxminan $50 mlrd taşqi moliya jalb qildi

Antaliyadagi COP31 şartnomalari

Türkiya Antaliyada ötayotgan COP31 iqlim sammiti doirasida törtta köp taraflama rivojlaniş banki bilan jami $5,1 mlrd qiymatida 10 şartnoma imzoladi. Buni qöşma imzolaş marosimida moliya va xazina vaziri Mehmet Şimşek ma’lum qildi. Bitimlarda Osiyo taraqqiyot banki (ADB), Osiyo infratuzilma investitsiya banki (AIIB), Jahon banki va Islom taraqqiyot banki iştirok etmoqda.

Mablağlar qanday taqsimlanadi

Şimşekning sö‘zlariga kö‘ra, moliyalaştiriş bandlik, sanoatni modernizatsiya qiliş hamda yaşil va raqamli ötış söxalaridagi loyixalar orqali «yaşilroq va barqarorroq» iqtisodiyotni şakllantirişga xizmat qilişi kerak. U milliy byudjetlar ö‘zidayoqi ötış ehtiyojlarini qoplamasini ta’kidlab, uzoq muddatli investitsiyalarni jalb qiliş uçun ö‘ylangan iqtisodiy siyosat va strukturaviy islohotlar zarurligini qayd etdi.

Har bir bankning hissasi

ADB prezidenti Masato Kanda zilzilabardoş şifoxonalar quriş, tibbiy xizmatlarni mustaxkamlaş va şifokorlar tayyorlaş uçun €620 mln ($687 mln) qiymatidagi şartnomani taqdim etdi. Yana $500 mln VakifBank orqali kiçik biznesga uzoq muddatli moliyalaştiriş uçun yöNaltiriladi, ayniqsa kam rivojlangan va zilziladan zarar kö‘rgan viloyatlarda hamda ayol tadbirkorlar uçun. Yangi şartnomalar hisobiga ADB yordami $3,1 mlrdga yetadi.

AIIB va Jahon banki

AIIB prezidenti Çou Çjai $1,9 mlrd qiymatidagi moliyalaştirişni e’lon qildi: şundan $1,6 mlrd Türkiyaning iqlim xarakatlarini tezlaştiriş dasturiga va qöşimça moliyalaştirişga, qolgan $300 mln esa Turk Eximbank orqali kompaniyalarning yaşil ötişi va iqtisodiy zarbalarga çidamliligiga sarflanadi. Jahon banki prezidenti Ajay Banga şaharlar, qişloq xöjaligi va sanoatni qöllab-quvvatlaş uçun $1,5 mlrd qiymatida üç şartnoma xaqida xabar berdi — bu bank qöşimça jalb qilişni rejalaştirayotgan xususiy investitsiyalarni hisobga olmaganda. Uning sö‘zlariga kö‘ra, guruhning Türkiyadagi portfeli $32 mlrdga yetgan bö‘lib, bu mamlakatni dunyodagi yirik yöNalişlardan biriga aylantiradi, hamkorlik esa 75 yildan oşdi.

Taşqi moliyalaştiriş konteksti

Şimşek, şuningdek, 2023-yildan buyon Türkiya taraqqiyot hamkorlaridan taxminan $50 mlrd taşqi moliya jalb qilganini ma’lum qildi. Uning aytişiça, bu mablağlar zilzilalardan keyingi tiklaniş, temir yö‘llar, karbonsizlaştiriş, qayta tiklanadigan energetika, zilzilabardoş şifoxonalar, eksportyorlar va kiçik biznesni qöllab-quvvatlaşga yöNaltirilgan.