Asosiy ma’lumotlar

  • Pandor BMT BMJni genotsid işi mohiyati böyiça oçiq tinglovlar ötkazişga va vaqtinçalik çoralarni kuçaytirişga çaqirdi
  • JAR 25-avgustda Isroil uçta vaqtinçalik çora buyruğini bajarmagani haqida qöşimça materiallar topşirdi
  • Pandor AQŞ JARni AGOA muddatini uzaytirişdan çiqarib taşlaganini, imtiyozlar 2027-yil 1-yanvardan bekor qilinişini maʼlum qildi

Oçiq tinglovlar çaqiriği

JARning sobiq taşqi işlar vaziri Naledi Pandor BMT Xalqaro sudini mamlakatning Isroilga qarşi daʼvosi mohiyati böyiça oçiq tinglovlar ötkazişga va Ğazza aholisini himoya qilişga qaratilgan vaqtinçalik çoralarni kuçaytirişga çaqirdi. «Biz iş tinglanişini, dunyo esa davom etayotgan genotsid haqidagi daʼvomiz huquqiy tekşiruvdan öta oladimi-yöqmi degan xulosaga kela olişini xohlaymiz», — dedi u TRT World Forum doirasida Anadolu muxbiriga bergan intervyusida.

Işning sudga köra holati

Daʼvo JAR tomonidan 2023-yil dekabrda, Pandor taşqi işlar vaziri (2019–2024) bölgan davrda topşirilgan edi. BMT Xalqaro sudi palestinliklarni himoya qilişga qaratilgan vaqtinçalik çora-tadbirlar masalasini allaqaçon körib çiqqan, biroq Isroil genotsid konventsiyasini buzganmi yoki yöqmi degan qarorni hozirça qabul qilmagan. Iş mohiyati böyiça tinglovlar hozirça belgilanmagan: JAR 2027-yil 22-noyabrgaça, Isroil esa 2029-yil 22-maygaça qöşimça yozma dalillar taqdim etişi kerak. Pandor, şuningdek, sudni Isroilni genotsid konventsiyasida taqiqlangan harakatlardan qaytarişga majburlaş va Ğazza aholisiga şoşilinç gumanitar yordam körsatişni taʼminlaşga qaratilgan oraliq buyruqlarni kuçaytirişga çaqirdi. 25-avgust kuni JAR sudga Isroil uçta vaqtinçalik çora buyruğini bajarmagani haqidagi daʼvoni öz içiga olgan materiallar yubordi; Pandorning aytişiça, u sönggi murojaatga javoban «ança qatʼiy çoralar» körilişini xohlaydi.

Bosim va AQŞ bilan munosabatlar

Pandor daʼvo topşirilgandan söng hukumatda işlagan paytida qöşimça himoyaga ega bölganini va öz pozitsiyasini tanqid qiluvçi ommaviy axborot vositalarida şaxsiy hujumlarga hozir ham duç kelayotganini aytib ötdi: «Menga turli nomlar beriladi — göyo men JARdagi HAMAS ştabida ekanman, göyo men Eronning quroli ekanman». U bunday çiqişlarni «yaramasning oxirgi panohi» deb atadi.

AGOA imtiyozlaridan mahrum böliş

Vaşington bilan munosabatlarga töxtab, Pandor ular prezident Donald Trump davrida yomonlaşganini aytib, AQŞ JARni Sahrai Kabirdagi Afrika mamlakatlariga AQŞ bozoriga imtiyozli kiriş imkonini beruvçi Afrikaning ösişi va imkoniyatlari töğrisidagi qonun (AGOA) muddatini uzaytirişdan çiqarib taşlaganini maʼlum qildi. «Biz ularni yöqotdik. Prezident Trump ötgan hafta bizni muddatni uzaytirişdan çiqarib taşladi. Biz dasturdan taşqaridamiz», — dedi u. Imtiyozlar 2027-yil 1-yanvardan boşlab öz kuçini yöqotadi. Pandor noyabrdagi oraliq saylovlarda demokratlarning ğalabasidan söng Kongressning yangi tarkibiga nisbatan ehtiyotkor optimizm bildirdi va Vaşingtonni Falastin masalasidagi rolini özgartirişga çaqirdi.

Bloklarga qöşilmaslik va BRICS

Pandor JARning bloklarga qöşilmaslik siyosatini himoya qilib, bu siyosat, uning sözlariga köra, raqobatlaşuvçi davlatlarga sadoqatga emas, balki inson huquqlari, tinçlik va adolatga asoslanganini taʼkidladi. BRICSni u Global Janubiy mamlakatlar suverenitetini mustahkamlaş vositasi sifatida köradi hamda rivojlanayotgan mamlakatlarning öz ustuvor yönalişlarini moliyalaştiriş misoli sifatida Yangi taraqqiyot bankini keltirdi. Eron masalasida u nizolarni diplomatiya yöli bilan hal qiliş kursini tasdiqlab, Pretoriya Isroil va AQŞning Eronga qarşi hujumlarini, şuningdek, Erondagi mintaqa mamlakatlariga qarşi zarbalarini qoralaganini qayd etdi.