Asosiy ma’lumotlar

  • Mia Amor Mottli Antalyadagi COP31 da 1,5°C maqsadidan oşib ketişni kelgusi avlodlar oldidagi «issiqlik qarzi» deb atadi
  • U iqlim moliyasi, nozik mavqeidagi mamlakatlarga qarzlarni yozib beriş va metan böyiça ölçanadigan majburiyatlar haqida gapirdi
  • Uning sözlariga köra, metan çiqindilarini 2030-yilga qadar deyarli ikki baravar kamaytiriş 2040-yilgaça 0,3°C ga yaqin isişning oldini olişi mumkin

Antalyada COP31 dagi nutq

Barbados boş vaziri Mia Amor Mottli Antalyada (Türkiya) ötkazilayotgan COP31 BMT iqlim sammitidasözlab, dunyo harorat ösişini 1,5°C doirasida uşlab turiş uçun yetarli çora körmayotganini aytdi. Uning sözlariga köra, keçikiş oqibatlarini kelgusi avlodlar sezadi. Bu haqda Anadolu agentligi xabar berdi.

«Issiqlik qarzi» va keçikiş narxi

«Töğri aytaman: meʼyordan oşib ketiş — bu yangi maqsad emas. Bu qarz, yaʼni bolalarimiz kelajagiga olingan issiqlik qarzi, va u qaytarilişi şart», — degan sözlarini agentlik iqtibos keltirdi. Mottli har bir gradusning uluşi muhimligini taʼkidladi: keyingi keçikişlar marjon riflariga, oziq-ovqat işlab çiqarişiga, jamoalarga va tirikçilik manbalariga tahdid soladi. Misol sifatida u avgust oyida Nepalda sodir bölib, 1400 dan ortiq odam hayotini olib ketgan suv toşqinlarini, şuningdek Yamayka, Kaliforniya va Yevropadagi iqlim ofatlarini keltirdi. Ğazo sektoridagi vaziyatga töxtab, u suv toşqinlari va insonparvarlik inqirozlari bolalar uçun «yerdagi haqiqiy dözax» yaratganini aytdi va «iqlim geosiyosat bilan muzokara olib bormaydi», deb qöşdi.

Sammitga qöyilgan talablar

Mottli iqlim moliyaviy qöllab-quvvatlaşini oşiriş, nozik mavqeidagi mamlakatlarning qarzlarini yozib taşlaş va toza energiyaga investitsiyalarni köpaytirişga çaqirdi. Şuningdek, u COP31 ga metan çiqindilarini kamaytiriş böyiça ölçanadigan majburiyatlar qabul qilişga çaqirdi: uning baholaşiça, 2030-yilga qadar çiqindilarni deyarli ikki baravar kamaytiriş 2040-yilgaça 0,3°C ga yaqin isişning oldini olişi va yiliga 250 ming hayotni saqlab qolişi mumkin. Bundan taşqari, u 1,5°C maqsadini qöllab-quvvatlaş uçun «1,5 milliard ovoz» global harakatini taklif qildi va fuqarolarni hukumatlar hamda moliya institutlarining hisobdorligiga erişişga daʼvat etdi. «Buni kelgusi yil COP32 da uçraşgunça qilişimiz kerak», — dedi u. Boş vazir, şuningdek, sammit ötkazilganligi uçun Turkiya prezidenti Rajab Tayyip Erdoğanga va Turkiya xalqiga mehmondöstligi uçun rahmat bildirdi.