Asosiy ma’lumotlar

  • Qaror 2026-yil 5-noyabrda Adliya vazirligi tomonidan 3967-raqam bilan röyxatga olingan
  • AES qurilişidan oldin xavfsizlik tizimlari tavsiflari keltirilgan reaktor loyiha hujjatlari talab qilinadi
  • Mumkin bölgan avariyalarning havoga, suvga, tuproqqa, flora va faunaga, şuningdek aholi salomatligiga ta'siri oldindan baholanişi kerak

Atom energetikasi uçun yangi qoidalar

Özbekiston Vazirlar Mahkamasi sanoat, radiatsion va yadroviy xavfsizlik qoğmitasining atom elektrostansiyalar reaktor qurilmalariga xavfsizlik talablarini belgilovçi qarorini tasdiqladi. Hujjat 2026-yil 5-noyabrda Adliya vazirligi tomonidan 3967-raqam bilan röyxatga olindiva 2027-yil 7-fevraldan kuçga kiradi — ya'ni AES operatorlari va quruvçilari jarayonlarni yangi me'yorlarga moslaştiriş uçun taxminan üç oy vaqtga ega.

Regulyator aynan nimani talab qiladi

Qarorga köra, atom stansiyasini qurişni boşlaşdan oldin reaktor qurilmasining loyiha hujjatlari işlab çiqilişi şart. Unda xavfsizlik uçun muhim bölgan tizimlar, ularning işonçlilik körsatkiçlari, xizmat muddati va texnik holatni nazorat qiliş vositalari aniq belgilanişi lozim. Reaktor konstruksiyasiga, xavfsizlik tizimlarining texnik körsatkiçlariga va stansiya ekspluatatsiya şaroitlariga tegişli özgartirişlar kiritmasdan özgartiriş kiritiş taqiqlanadi.

Avariyalarni baholaş va barça bosqiçlarda nazorat

Talablarning alohida bloki mumkin bölgan avariyalarga tegişli: ularning atmosfera havosiga, yer usti va yer osti suvlariga, tuproqqa, ösimlik va hayvonot dunyosiga, şuningdek aholi salomatligiga ta'siri oldindan örganilişi, loyihada esa bu oqibatlarning oldini oliş va kamaytiriş çoralari nazarda tutilişi kerak. Xavfsizlik uçun muhim tizimlar işlab çiqiş, montaj va sozlaş bosqiçlarida nazorat va sinovlardan ötadi, ekspluatatsiya davrida esa ularning texnik holati muntazam tekşiriladi.

Blokni işga tuşiriş tartibi va xodimlar faoliyati

AES blokini elektr energiyasi işlab çiqariş rejimiga ötkazişda reaktor quvvati bosqiçma-bosqiç oşiriladi: har bir bosqiçda rejalaştirilgan sinovlar ötkaziladi va natijalar tahlil qilinadi. Yadroviy xavfli işlarni faqat reaktor toxtatilgan holatda, maxsus dastur böyiça, belgilangan xavfsizlik çoralari va mas'ul şaxs iştirokida bajarişga ruxsat etiladi. Xodimlarni favqulodda vaziyatlarga tayyorlaş uçun maxsus avariyaga qarşı maşğulotlar nazarda tutilgan.

Kontekst

Qaror xavfsizlik talablarini Özbekiston AES quriş loyihasini ilgari surayotgan bosqiçda rasmiylaştiradi: hujjat reaktor loyihasini işlab çiqişdan ekspluatatsiya va xodimlarni tayyorlaşgaça bölgan butun siklni qamrab oladi. Qarorning töliq matni milliy qonunçilik bazasida e'lon qilingan. Yangi me'yorlar qaysi aniq AES loyihasiga va qurilişning qaysi bosqiçida tatbiq etilişi Kun.uz xabarida aniqlab berilmagan.