«Kök sunami»: demokratlar AQŞ Kongressining ikkala palatasida ham köpçilikni qölga kiritdi

Natijalar başoratlardan ham yuqori çiqdi

2026-yil 3-noyabrda bölib ötgan AQŞdagi örtaça muddat saylovlarida amerikaliklar Vakillar palatasining butun tarkibini (435 deputat), Senatning uçdan bir qismini, bir neça önlab gubernatorni, deyarli barça ştatlar qonun çiqaruvçi organlarini hamda ştat va munitsipalitet darajasidagi köplab lavozimlarga nomzodlarni sayladi. Bu haqda Gazeta.uz ovoz beriş yakunlari tahlilida yozadi. Saylovlar prezident Donald Tramp siyosatiga işonç haqidagi referendumga aylandi va natijalar hatto optimistik başoratlardan ham yuqori böldi: modellar demokratlarga Vakillar palatasida 15–25, Senatda esa 4–5 qöşimça örin va’dalayotgan edi.

Vakillar palatasi va Senat

Dastlabki ma’lumotlarga köra, demokratlar Vakillar palatasining taxminan 240 okrugida ğalaba qozonmoqda va qolgan ovozlar sanalgani sari ehtimol 250–260 öringa yaqinlaşadi, ya’ni 36–46 mandat qöşadi. Umumiy ovozlar soni böyiça ular respublikaçilardan başorat qilingan 8–9% örniga taxminan 13–14% ga köp ovoz olmoqda — bu 1980-yillardan beri eng katta farq. Senatda demokratlar 54 örin (+7) olmoqda, bu 4 ovozli köpçilikni kafolatlaydi; Alyaska va Missisipidagi natijalar hali hisoblanmagan bölib, u yerda nomzodlar bir neça yuz ovoz bilan ajralib turadi. Demokratlar respublikaçilardan Meyn, Ogayo, Şimoliy Karolina, Ayova, Kanzas va Texasdagi senat örinlarini tortib oldi va Janubiy Karolinada ğalaba qozondi: u yerda demokrat oxirgi marta 1998-yilda, Texasdan 1988-yilda, Kanzasdan esa 1932-yilda Senatga saylangan edi.

Okruglarning qayta çegaralanişi respublikaçilarga qarşi işladi

Saylovlardan ikki yil oldin respublikaçilar Tramp taşabbusi bilan bir qator konservativ ştatlarda okrug çegaralarini özgartirib, 15–16 qöşimça örin olişga umid qilgan edi, biroq oxir-oqibat faqat bitta öringa erişdi. Demokratlardagi 3 okrugga qarşi 11 okrug olişni rejalaştirgan Şimoliy Karolinada yakun aksinça bölişi mumkin — 10 örin demokratlarda, 4 örin respublikaçilarda. Respublikaçilar uçun eng oğır natijalar Kaliforniya, Ayova, Pensilvaniya, Kolorado, Arizona, Şimoliy Karolina, Ogayo va Virginiyada qayd etildi, bu yerda ular öz okruglarining yarmidan köpini yöqotmoqda.

Tramp koalitsiyasining parçalanişi

Saylovlar Trampni 2024-yilda ğalabaga olib kelgan saylovçilar koalitsiyasining parçalanganini körsatdi. Öşa saylovlar bilan soliştirganda demokratlar 18–29 yoşdagi saylovçilardan 33% ga, lotinamerikaliklardan 29% ga, osiyolik amerikaliklardan 18% ga, oliy ma’lumotsiz oq tanli saylovçilardan esa 9% ga köproq ovoz oldi. Bu toifalarning barçasi 2024-yilda Tramp tomonga oğgan edi, endi esa aks tomonga siljidi.

Gubernatorlar va ştat qonun çiqaruvçi organlari

Gubernatorlik saylovlarida demokratlar Arizona, Meyn, Minnesota, Miçigan, Kanzas va Viskonsindagi lavozimlarni saqlab qoldi va köp yillardan keyin birinçi marta Ayova, Alyaska, Ogayo, Jorjiya, Texas va Nevadani başqaradi. Ular yutqazgan yagona raqobatli poyga — Florida böldi, u yerda respublikaçi Bayron Donalds atigi 1,3% farq bilan ğalaba qozondi (2024-yilda Tramp ştatni 13% farq bilan, Ron Desantis esa 2022-yilda 20% farq bilan yutgan edi). Demokratlar Minnesota, Pensilvaniya va Viskonsin, ehtimol Arizona, Miçigan, Alyaska va Nevadada ham töliq nazorat — «trifektani» qölga oladi; respublikaçilar Jorjiya, Ayova, Nyu-Gempşir, Ogayo va Texasdagi trifektani yöqotmoqda, bu yerda demokratlar qonun çiqaruvçi organning quyi palatasini 2001-yildan beri birinçi marta yutdi.

Respublikaçilar neça yutqazdi

Sörovnomalarga köra, Trampning faoliyatini amerikaliklarning atigi 35–37 foizi ma'qullagan — bu tarixdagi eng past körsatkiçlardan biri bölib, faqat Garri Trumanning va Jorj Buş-kiçikning reytinglari bilan soliştiriş mumkin, ularning partiyalari 1946 va 2006-yillardagi saylovlarda mağlub bölgan edi. İnflyatsiyaga qarşi kuraş masalasida prezidentni qariyb 70 foiz ma'qulmagan, aynan benzin, oziq-ovqat, uy-joy va tibbiyot narxlarining ösişini amerikaliklar asosiy muammo deb atagan. Tramp mamlakat böylab taşviqot olib bordi, respublikaçilar ğ'alaba qozonsa, har bir katta yoşli amerikalikka 5000 dollar berişni va'da qildi, biroq Gazeta.uz bahosiga köra, u köproq öz partiyadoşlariga tösqinlik qildi, ularni maşhur bölmagan siyosat bilan boğ'lab. Vitse-prezident Jey Di Vens mağlubiyat sabablari sifatida Eron bilan uruşni, İsroilga harbiy yordamni va narxlar ösişi bilan kuraşa olmaslikni atadi. Desantis ham javobğarlikni Oq uyga yukladi va millionlab dollar sarflangan transgender sportçilar haqidagi videolar narxlardan xavotirda bölgan saylovçilarda javob topmaganini qayd etdi.