Oila işlari qömitasi Özbekistonda nikohlar nega kamayib, ajrimlar nega köpayayotganini tuşuntirdi

Demografiya va «keçiktirilgan» ajrimlar

Oila va xotin-qizlar işlari qömitasi 5-noyabr kuni ötkazilgan matbuot anjumanida Özbekistonda nikoh va ajrim statistikasiga nima ta’sir qilayotganini tuşuntirib berdi. Qömita bölimi başlığı Rahima Mirholiqulova tahlil idora qoşidagi Oila va gender ilmiy tadqiqotlar instituti bilan birgalikda ötkazilganini ma’lum qildi. Uning aytişiça, 18–29 yaşdagilar orasida nikohlar sonining kamayişiga 1993–2004 yillardagi tuğilişning pasayişi ta’sir körsatmoqda: aynan şu avlod hozir oila quriş yaşiga yetib bormoqda, deb yozmoqda Gazeta.

Ajrimlar nega köpaydi

2026 yilning töqqiz oyida 38 614 ajrim qayd etilgan bölib, ularning 40 foizdan ortiği avvalgi yillarda sud qarori bilan ajraşgan, ammo ajrimni Fuqarolik holati yozuvlari idoralarida rasmiylaştirmagan fuqarolarga töğri kelgan. Mirholiqulova Qaşqadaryodan misol keltirdi: er-xotin 1980 yilda turmuş qurgan, 1981 yilda esa sud orqali ajraşgan, biroq qarorni röyxatga ötkazmagan. Ikkalasi yangi oila qurib, farzand körgan; 45 yildan söng, 2026 yilda ayol avtomobil bilan böğliq bitim böyiça notariusga murojaat qilganda, birinçi nikoh rasmiy jihatdan hali ham bekor qilinmaganini bilib qolgan.

Bu fuqarolar uçun amalda nimani özgartiradi

Qömita vakilining aytişiça, bunday holatlar davlat organlarining axborot tizimlari integratsiya qilinganidan keyin aniqlana başlagan — ilgari hujjatlar qoğozda yuritilgan. Muammo ayniqsa ijtimoiy yordam sörayotgan ayollarga tegişli: ijtimoiy reyestrga yoki «Ayollar daftariga» kiritilişida, şuningdek uy-joy subsidiyasi olişda rasmiy jihatdan eri hisoblangan, ammo aslida ayol bilan yaşamaydigan erkakning daromadi oila daromadi sifatida hisobga olinadi. Şu sababli ayollarning bir qismi hozir ajrimni rasmiylaştiriş uçun eski sud qarorlarini Fuqarolik holati yozuvlari idoralariga topşirmoqda. «Sud qarorining çiqarilgan bölişi özi nikoh bekor qilingani degani emas. Agar ajrim Fuqarolik holati yozuvlari idorasida röyxatga olinmagan bölsa, u rasmiy tarzda qayd etilgan ajrim hisoblanmaydi», — deb qayd etdi Rahima Mirholiqulova.

Statistika va kutişlar

Avtomatlaşhtirilgan statistika agentligi ilgari xabar qilişiça, 2026 yilning yanvar–iyun oylarida mamlakatda 92,3 ming nikoh va 24,8 ming ajrim qayd etilgan: 2025 yilning şu davriga nisbatan nikohlar 3 mingtaga kamaygan, ajrimlar esa 1,5 mingtaga köpaygan. 2025 yilda nikohlar soni 267,1 mingni taşkil etgan — bu 2024 yilga qaraganda 4,7 mingtaga kam va ularning soni 2021 yildan beri pasayib bormoqda; ajrimlar esa 46,9 ming bölib, yiliga qaraganda 1,8 mingtaga köp. Qömita baholaşiça, sönggi yillarda tuğiliş yana ösib bormoqda va bu kelgusida nikohlar soniga ta’sir körsatadi: 2040 yilga borib ular soni sezilarli öşişi kutilmoqda.