Mayorka kömırdan múddetinen burın waz keçdi: Es Murterardı jawıp jiberiw hám Ispaniyanıñ energetika ötişinen alınǵan sabaqlar

Mayorka kömır elektr stansiyasını rejadagidan tört yıl ötin yaptı

Mayorkada atollarınıñ şimaliy qismidagi Alcúdiadagi Es Murterar elektr stansiyasınıñ 3 hám 4-kömır bloklarını mänggi yopib yuboriş ruhsati olingan. Regional hükumat bu qarorni dekarbonizatsiyada ölgä qadam deb baholaydi: yopiş rejalaştirilgan muddatdan tört yıl burın bölip ötmoqda. Bul tuwralı Euronews xabar bermoqda.

Maydonda nima bölmoqda hám nega energiya yetkazib beriş xavf ostida emas

Ispaniyanıñ eñ iri energetika kompaniyasi Endesa, kömırdan waz keçiş energiya bilan işonçli ta'minlaşga xavf tuğdirmaydi deb bildirmoqda: Es Murterar maydonida eki gaz turbinasi işlaşini davom ettiradi. Demak, söz stansiyani töliq töxtatiş tuwralı emas, balki rezerv gaz generatsiyasi saqlanib qolgan holda, aynan kömır generatsiyasidan foydalanişni çiqarib taşlaş tuwralı.

Kontekst: yangilanuvçi energiya oqimi hám onıñ ölçab bölmaydigan foydasi

Bu xabar MÉA (Xalıqaralıq Energetika Agentligi) hisoboti e'lon qilingan vaqtga töğri keldi. Hisobotda yangilanuvçi energiya manbalarining tez ösişi Ispaniyanıñ «energetika xavfsizligini hám raqobatga uqıplılığını mustahkamlagani» hám yoqilği importiga sarflanadigan mablağlarni kamaytirgani körsatilgan. E'lon qilingan ma'lumotlarga köra, 2011–2024-yillarda davlat tabiiy gaz importi bilan boğliq xarajatlardan şama menen 26 mlrd dollar (aqşada 23,27 mlrd yevro) tejagan; yangilanuvçi energiya manbalarining örnatilgan quvvati ön yillikda eki márta artib, 119 Gvtga yetgan, parnik gazlarınıñ çiqindi şama menen besdan bir bölekka kamaygan. Ember analitikalıq markazining baholaşiça, 2025-yilda quyoş energetikasi elektr energiyasınıñ 21,9%ini, şamol energetikasi 20,4%ini, gaz 21,5%ini ta'minlagan, kömırga esa atigi 0,9% töğri kelgan. Beyond Fossil Fuels notijorat taşkiloti bunı yuritilayotgan strategiya bilan boğlaydi: «Kömırdan waz keçib hám gazga ötiş örniga quyoş energetikasını kengaytirib, Ispaniya energiya hisoblagiçlarını gaz krizisiga köpçilik Yevropa davlatlariga qaraganda az sezgir qildi».

Asosiy tösiq — generatsiyada emas, elektrifikatsiyada

Sonıñ menen birge, MÉA hisoboti bir muammoni körsatib ötadi: arzon «yaşil» elektr energiyasiga qaramay, elektr energiyasi Ispaniyanıñ aqırǵı energiya iste'molınıñ tek 25%ını taşkil etadi — bu 2030-yilgaça bölgan 35%lik milliy maqsaddan aniq töben. Elektromobillar salıstırmalı túrde az tarqalgan, ásirese korporativ avtoparklarda, qazılma yoqilğiga tiykarlanǵan jııtqışlar keñ tarqalgan bölib qalmoqda, al sanaat joqarı boşlanǵış investitsiya xarajatlarına duçor. Jaǵdaydı baǵa qarama-qarsılığı da qıyınlastıradı: salıqlar, jıynamlar hám tarmaq tarifleri aqırǵı tutınıwşılar uşın elektr energiyasınıñ bahasın joqarı saqlap turadı, al qazılma yoqilğiga salıstırmalı túrde az júkleme töğri keladi. Şaraalar qatarında 2026-yilda elektr energiyasını óndiriw salıǵını biykarlaw atap ötilgen; esabatta, sonıñ menen birge, sezgir tutınıwşılardı qorǵaw menen birge bağalar dinamikasını áwmette rawajlantırıw elektrifikatsiyaga bölgan stimullardı kúşeytiwi múmkin ekenligi de körsatilgan.