Surxondaryoda piyoz nima uçun qimmatlaşdi: Qişloq xöjaligi vazirligi sabablarni va mavsum uçun zaxiralarni nomladi

Nima böldi va vazirlik nimaga javob berdi

Sönggi kunlarda ijtimoiy tarmoqlar va OAVda Surxondaryo viloyatida piyoz qimmatlaşgani haqida xabarlar tarqaldi. Qişloq xöjaligi vazirligi vaziyatga izoh berib, uç guruh omilni nomladi: işlab çiqarişning mavsumiy xususiyati, boşqa hududlardan yetkazib beriş xarajatlari (yonilği-moylaş materiallari va transport-logistika xizmatlarining qimmatligi) hamda vositaçilarning savdo ustamasi — vazirlik ma’lumotlariga köra, u 25–50%ga yetadi. Izoh idora saytida e’lon qilindi va Zamon.uz hamda UzNews.uz.

Piyoz nima uçun boşqa viloyatlardan keltiriladi

Vazirlik ma’lumotlariga köra, Surxondaryoning tuproq-iqlim şaroitlari piyozni asosan erta muddatlarda — aprel–may oylarida yetiştirişga mos keladi, biroq kuzda ekiladigan keç piyoz katta maydonlarda yetiştirilmaydi yozgi haroratning salbiy ta’siri tufayli. Viloyatda 2026-yil hosili piyoz maydonlardan allaqaçon yiğib olingan, şuning uçun tadbirkorlar uni Jizzax va Samarqand viloyatlaridan yetkazib bermoqda. Yilning dastlabki töqqiz oyida Surxondaryoda 387,1 ming tonna piyoz yetiştirildi: 120 ming tonnasi aholi iste’moliga sarflandi, 46 ming tonnasi eksport qilindi, qolgan qismi respublikaning boşqa hududlariga yetkazildi.

Narx qanday şakllanadi

Fermerlardan sotib oliş narxi Jizzax viloyatida kilogrammi 2 600–3 300 söm, Samarqand viloyatida 2 800–3 000 sömni taşkil etadi. Bir kilogramm yukni Surxondaryoga yetkazib beriş 350–370 söm turadi (20 tonna yukni taşiş — 7 mln sömgaça, 10 tonna — 3,8–4 mln sömgaça). Hozirda viloyat bozorlarida çakana narx kilogrammi taxminan 4 000–4 500 söm. Vazirlik tahliliga köra, yetkazib beriş hisobiga tannarx va sotiş narxi örtasidagi farq ayrim hollarda 1 550 sömga, ya’ni 52,5%ga yetadi. Naşrlar tafsilotlarda farq qiladi: UzNews.uz qöşimça qilib eng kiçik farqni 350 söm (9,6%) deb körsatadi va yetkazib beriş tannarxini kelib çiqiş hududlari böyiça ajratadi — Jizzax viloyatidan 2 950–3 650 söm, Samarqand viloyatidan 3 150–3 350 söm, Zamon.uz esa yagona 2 950–3 650 söm oraliğini keltiradi. Soliştiriş uçun: 2025-yil noyabridan 2026-yil oktabrigaça respublika böylab piyozning örtaça çakana narxi kilogrammi 2 552 söm bölgan.

Zaxiralar va spekulatsiya haqida ogohlantiriş

2026-yilda mamlakatda 1,5 mln tonna piyoz yetiştiriş rejalaştirilgan — bu tibbiy me’yorlar asosida hisoblangan aholi ehtiyojidan 400 ming tonna, ya’ni 35% köp. 2026–2027-yillar qiş-bahor mavsumi uçun hududlarda 102,8 ming tonna zaxira şakllantirilmoqda, şundan 2 750 tonnasi Surxondaryo viloyatiga töğri keladi. Vazirlik zaxiradan piyozni içki bozorga çiqariş va maxsus savdo nuqtalari orqali arzonlaştirilgan narxda sotiş imkoniyati haqida xabar berdi. Idorada, şuningdek, «spekulativ harakatlar orqali piyoz narxini sun’iy oşirişga urinayotgan» şaxslarni ogohlantirdi va mahsulotni yuqoriroq narx kutib uşlab turiş iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq emasligini qayd etdi: uzoq muddat saqlanganda piyoz vazn va sifatini yöqotadi, bu esa zarar keltirişi mumkin. UzNews.uz qöşimça qilib talab va narx ösişining yana bir omilini nomlaydi — aholi orasida tarqalgan «piyoz pişdi, hozir u arzon, şuning uçun uni zaxira qilib oliş kerak» degan qaraş.