Asosiy ma’lumotlar

  • Taxminan 2,94 mln mijozga — ya’ni Paragvay voyaga yetgan aholisining 60 foiziga xizmat körsatgan Ueno banki tölov qobiliyati koeffitsiyenti 50 foizdan pastga tuşgaç, 3-noyabrda barça xizmatlarini töxtatdi
  • Taxminan 2,94 million mijozga — ya’ni Paragvay aholisining voyaga yetgan qismining 60 foiziga xizmat körsatgan Ueno banki tölov qobiliyati koeffitsienti 50 foizdan pastga tuşgaç, 3-noyabrda barça xizmatlarini töxtatdi
  • Bankda davlat mablağlaridan 850 mln dollar atrofida, jumladan Ijtimoiy ta’minot institutining (IPS) 355 mln dollari muzlatilgan edi
  • Asosçisi Migel Vaskes boşçiligida sakkiz nafar yuqori menejer hibbsga olindi, bankning yana 27 amaldoriga ayblov qöyildi; DW ma’lumotlariga köra, prezident Penya payşanba kuni iste’foga çiqdi
  • Bankning asosçisi Migel Vaskes başçiligida sakkiz nafar yuqori menejer hibsga olindi, yana 27 amaldorga ayb qöyildi; DW ma’lumotiga köra, prezident Peña payşanba kuni iste’foga çiqdi

3-noyabr ertalabi: bank hisob qoldiqlarini körsatmay qoldi

3-noyabr, seşanba kuni ertalab soat 03:24 atrofida Paragvayning Ueno banki ilovasi deyarli uç million mijozning hisoblarini körsatmay qoldi va faqat «Biz qoldiqni körsata olmaymiz» degan xabarni çiqardi. Ayni paytda Paragvay Markaziy banki muassasani taşqi boşqaruvga ötkazganini va likvidatsiya jarayonini boşlaganini e’lon qildi: Euronews naşri xabar berişiça, bunga sabab bankning tölov qobiliyati koeffitsiyentining 50 foizdan pastga keskin tuşib ketişi bölgan. Markaziy bank boşqaruv a’zosi Liana Kabalero matbuot anjumanida tasdiqladi: «Biz muassasani yopişga kirişdik; ilovadan, kartalardan va heç qanday xizmatdan bugundan boşlab foydalanib bölmaydi».

Muzlatilgan jamğarmalar va «corralito» sayasi

Aholisi olti milliondan ozgina ortiq bölgan mamlakat uçun inqirozning hajmi juda katta: Euronews ma’lumotlariga köra, Ueno taxminan 2,94 mln mijozga — ya’ni voyaga yetgan aholining 60 foiziga xizmat körsatgan, Deutsçe Welle esa aniqlaştiradiki, ötgán oyda bank davlat sektori depozitlari böyiça 800 mln dollar atrofida mablağ deklaratsiya qilgan — bu gidroelektrostansiyalar operatorlari mablağlarini ham öz içiga olgan barça depozitlarning taxminan çoragi. Bankda, şuningdek, davlat mablağlaridan 850 mln dollar atrofida mablağ, jumladan Ijtimoiy ta’minot instituti (IPS) pullari saqlangan edi; DW havola qilgan moliyaviy boşqaruvçi Gladis Vera sözlariga köra, bundan 355 mln dollari — IPS investitsiyalarining taxminan 9 foizi. Mijozlar guruhlari Asunson şahridagi boş ofisi va mamlakat böylab 75 filial oldiga yiğildi; hokimiyatlar har bir mijozga 75 ta minimal iş haqi miqdorida (taxminan 37 700 dollar) qaytaradigan kafolat jamğarmasini eslatib ötdi, biroq Euronews qayd etişiça, işonçsizlik allaqaçon köçani qamrab olgan edi — norozilar «Umrbod jamğarmalar uçun kim javob beradi?» degan plakatlar kötardi. Payşanba kuni Uenoning yuzlab xodimlari va ona konglomerat kompaniyalari xodimlari Mehnat vazirligi oldida tölanmagan iş haqini talab qilib norozilik bildirdi.

Impiçment, markaziy bank raisining iste’fosi — va prezidentning iste’fosi

Siyosiy oqibatlar darhol namoyon böldi. 35 deputat — muxolifat va hokimiyatdagi «Kolorado» partiyasidan çiqqan dissidentlar — talabi bilan 80 örınli Vakillar palatasi impiçment boşlaş töğrisida övoz beriş uçun navbatdan taşqari yiğilişga töplandi: buning uçun quyi palatada 53 övoz, sö’ngra Senatning uçdan ikki qismi övozi kerak edi. Santyago Penyaga qarşi qöyilgan ayblovlar manfaatlar töqnaşuvi, pensiya mablağlarining taxminiy özlaştirilişi va markaziy bankni institutsional himoya qilişni öz içiga oladi. DW qöşimça tafsilotlar keltiradi: deputatlar Penyanning Uenodan olgan ikkita kreditiga, 2025-yil aprelida Ueno Holdingdagi uluşini sotganiga, şuningdek, 2023-yilda u tayinlagan markaziy bank raisi Karlos Karvalyo ilgari Financiera Uenoga rahbarlik qilgani va kompaniyaning bankka aylantirilişi uning tayinlanişidan atigi 83 kun ötib tasdiqlanganiga işora qildi. Çorşanba kuni prezident barça uçraşuvlarni bekor qildi, markaziy bank raisining iste’fosini e’lon qildi, sudlardan javobgarlikni aniqlaşni talab qildi va video murojaatda har bir omonatçiga «öziga tegişlisini imkon qadar tezroq qaytaradigan» qonunçilik va’da qildi; inqiroz uni Madrid ötkaziladigan Ibero-Amerika sammitida qatnaşişdan mahrum qildi. Deutsçe Welle ma’lumotlariga köra, payşanba kuni Kongress raisi Bazilio Nunyes va hokimiyatdagi partiya rahbari Orasio Kartes undan qöllab-quvvatlaşni olib qöygaç, Penya iste’foga çiqdi. Euronewsning 5-noyabrga oid materialida iste’fo tilga olinmagan — öşa paytda faqat tayyorlanayotgan övoz beriş haqida xabar berilgan edi.

Hibbslar va iqtisodiyotga zarba

Çorşanba kuni bankning yetakçi rahbarlardan sakkiz nafari, jumladan asosçisi va baş direktor Migel Vaskes qölga olindi; DW qöşimça qilişiça, qölga olinganlar orasida bank prezidenti Xuan Manuel Gustale ham bor, prokuratura esa yana 27 bank amaldoriga va unga aloqador tadbirkorlarga — xususan işonçni suiiste’mol qiliş va firibgarlikka uriniş ayblari bilan — tuhmat qildi. Qölga olinganlarning advokatlari ayblarni örganiş uçun vaqt kerakligini bildirdi. İqtisodiy oqibatlar darhol namoyon böldi: İmportçilar va savdogarlar assotsiatsiyasi mamlakat yirik dökonlarida savdoning darhol 35 foizga tuşişidan ogohlantirdi — mablağlar bloklangani bilan içki iste’mol bir zumda töxtab qoldi. Kontrast öta diqqatga sazovor: bir neça kun oldinroq bank 100 million dollarlik kapitallaştiriş rejasini e’lon qilgan edi, biroq Banklar superintendentsiyasi aniqlaganiidek, u 70 million dollarlik majburiy zaxirani ta’minlay olmadi, buni markaziy bank talab qilgan edi. Bankning özi moliya sohasidan ança uzoqdagi sohalarda ham közga köringan edi — u mamlakatning yetakçi futbol klublari Cerro Porteño va Olimpia hamda Defensores del Çaço stadionini homiylik qilgan. Texnokrat-iqtisodçi va XVFning sobiq xodimi Peña 2023-yilda mamlakatni xorijiy kapital uçun magnitga aylantiriş va’dasi bilan hokimiyatga keldi; uning davrida Paragvay Janubiy Amerikadagi eng yuqori ösiş sur’atlaridan birini körsatdi, biroq bank inqirozi uni hukmronlik davrining eng oğir lahzasiga qöydi.