Eron Trampning oraliq saylovlardagi mağlubiyatini öz yutuği deb bahołaydi, lekin katta uruş haqida oğohlantiradi

Tehron saylov natijalarini öz ğalabasi deb e'lon qildi

Eron hokimiyati AQŞning oraliq saylovlarida respublikaçilar mağlubiyatini — Donald Tramp partiyasi Kongressning ikkala palatasini ham yöqotgan edi — uning harbiy siyosati öziga qarşi burilayotganidan dalil sifatida qabul qildi. Parlament spikeri, muzokaralarda Eron delegatsiyasiga rahbarlik qilayotgan Muhammed Baqir Qolibof X platformasida şunday yozdi: «Vijdon yoki hayot qimmati — amerikaliklar uruşga «yöq» dedilar va biz bu xabarni qöllab-quvvatlaymiz», va qoşimça qildi: agar AQŞ uruşni davom ettirsa, «bizning «yöq» deyişimiz qörqinçli tuman bilan birga kelişini bilib qöyadilar». Oliy milliy xavfsizlik kengaşi raisi Mohsin Rizo Eron Trampga «jang maydonida va Ormuzda stratejik mağlubiyat, Vaşingtonda esa siyosiy mağlubiyat» yetkazganini aytdi. Buni The National yozgan.

Davlat ommaviy axborot vositalari va oliy rahbar

Davlat matbuoti bu çiziqni qöllab-quvvatladi: konservativ Jam-e Jam gazetasi «Trampizmning şom» sarlavhasi bilan çiqdi, keng tarqalgan Hamşahri esa birinçi sahifaga «AQŞ saylovlarida Eron soyasi» sarlavhasi ostida közlari boğlangan Tramp tasvirini joylaştirdi. Eron siyosiy luğatiga «oqsoq otda» (lame duck) — vakolati tuğaş arafasidagi prezident ma'nosidagi amerika iborasi kirdi. Kongressning ikkala palatasini yöqotiş bunday taxminlarga zamin beradi, garçi Tramp katta ijro va harbiy vakolatlarni saqlab qolgan bölsa-da. Oliy rahbar Mojtabo Xomayniy uning nomidan e'lon qilingan bayonotga köra, özğarişlarga umid qilişlarni rad etdi: «gegemon tizim»ning xulq-atvori partiya siljişlari tufayli özğarişiga umid qilganlar «jiddiy xato qiladilar».

Eskalatsiya tahdidi va davom etayotgan hujumlar

Ğalaba ritorikasi eskalatsiya haqidagi oçiq oğohlantirişlar bilan birga kelmoqda. İRGCning «Quds kuçlari» qömondoni brigada generali İsmail Qoani yangi mojara Ormuz boğozidan taşqariga çiqişi mumkinligini aytdi: «qarşilik fronti butunlay yagona», aks holda «Ormuzda qrolli uruş böladi va Bob-el-Mandeb boğozi ozod qilinadi». Boğoz allaqaçon AQŞ dengiz blokadasi va Eron çeklovlari ostida, yamanlik husiylarning yangi hujumlari esa suv transporti va energiyaning yetkazib berilişi uçun qoşimça tahdid bölişi mumkin. Payşanba kuni keçqurun İRGC Ormuz boğozida alohida hodisalarda ikki neft tanker va bir suvoq kema yonib ketgani, şuningdek, ikkita Lucas turidagi amerika dronining elektron usullarda qölğa olingani haqida xabar berdi; bu bayonotlar mustaqil ravişda tasdiqlanmagan.

Kelişuvga emas, yangi zarbalarga tayyorgarlik

Harbiy oğohlantirişlar Eron yangi hujumlarga tayyorlanayotgani, saylovlar diplomatiik yutuqqa olib kelişini kutmayotgani haqidagi signallar bilan birga kelmoqda. Reuters saylovlardan oldin xabar qilganidek, Eron rasmiylari Trampni siyosan zaiflaştriş uçun muzokaralarni ataylab çözdilar va ayni paytda amerika va isroillik zarbalari ehtimoliga tayyorlanmoqda. «Eron Amerikadagi uruşni tuğatiş böyiça kelişuvga emas, yangi isroil va amerika hujumlariga tayyorlanmoqda», — dedi rasmiylardan biri va qoşimça qildi: ruhoniylar tizimi Trampga siyosiy ğalaba berişni niyat qilmaydi.

Notöğri baholaş xavfi

Tehron Trampning siyosiy mağlubiyati oqibatlarini notöğri bahołaşi mumkinligidan xavotir bor. International Crisis Group tahlilçisi Ali Vaez CNN'ga şunday dedi: «Saylovda mağlub bölgan prezident jang maydonida keffiyet topişi kerak deb his qilişi mumkinligi haqida aniq xavf bor». Uning sö'zlariga köra, Qatar va Pokiston kabi vositaçi davlatlar Eronliklar Trampni «yana bir prezident Karterga» aylantişni niyat qilayotganidan — qarama-qarşilikni çöziş orqali siyosan yengib qöyişdan — xavotirda, va hozir unga yuzini saqlab qolgan holda çiqiş yölini taklif qiliş momenti bölişi mumkinligini anğlamayotganidan xavotirda. Vaez ta'kidlaganidek, Tramp içki siyosatda siyosan zaiflaşgan, «lekin bu AQŞ harbiy jihatdan zaiflaşgani va bu uruşni qayta başlay olmasligi degani emas». Jimmi Karterga işora 1979–1981 yillardagi garovga olinganlar inqiroziga boğliq bölib, u Karterning taşqi siyosatdagi hal qiluvçi muvaffaqiyatsizligiga aylangan va 1980 yilgi saylovlarda mağlubiyatiga hissa qoşgan edi. Saylovlar Trampni harbiy buyruqlar beriş vakolatidan mahrum qilmaydi: demokratlar yanvarda Kongress nazoratini olaşadilar va harbiy xarajatlar hamda nazoratga katta ta'sirga ega böladilar, lekin prezident qarorlariga avtomatik veto huquqiga ega bölmaydilar.