Asosiy ma’lumotlar

  • Reflect Orbital qoronğilik tuşgandan keyin quyoş nurini Yer yuzasining aniq joylariga qaytaruvçi közguli sunʼiy yöldoşlar ğoyasini işlab çiqmoqda
  • FCC 2026-yil 9-iyulda astronomiya jamoasining eʼtirozlariga qaramay kompaniyaga Earendil-1 eksperimental yöldoşini uçiriş va undan foydalanişga ruxsat berdi
  • Oktyabr oyida kompaniya Kaliforniyada proyektorlar bilan yer ustidagi sinov ötkazdi; mahalliy astronomlar oldindan xabardor qilinmagan

«Buyurtma asosida yoruğlik» ğoyasi va birinçi sinov

Reflect Orbital kompaniyasi «quyoş nuri xizmat sifatida» konsepsiyasini işlab çiqmoqda: orbitaga katta közgular bilan jihozlangan sunʼiy yöldoşlar çiqarilişi rejalaştirilgan. Bu közgular quyoş nurini Yer yuzasining aniq joylariga yönaltirib, qoronğilik tuşganidan keyin ham buyurtma asosida yoritişni taʼminlaydi. Bu taşabbus haqida Kun.uz yozgan. Oktyabr oyida kompaniya Kaliforniya çölida yer ustidagi namoyiş ötkazdi: kuçli proyektorlar yordamida tepalik yon bağri va atrofdagi hudud yoritildi. Buning maqsadi — kelajakda kosmik közgulardan qaytgan nur yuzada qanday yoruğlik hosil qilişi mumkinligini körsatiş edi.

FCC ruxsati va astronomlarning noroziligi

2026-yil 9-iyulda AQŞ Federal aloqa komissiyasi (FCC) kompaniyaga Earendil-1 eksperimental sunʼiy yöldoşini orbitaga çiqariş va undan foydalanişga ruxsat berdi; bu qaror astronomiya jamoasining eʼtirozlariga qaramay qabul qilindi. Olimlarni eng köp taşvişga solayotgani — kelajakda tungi osmonni yoritişga qodir minglab sunʼiy yöldoşlarning paydo bölişi ehtimoli. Qöşimça norozilikka oktabrdagi sinovning özi ham sabab böldi: mahalliy astronomlar undan oldin ogohlantirilmagan edi. Naşr maʼlumotlariga köra, tajriba baʼzi mahalliy mansabdorlar va tuman maʼmuriyati uçun ham kutilmagan bölgan; kompaniya sinov ötkaziş uçun ruxsat olganmi va uni qanday rasmiylaştirgani nomaʼlum qolmoqda.

Namoyiş nima körsatdi

Kompaniya eʼlon qilgan reklama tasvirida Kaliforniyadagi Long Pine şahri yaqinidagi manzara aks etgan: uzoqdagi kuçli yoruğlik manbasi past böyli butalardan uzun soyalarni taşlagan; Kun.uz maʼlumotlariga köra, hududdagi yoruğlik darajasi Oy nuri bilan soliştirganda ança kuçli bölgan. Reflect Orbital vakillari loyihaning amaliy foydasini taʼkidlaydi: ularning sözlariga köra, kosmosdan qaytarilgan quyoş nuri quyoş energetikasi imkoniyatlarini kengaytirişi (quyoş botgandan keyin hududlarga nur yetkaziş orqali), qoronği joylarni yoritiş hisobiga tungi qidiruv-qutqaruv operatsiyalarini yengillaştirişi va tabiiy ofatlarga tezkor javob berişda yordam berişi mumkin. Biroq loyiha tanqidçilari tungi osmon uçun xavfni körsatib ötmoqda: ğoya keng miqyosga çiqarilsa, orbitani minglab yoruğlik taratuvçi apparatlar egallaşi va bu astronomik kuzatişlarga taʼsir qilişi mumkin.