Asosiy ma’lumotlar
- Qatl 3-noyabr ertalab Isfahon markaziy qamoqxonasida bölgan
- Rasmiy versiya — 8-yanvar kuni Alixani maydonida tört nafar kuç tuzilmalari xodimini öldiriş
- Inson huquqlari himoyaçilari qiynoqlar, majburiy iqrorlar va qotillik ayblovi yöqligi haqida xabar beradi
Isfahondagi qatl
Eronda yanvar oyidagi hukumatga qarşi namoyişlar çoğida hibsga olingan ikki yoş yigit qatl etildi. Norvegiyadagi inson huquqlari taşkiloti Hengaw maʼlumotiga köra, Amirhuseyn Malekiy va Amirhuseyn Ibrohimi 3-noyabr ertalab Isfahon markaziy qamoqxonasida osib öldirilgan. Hengaw ikkalasining yoşini 20 deb körsatadi va Ibrohimini «isteʼdodli tibbiyot talabasi» deb ataydi; şuningdek, Norvegiyada faoliyat yurituvçi Iran Human Rights taşkiloti ularning yoşini mos ravişda 19 va 20 deb belgilaydi hamda qatl etilganlarni bu yil yanvar namoyişlari böyiça qatl qilingan 36 kişi qatoriga kiritadi.
Rasmiy versiya va ayblovlar
Sud hokimiyatining Mizan agentligi qatlni tasdiqlab, erkaklar 8-yanvar kuni Isfahondagi Alixani maydonida tört nafar kuç tuzilmalari xodimini öldirgani uçun hukm qilinganini xabar qildi. Agentlik maʼlumotiga köra, ular «dahşatli jinoyat sodir etgan» hamda «yer yuzida fasod tarqatiş» (efsod-e fel arz) va «Xudoga duşmanlik» (muhorebe) — Eron jinoiy kodeksiga köra ölimga sabab böluvçi va köpinça namoyişçilar hamda hokimiyat muxoliflariga nisbatan qöllaniladigan jinoyatlarda aybdor.
Inson huquqlari himoyaçilarining eʼtirozlari
Iran Human Rights ayblanuvçilar işida «qiynoqlar, majburiy iqrorlar va adolatli sud jarayonining oğir buzilişlari» haqida bayonot berib, «hokimiyat tört nafar kuç tuzilmalari xodimining halokati uşbu qatlarni oqlaş uçun işlatilgan, xolos, holbuki qatl etilganlarning heç biri qotillikda ayblanmagan» deb qayd etdi. Hengaw maʼlumotiça, Ibrohimi 8-yanvar kuni mototsiklda buvisining uyiga ketayotib olomon orasida uşlab olingan va kuç tuzilmalari xodimlari tomonidan mobil telefonini kuzatiş orqali aniqlangan, söroqlar çoğida iqror oliş maqsadida qattiq jismoniy va psixologik qiynoqlarga duçor qilingan. Taşkilot Alixani maydoni işi böyiça yana uç ayblanuvçi «qatl xavfi ostida jiddiy holatda ekanini» xabar qilib, Yevropa davlatlarini qatllarni töxtatiş uçun «taşviş bildiriş bilan çeklanib, aniq çoralar körişga» çaqirdi.
Kontekst
Yanvar namoyişlari 1979-yilda taşkil etilganidan buyon Islom Respublikasiga qarşi qilingan eng yirik ommaviy qarşiliklardan biriga aylandi. Xabarlarga köra, harakatni bostiriş çoğida minglab namoyişçilar öldirilgan va ön minglab kişi hibsga olingan; BMTning faktlarni aniqlaş missiyasi va Amnesty International maʼlumotiça,taʼqiblar insoniyatga qarşi jinoyatlar darajasiga yetib, qotilliklar, zörlaş, majburiy yöqotişlar va qiynoqlarni öz içiga olgan. Iran Human Rights hisobida mamlakatda joriy yil davomida 691 qatl qayd etilgan bölib, bu AQŞ va Isroil bilan uruş davrida muxolifatga bosim oşirilişi fonida sodir bölgan. Inson huquqlari taşkilotlari Eron sudlarida xalqaro standartlarning buzilişi — advokatlarga kiriş huquqidan mahrum qiliş, majburiy iqrorlar hamda hukmlarni ijro etişdan oldin oila va yuristlar xabardor qilmaslik haqida muntazam xabar beradi.
