Asosiy ma’lumotlar

  • NCSC 2028-yilgaça Buyuk Britaniyaning tanqidiy infratuzilmasiga sunʼiy intellektli hujumlar bölişini prognoz qilmoqda
  • Fransiya va Belgiyadagi supermarketlar muzlatgiç uskunalariga qilingan hujumlar Yevropaning boşqa mamlakatlariga ham tegdi
  • Zararli kiberfaoliyat Britaniya taşkilotlariga har yili deyarli 20 milliard dollarga qimmatga tuşmoqda

Kibermarkaz prognozi va muzlatgiçlarning zaifligi

Buyuk Britaniya 2028-yilga kelib sunʼiy intellekt yordamida amalga oşiriladigan va tanqidiy infratuzilma obyektlariga qaratilgan kiberhujumlarga duç kelişi ehtimol, çunki jinoyatçilar hamda Xitoy va Rossiyani öz içiga olgan davlatlar kiberfaoliyatda sunʼiy intellektdan tobora faol foydalanmoqda. Buni seşanba kuni Milliy kiberxavfsizlik markazi (NCSC) rahbari Riçard Horne yillik kiberxavf hisobotining taqdimotida sözlab berdi, deb yozadi euronews.

Yevropada muzlatgiç uskunalariga hujumlar

Ogohlantirişga sabab bölgan voqea — yaqinda supermarketlar sovutiş tizimlariga qilingan hujumlar böldi: xakerlar muzlatgiç qurilmalarining haroratini oşirib yuborgan, natijada mahsulotlar erib ketgan. euronews maʼlumotlariga köra, yuzlab fransuz supermarketlari oktabr oyida bunday hujumga uçragan, 2-noyabr kuni esa belgiyalik supermarketlardagi muzlatgiç va muzlatkiçlarga buzib kirilganihaqida xabar berilgan. Horne Yevropa böylab muzlatgiç uskunalari hujumlarga uçraganini, jumladan Buyuk Britaniyada ham NCSC mutaxassislari zaif texnologiyadan foydalanayotgan taşkilotlar bilan boğlaniş uçun «butun tun» işlaganini qayd etdi.

Zaiflik sababi — sunʼiy intellekt emas, eskirgan tizimlar

Horne aytişiça, Fransiyadagi sovutiş tizimlariga hujum ular eskirgan texnologiyalardan foydalangani, bu texnologiyalarga endi yangilanişlar çiqarilmayotgani va ular standart (sukut böyiça) parollar bilan töğridan-töğri internetga ulangani uçun sodir bölgan. U bu sunʼiy intellekt hujumi emas, balki uzoq vaqtdan beri mavjud bölgan zaifliklardan foydalaniş ekanini taʼkidlab, bunday holat elektr taʼminotini almaştiriş va şlyuzlardan tortib töğonlarni boşqariş hamda isitiş-sovutiş tizimlarigaça bölgan ekspluatatsion texnologiyalarni himoya qiliş zarurligini körsatganini aytdi.

Davlatlar va xavf qamrovi

NCSC hisobotida xitoy kiberfaoliyati «Buyuk Britaniya uçun eng murakkab va uzoq davom etadigan kiber tahdid» deb ataladi, Rossiya va Xitoy esa geosiyosiy maqsadlarga erişiş uçun sunʼiy intellektdan muntazam foydalanadi. Horne bahosiga köra, Rossiya ataylab kiberkampaniyalarni qurolli töqnaşuv çegarasidan past darajada olib boradi, Eron esa Buyuk Britaniyaga hujum qiladi va eron hukumati uçun xavf deb hisoblagan şaxslarni nişonga oladi. Şu bilan birga, hisobotga köra, sunʼiy intellekt butunlay yangi zaifliklarni izlaşdan köra, köproq mavjud taktikalarni kuçaytiriş uçun qöllanadi.

Kiberxavflarning narxi va harakatga çaqiriq

NCSC bahosiga köra, zararli kiberfaoliyat har yili Britaniya taşkilotlariga deyarli 20 milliard dollarga qimmatga tuşadi. 2025-yilda Jaguar Land Rover avtomobil işlab çiqaruvçisi kiberhujum oqibatida 260 million dollardan ortiq töğridan-töğri zarar körgan, bu hujum taʼminotçilarga ham tegib ketgan. Hukumat aloqa markazi (GÇQ) direktori Anne Keast-Butler mamlakatdagi har bir taşkilotni hozirdan harakat qilişga çaqirib, kiberxavfsizlikni «mamlakatimiz oldingi mudofaa çiziğining bir qismi» deb atadi. NCSC asosiy çora-tadbirlarni tavsiya qiladi: qurilmalarni öz vaqtida yangilaş, administrator huquqlarini çeklaş va maʼlumotlarni zaxiralaş.