Prezident mehnat migratsiyasi haqida: ötkazmalar 50 mlrd dollarga yetişi, elçilarga tanqid va hududlar örtasidagi farq

Mehnat migratsiyasi böyiça uçraşuv va yangi maqsad — 50 mlrd dollar

2-noyabrda prezident Şavkat Mirziyoyev mehnat migratsiyasi masalalari böyiça uçraşuv ötkazdi. Uçraşuv jahon mehnat bözoridagi özgarişlar, çet elda işlamoqçi bölgan fuqarolarni tayyorlaş va ularni qönim-joyli bandlik bilan ta’minlaşga bağişlandi. Davlat rahbari ma’lumotlariga köra, dunyoda xalqaro mehnat migratsiyasida 168 mln kişi qatnaşadi; Özbekistonda çet elda işlamoqçi bölganlar bor, boşqa davlatlarda esa işçi kuçiga talab yuqori — bu ikki imkoniyatni bağlaş mas’ul idoralar va hudud rahbarlarining asosiy vazifasidir. Buni Zamon.uz xabar qildi, batafsil ma’lumotni Gazeta.uz ham keltirdi.

50 mlrd dollarlik maqsad va davlatga tanqid

Yangi asosiy topşiriq — çet eldan yuboriladigan yillik pul ötkazmalar hajmini 50 mlrd dollarga yetkaziş. «Eksportni 70 mlrd dollarga yetkaziş vazifasini qöyganimizdek, bu yönalişda ham bir yilda oilalarga 50 mlrd dollar yetib borişiga erişiş kerak», — dedi prezident, Gazeta.uz muxbiri sözlariğa köra. U hozir migrantlar 20 mlrd dollardan ortiq pul ötkazayotganini, biroq «öşa 20 mlrd dollarga davlatning aloqasi yöqligini» ta’kidladi — ösiş fuqarolarning öz say-harakatlari bilan ta’minlangan — va körsatkiç 50 mlrd dollarga yetmagunça «orqaga çekinmaslik» va’da berdi.

Kamroq odam — köproq daromad

Uçraşuvda keltirilgan ma’lumotlarga köra, ötgan ön yil içida çet elda işlayotgan özbekistonliklar soni ikki baravar kamaydi, ular oilalariga yuborayotgan pul ötkazmalari hajmi esa tört baravar oşdi. Prezident buni xalqaro mehnat bözorida fuqarolarga munosabat özgargani deb baholadi: ular endi malakasiz işçi sifatida emas, malakali mutaxassis sifatida çiqib ketmoqda. Taşkil etilgan mehnat migratsiyasi geografiyasi uç davlatdan 27 tagaça kengaydi, yirik xorijiy iş beruvçi hamkorlar soni deyarli 400 taga yetdi. Taqqoslaş uçun: 2026-yil aprelida prezidentga taqdimotda deyarli 40 davlatda işlayotgan taxminan 1,2 mln fuqaro haqida aytilgan edi, avgustda esa Migratsiya agentligi 1,4 mln atrofidagi raqamni nomladi — idoralar ma’lumotlari farq qiladi.

Hududlar örtasidagi farq

Migrantlar daromadlaridagi hududiy farqlarga alohida e’tibor qaratildi. Çet elda işlayotgan bir kişiga örtaça oylik pul ötkazmasi Farğona viloyatida 1850 dollarni taşkil etadi, Qoraqalpoğiston va Toşkent viloyatida esa 400 dollardan kam, Sirdaryo viloyatida 500 dollardan kam, Jizzax va Navoiy viloyatlarida 600 dollardan kam, Surxondaryo va Xorazm viloyatlarida 700 dollardan kam. «Ular kamida 2000 dollar işlaşi kerak. Migrantlarimizning çet elda 400 dollarga işlaşi sizni bezovta qilmasa, bu mening ğururimni jarohatlaydi», — dedi prezident. Şu munosabat bilan u hududlarga yuqori maoşli çet el bandligiga fuqarolarni tayyorlaş böyiça hokimlar, elçilar va texnikum rahbarlarining işini qayta körib çiqişni talab qildi.

Elçilar, hokimlar va texnikumlar mas’uliyati

Prezident davlat tuzilmalarining hozirgi 20 mlrd dollarlik ötkazmalarga qöşgan hissasini şubha ostiga qöydi va hokimlardan qaysi biri çet elda kadrlar agentliklari bilan şartnomalar tuzganini söradi: uning sözlariga köra, aniq natijaga faqat şaxsan Germaniyada bölgan Qaşqadaryo viloyati hokimi erişgan. Xorijiy hamkorlarni texnikumlar bilan bağlaş va vatandoşlarni işga joylaştiriş böyiça ijobiy tajriba Germaniya, Turkiya, Slovakiya va Qatarda qayd etilgan, boşqa davlatlardagi elçilar işi tanqid qilindi. Davlat rahbari baholaşiça, mamlakatda ingliz tili sertifikatiga ega bölgan taxminan 200 ming yoş bor, biroq ularni ingliz tilida sözlaşuvçi davlatlarda işga joylaştiriş imkoniyatlari yetarli foydalanilmayapti; elçixonalar fuqarolarni yangi iş örniga moslaşişiga qadar kuzatib borişi kerak. «Bir paytlar biz bu odamlarni qoralagandik. Lekin şu bilan birga savol berilmagan edi: bizning özimiz ular uçun qanday şaroitlar yaratganimiz nima?» — dedi prezident mehnat migrantlari haqida va hokimlarga ularning oilalari farovonligi uçun ğamxörlik qilişni topşirdi.

Kontekst: ötkazmalar dinamikasi

Uçraşuvda keltirilgan maqsad rasmiy statistika bilan bağlanadi: Markaziy bank ma’lumotlariga köra2025-yilda çet eldan yuborilgan jismoniy şaxslar ötkazmalari 18,9 mlrd dollarga yetdi (2024-yilga nisbatan +28%), 2026-yilning yanvar–iyunida esa 9,3 mlrd dollarni taşkil etdi (yiliga nisbatan +13%). Eng sezilarli ösış Buyuk Britaniyadan (+62%), Yevropa Ittifoqi mamlakatlaridan (+27%) va AQŞdan (+19%) yuborilgan ötkazmalarga töğri keldi — bu, regulyator bahosiga köra, mehnat migratsiyasi geografiyasining asta-sekin diversifikatsiyalanayotganini körsatadi; şu bilan birga, Rossiya mehnatga joylaşışning asosiy yönaleşışlaridan biri bölib qolmoqda. Demak, e'lon qilingan 50 mlrd dollarga qöyilgan maqsad hozirgi yillik ötkazmalar darajasidan ikki barobardan köproq yuqori.