Asosiy ma’lumotlar
- 2026-yilning 9 oyi uçun valyutaga talab — 50,4 mlrd dollar (+17,9%), taklif — 43,8 mlrd dollar (+25,3%), farq 7,79 mlrd dollardan 6,6 mlrd dollargaça qisqardi
- Eksport tuşumlari 28,1 foizga ösib, 16,6 mlrd dollarga yetdi, şundan 9,5 mlrd dollari (57,2%) içki bozorda realizatsiya qilindi
- Aholi banklarga 18,9 mlrd dollar sotdi — bu ötgan yilga qaraganda 1,2 baravar köp
Talab va taklif örtasidagi farq toraydi
Markaziy bankning içki valyuta bozori şarhiga köra, 2026-yil yanvar–sentabr oyida Özbekiston içki bozorida çet el valyutasi taklifi talabdan tezroq ösdi. Talab ötgan yilning şu davriga nisbatan 17,9 foizga oşib, 50,4 mlrd dollarga yetdi, regulyator operatsiyalarini hisobga olmaganda taklif esa 25,3 foizga ösib, 43,8 mlrd dollarga tenglaşdi. Natijada talab va taklif örtasidagi manfiy farq ötgan yilgi 7,79 mlrd dollardan 6,6 mlrd dollargaça qisqardi. Ma’lumotlarni Spot.uz keltiradi regulyator şarhiga tayanib.
Valyuta taklifini kim şakllantiradi
Taklif yuridik şaxslar talabidan ayniqsa sezilarli darajada ustun keldi: töqqiz oyda kompaniyalarning çet el valyutasiga bölgan talabi 15,3 foizga ösdi, taklif esa 26,7 foizga oşdi. Valyutaning qöşimça manbai eksport tuşumlari böldi, ular 28,1 foizga ösib, 16,6 mlrd dollarni taşkil etdi. Içki bozorda 9,5 mlrd dollar, ya’ni eksport tuşumlarining umumiy hajmining 57,2 foizi realizatsiya qilindi — bu 2025-yil yanvar–sentabriga qaraganda 33 foizga (deyarli 2,4 mlrd dollarga) köp. Yana bir manba aholining valyuta sotuvi böldi: jismoniy şaxslar tijorat banklariga ötgan yilning töqqiz oyidagi 15,3 mlrd dollariga qaraganda 18,9 mlrd dollar sotdi — bu 1,2 baravar ösiş.
Regulyatorning harakatlari
Markaziy bank şuningdek, monetar oltin bilan amalga oşirilgan operatsiyalar natijasida paydo bölgan qöşimça likvidlik regulyatorning neytrallik tamoyili va pul-kredit siyosatining boşqa vositalari doirasidagi valyuta operatsiyalari orqali sterilizatsiya qilinganini qayd etdi. Talab va taklif örtasidagi farqning qisqarişi bozorda valyuta tanqisligi kamayayotganini anglatadi, garçi Markaziy bank operatsiyalarini hisobga olmaganda talab hanuzgaça taklifdan ustun bölsa-da. Spot avval Özbekiston va yana tört davlat QR-tölov tizimlarini integratsiya qilişni rejalaştirayotganini yozgan edi.
