LADA-diabet: köpinça juda keç aniqlanadigan 1-tipdagi diabetning «yaşirin» şakli

LADA-diabet nima?

Kun.uz naşri rus endokrinologlariga tayanib LADA-diabet (Latent Autoimmune Diabetes of Adults — kattalardagi yaşirin autoimmun diabet) haqida maʼlumot beradi. Bu odatda 30 yaşdan keyin paydo böladigan, sekin rivojlanadigan 1-tipdagi diabetning bir şakli. Kasallikning uzoq vaqt aniqlanmasi notoğğri davolaşga va asoratlarning erta rivojlanişiga olib kelişi mumkin.

Diabetning tört şakli

Petrovskiy nomidagi Rossiya ilmiy jarrohlik markazi 2-sonli klinik-diagnostik markazining endokrinolog şifokori Yuliya Atamanovaning aytişiça, diabet odatda tört asosiy turga bölinadi. 1-tipdagi diabet — immun tizimi oşqozon osti bezining insulin işlab çiqaruvçi beta-hujayralarini yöq qiladigan autoimmun kasallik; u odatda bolalikda başlanadi va umrbod insulin yuborişni talab qiladi. 2-tipdagi diabet ortiqça vazn va harakatsiz turmuş tarzi bilan böğliq bölib, hujayralarning insulinga sezgirligi pasayişi bilan tavsiflanadi va barça holatlarning taxminan 90–95 foizini taşkil etadi. Gestatsion diabet birinçi marta homiladorlik davrida plasenta gormonlarining taʼsiri tufayli aniqlanadi; köpinça tuğilgandan keyin ötib ketadi, ammo kelajakda onada 2-tipdagi diabet rivojlaniş xavfini oşiradi va çaqaloq söğliğiga taʼsir qilişi mumkin. Alohida guruhga maxsus şakllar, jumladan LADA-diabet kiradi.

Kasallik maqomi va mutaxassislarning qaraşi

Pirogov universiteti uzluksiz taʼlim instituti endokrinologiya va diabetologiya kafedrasi dotsenti Galina Straşova taʼkidlaganidek, Jahon söğliqni saqlaş taşkiloti 2019-yilda LADA-diabetni «gibrid» şakllar qatorida alohida diabet turi sifatida tan olgan, Amerika diabet assotsiatsiyasi esa uni 1-tipdagi diabetning sekin rivojlanadigan varianti deb qaraydi. Şu tariqa, professional taşkilotlar orasida tasniflaşga oid yagona yondaşuv yöq — ikkala qaraş ham birortasi ustun qilingan holda naşrda keltirilgan.