Polşa boş vaziri Konstitutsiyaviy tribunal inşidenti fonida muxolifatni va prezident Navrotskiyni qonun ustuvorligini buzişda aybladi

Tribunal atrofidagi töqnaşuv

Inşident juma kuni mahalliy vaqt bilan soat 19:00 atrofida boşlandi, öşanda Konstitutsiyaviy tribunalning saytida raisi Bogdan Şveçkovskiy va rais örinbosari Bartłomej Soxanskiyni lavozimidan çetlatiş töğrisidagi buyruq paydo böldi; sudga sudya Anna Korvin-Piotrovskaya rahbarlikni öz zimmasiga oldi. Tribunalning avvalgi rahbariyat nazoratidagi X akkaunti sayt qonunsiz ravişda egallab olinganini ma’lum qildi va sodir bölayotgan voqeani «töntariş» deb atadi. Korvin-Piotrovskaya sudyalarga va xodimlarga tahdid borligi haqida ogohlantirgandan söng bino atrofiga politsiya joylaştirildi. Bu haqda Anadolu xabar beradi.

Özaro ayblaşlar

Şanba kuni keçqurun boş vazir Donald Tusk televideniye orqali xalqqa murojaat qilib, «Konstitutsiyaviy tribunalga va uning sudyalariga qilingan hujum PiS partiyasi, prezident Karol Navrotskiy va sobiq prezident Andjey Duda tomonidan Polşada qonun ustuvorligini buzişning yana bir bosqiçi» ekanini bildirdi. Uning sözlariga köra, qonuniy ravişda saylangan tribunal a’zolariga hujum qilingan va politsiya joyida sudni hujumçilardan himoya qilgan. U tinçlikni «qonunsizlik va zöravonlikka yöl qöyiş» orqali tiklab bölmasligini, demokratik davlat esa «kuçli bölişi va adolatni ta’minlay olişi kerakligini» ta’kidladi.

Prezident va muxolifatning pozitsiyasi

Senegalga uçayotgan Navrotskiy samolyotni Ispaniya ustida qaytardi va juma kuni keçqurun Varşavaga qaytdi. Oliy sudning birinçi raisi Zbignev Kapinskiy bilan uçraşgandan söng u şanba kuni yarim keçadan biroz oldin tribunalga keldi va u yerda maqomi bahsli bölgan sudyalarga videoyozuvda körinib turganidek: «Siz Konstitutsiyaviy tribunalning sudyalari emassiz», dedi. Ertalabki soatlarda prezident konstitutsiyaviy tartib buzilganini va «konstitutsiyaviy davlat organiga zöravonlik bilan bosqin» sodir bölganini, bu vaziyat içki xavfsizlik uçun tahdid ekanini aytib, parlament guruhlari bilan favqulodda maslahatlar ötkazdi. Uning versiyasi Tusking versiyasiga töğridan-töğri zid: boş vazir yangi sudyalar PiS hukmronligi davrida (2015–2023) tayinlanganlar vakolati tugagaç, parlament tomonidan qonuniy saylanganini ta’kidlaydi, biroq Navrotskiy bu yil ularning bir qismi qasamyodini rasman qabul qilişdan boş tortdi, prezident va muxolifat esa bu sudyalar umuman qonuniy ravişda lavozimga kirişmagan deb hisoblaydi.

Siyosiy oqibatlar

Töqnaşuv sud doirasidan çiqib ketdi: Xitoy va Ruminiyadagi Polşa elçilari iste’foga çiqiş uçun ariza berdi. Muxolifat hukumatga töğridan-töğri qarşi çiqişga ötdi — sobiq boş vazir Mateuş Moravetskiy konstruktiv işonçsizlik votumi kiritilişini e’lon qildi va saylovlargaça texnik hukumat boşliği sifatida sobiq parlament spikerini taklif qildi. Mojaroning ildizlari Konstitutsiyaviy tribunal va sud tayinlanişlari böyiça uzoq davom etgan bahsga borib taqaladi: PiS sakkiz yillik hukmronligi davomida sudni qayta taşkil etdi, bu esa sud hokimiyati mustaqilligi böyiça Yevropa institutlarining tanqidiga sabab bölgan edi.