AQŞ va Eron uruşi fonida amerika neft kompaniyalari yana rekord foyda haqida hisobot berdi

Rekord foyda kvartali

Amerikaning eng yirik neft kompaniyalari juma kuni foydaning keskin ösişi haqida yana bir kvartal hisobotlarini e’lon qildi; bu ösiş AQŞ va Eron örtasidagi davom etayotgan uruş şaroitida yuqori neft narxlari va neftni qayta işlaş marjalari hisobiga yuz bergan edi, deb xabar beradi AFP. ExxonMobil kompaniyasining şu davrdagi foydasi 15,4 mlrd dollarni taşkil etdi — bir yil oldingi 7,5 mlrd dollardan sal köproq, ya’ni ikki baravardan ortiq. Çevron esa ötgan yilning xuddi şu kvartalidagi 3,5 mlrd dollar foydadan söng endi 9,9 mlrd dollar işlab topdi.

Qayta işlaş — ösişning asosiy manbasi

Uruş eng kuçli ta’sirni neftni qayta işlaş sohasiga körsatdi: sönggi oylarda neftni benzin, dizel va boşqa mahsulotlarga aylantiriş marjasi keskin oşdi. ExxonMobilda bu marja barrel uçun 50,3 dollarga yetdi — bu bir yil oldingi körsatkiçdan deyarli uç baravar yuqori; kompaniya dizel va boşqa tanqis mahsulotlar işlab çiqarişini oşirib, Meksika qöltiği sohilidagi öz zavodlarida xomaşyo qurilmalarining yuklanişini 100 foizga yetkazdi. ExxonMobil sözlariga köra, «Rossiya va Yaqin Şarqdagi qayta işlaş quvvatlari çeklangan holatda qoldi, şu bilan birga jahon quvvatlarining taxminan 10 foizi işlamayapti», şimoliy amerika zavodlari esa yuqori yuklanişiga qaramay, global quvvatlar qisqarişini töliq qoplab olmadi. Kvartalda neftning örtaça narxi barrel uçun 85 dollar atrofida böldi — 2025-yilgi kvartalga qaraganda taxminan uçdan bir qimmat. Çevronda eng katta ösiş biznesning quyi böğiniga töğri keldi: undagi foyda 4,9 mlrd dollarni taşkil etib, ötgan yilgi körsatkiçdan tört baravardan ortiq oşdi.

Ijtimoiy va siyosiy oqibatlar

Narxlarning keskin ösişi va ba’zi hollarda yoqilği tanqisligi Osiyo, Lotin Amerikasi va Yevropaning ayrim qismlarida norozilik namoyişlariga sabab böldi. AQŞda benzin va dizelning yuqori narxlari ötgan haftada bölib ötadigan örtaça muddatli saylovlardan oldin iste’molçilarning kayfiyatini pasaytirib, Donald Trampning Respublikaçilar partiyasi uçun jiddiy sinov bölgan bu saylovlarga ta’sir körsatmoqda. 350.org ekologik taşkiloti neft sanoatining «haddan taşqari» foydalariga «doimiy tölovlar» joriy qiliş va mablağlarni iste’molçilarga yönaltiriş hamda energiya ötişini moliyalaştirişga sarflaşni söradi. «Örtaça muddatli saylovlardan oldin energiya mavjudligi hammani taşvişlantiradi», — dedi 350.org taşkilotining amerika kampaniyalari menejeri Kendis Forten va neft kompaniyalari «inqiroz xarajatlariga özining adolatli uluşini tölaşi, hisobni jamiyatning böyniga taşlamasligi» kerakligini qöşimça qildi. ExxonMobil aktsiyalari oldindan savdo sessiyasida 2,0 foizga, Çevron aktsiyalari 1,7 foizga oşdi.