«O‘zbekneftgaz»: yangi quduqlar hozircha gaz qazib olishning pasayishini qoplamayapti

Qazib olish pasayishda davom etmoqda

«O‘zbekneftgaz»ning yirik konlaridagi gaz qazib olish kamayib bormoqda, yangi quduqlar esa hozircha bu pasayishni qoplash imkonini bermayapti. Buni kompaniya bosh geologi Nodir Muhiddinov 27-oktyabr kuni o‘tkazilgan matbuot anjumanida ma’lum qildi, deb xabar beradi «Gazeta». Uning aytishicha, asosiy sabablardan biri ko‘p yillardan beri foydalanilayotgan konlarning juda yuqori darajada qazib chiqarilganligidir: ayrim obyektlarda zaxiralarning 80 foizdan ortig‘i o‘zlashtirilgan.

Yil ko‘rsatkichlari va sutkalik raqamlar

2026-yilning yanvar–sentabr oylarida «O‘zbekneftgaz» va uning tarkibidagi korxonalar taxminan 17 mlrd kubometr gaz qazib oldi. Kompaniya yil oxiriga qadar bu ko‘rsatkichni 22,8 mlrd kubometrga yetkazishni maqsad qilgan; 2025-yildagi 25,2 mlrd kubometr bilan solishtirganda yillik qazib olish 2,4 mlrd kubometrga, ya’ni 9,5 foizga kamayishi mumkin.

Sutkalik qazib olish bilan bog‘liq vaziyat

Muhiddinovning aytishicha, yil boshida sutkalik qazib olish taxminan 65 mln kubometrni tashkil etgan. O‘shandan beri ishlayotgan konlarda bazaviy qazib olishning pasayishi sutkasiga 12,6 mln kubometrga yetdi. Bu hajmning bir qismi quduqlarni ta’mirlash va yangi quduqlarni ishga tushirish hisobiga qaytarildi, biroq sutkasiga taxminan 5 mln kubometr hozirgacha qoplanmagan holatda qolmoqda. Kompaniya yil oxiriga qadar yil boshidagi darajaga qaytishni rejalashtirmoqda; yil boshidan buyon 79 quduqda kapital va joriy ta’mir o‘tkazilgan. Shuningdek, qatlam bosimi pasayganida qazib olishni qo‘llab-quvvatlovchi quduq og‘zidagi kompressor stansiyalarini ishga tushirish hamda foydalanishdan chiqarilgan quduqlarni, jumladan yon o‘zaklarni burg‘ilash orqali qayta tiklash rejalashtirilgan.

Umidlar Ustyurtga bog‘lanmoqda

Kompaniya yangi zaxiralarni ochish bo‘yicha eng katta salohiyatni Ustyurt hududida ko‘radi, biroq yangi konlarni o‘zlashtirish tobora murakkab va qimmat bo‘lib bormoqda: ilgari konlar 3000–3500 metr chuqurlikda ochilgan bo‘lsa, hozir ishlar 5000 metrdan chuqurroqda olib borilmoqda, bu yerda bosim 1000 atmosferaga, harorat esa 200 darajaga yetishi mumkin. Buning uchun dunyoda cheklangan sonli kompaniyalar ishlab chiqaradigan maxsus uskunalar kerak, deb qayd etdi bosh geolog.

Qidiruv ishlari o‘sadi, qazib olish — yo‘q

2026-yilda «O‘zbekneftgaz» 42 ta yangi investitsiya blokiga litsenziya oldi va seysmik qidiruv ishlarining hajmini deyarli besh barobar oshirib, 11,9 ming kv. km ga yetkazishni rejalashtirmoqda. To‘qqiz oy ichida 17 ta yangi maydonda qidiruv ishlari boshlandi, yil oxiriga qadar ularni 22 taga yetkazish ko‘zda tutilgan. Hisobot davrida zaxiralar o‘sishi taxminan 12,5 mlrd kubometrni tashkil etdi, yillik maqsad esa 25 mlrd kubometr. Shu bilan birga, kompaniya ta’kidlaganidek, o‘rganilgan zaxiralar o‘sishi qazib olishning o‘sishiga teng emas: sanoat miqyosida foydalanish uchun quduqlar, ularning unumdorligini tasdiqlash va infratuzilma zarur.

Kontekst: ko‘p yillik pasayish va rejalardan orqada qolish

Qazib olishning pasayishi tarmoqdagi ko‘p yillik muammolar fonida kechmoqda. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda gaz qazib olish 2021-yildagi 53,8 mlrd kubometrdan 2023-yilda 46,7 mlrd kubometrga kamaygan; 2024-yilda qayta ko‘rib chiqilgan ma’lumotlarga ko‘ra 41,3 mlrd, 2025-yilda esa 42,3 mlrd kubometr qazib olingan. «Gazeta» ilgari e’tiborni qaratgandiki, 2024-yil statistikasi qayta ko‘rib chiqilib, ko‘rsatkich 3,3 mlrd kubometrga kamaytirilgani 2025-yildagi dinamikani baholashga o‘zgartirish kiritdi. 2026-yilning yanvar–sentabr oylarida butun mamlakat bo‘ylab qazib olish 27 mlrd kubometrni tashkil etdi, bir yil oldingi 32,3 mlrd kubometr bilan solishtirganda bu 16,4 foizga pasayish demakdir. Mamlakat bo‘yicha ko‘rsatkichlar faqat «O‘zbekneftgaz»ni emas, tarmoqdagi boshqa kompaniyalarni ham o‘z ichiga oladi.