AQShda 2026-yil 3-noyabrda o‘rtadagi saylovlar: amerikaliklar nimani saylaydi

Nima va qachon saylanadi

2026-yil 3-noyabrda AQSh fuqarolari o‘rtadagi saylovlarda ovoz berishda qatnashadi. Bunday saylovlar prezidentlik saylovlarining o‘rtasida o‘tkaziladi va davlat rahbarini emas, Kongress tarkibini belgilaydi. Deutsche Wellema’lumotlariga ko‘ra, Vakillar palatasining barcha 435 deputati (vakolat muddati ikki yil), 100 senatorning 35 nafari (muddat olti yil, har ikki yilda palataning taxminan uchdan bir qismi yangilanadi) hamda 36 shtatda gubernatorlar saylanadi. Gubernatorlik saylovlari mustaqil ahamiyatga ega: abortdan tortib ta’lim va saylov tartib-qoidalarigacha ko‘plab qarorlar shtat darajasida qabul qilinadi.

Kongressdagi kuchlar muvozanati

Hozirda prezident Trampning partiyasi bo‘lgan respublikachilar ikkala palatada ham minimal ko‘pchilikka ega: Vakillar palatasida 218 o‘rin demokratlar va odatda respublikachilar bilan ovoz beruvchi bitta mustaqilga qarshi 214 o‘rin (ikki o‘rin bo‘sh), Senatda esa 45 demokrat va ikki mustaqilga qarshi 53 o‘rin. Senatda ovozlar teng bo‘lganda hal qiluvchi ovoz vitse-prezident Jey Di Vensga tegishli. Palatada ko‘pchilikka erishish uchun demokratlarga to‘rt o‘rinni qo‘lga kiritish yetarli; Senatda ham ularga to‘rt o‘rin kerak. Virjiniya universiteti Siyosat markazi tahlilchisi Maylz Kulman fikricha, demokratlar kamida Vakillar palatasini qo‘lga kirita olmasa, bu «kutilmagan hodisa bo‘lardi».

Saylovlar nega muhim va nimaga e’tibor berish kerak

O‘rtadagi saylovlarda saylovchilar faolligi odatda prezidentlik saylovlariga qaraganda past bo‘lsa-da, natijalari kelgusi yillar siyosatini belgilaydi: federal qarorlarning aksariyati Kongress ma’qullashini talab qiladi, shuning uchun ikkala palatadagi respublikachilar ko‘pchiligi Trampning kursini olib borishini sezilarli darajada osonlashtiradi, demokratlarning kamida bitta palatadagi g‘alabasi esa ichki va tashqi siyosatdagi o‘zgarishlarni qiyinlashtiradi. Kulman o‘rtadagi saylovlarni «prezident va hukmron partiya haqidagi referendum» deb ataydi: Trampning ma’qullash reytingi hozir tarixiy minimumda — amerikaliklarning 60 foizdan ortig‘i uni salbiy baholaydi. Asosiy poygalardan biri Texasda: so‘rovlarga ko‘ra demokrat Jeyms Talariko respublikachi Ken Pekston bilan teng kuchda — bu yerda 1994-yildan beri hech bir demokrat shtat darajasida g‘alaba qozonmagan, Talarikoni Bushlar oilasining ayrim vakillari ham qo‘llab-quvvatlaydi. Bundan tashqari, AQSh tarixida ilk bor shtat gubernatori qora tanli ayol bo‘lishi mumkin: Minnesota shtatida respublikachi Liza DeMut demokrat Emi Klobusharga qarshi kurashmoqda (DeMutning shanslari past deb baholanmoqda), Jorjiya shtatida esa demokrat Keysha Lans Bottoms so‘rovlarga ko‘ra respublikachi Rik Jekson bilan yelma-yel ketmoqda va g‘alaba qozonishning haqiqiy imkoniyatiga ega.