Asosiy ma’lumotlar
- Pseudorabdion longiceps iloni xavf paytida halqaga o‘ralib, oldinga g‘ildiraydi
- Bunday harakat tezligi — soniyasiga taxminan 30 sm, oddiy sudralishga qaraganda taxminan to‘rt barobar tezroq
- G‘ildirash uchun ilonga tayanch o‘q kerak emas: aylanish davomida boshini barqaror ushlab turadi
G‘ildirab qochadigan ilon
Olimlar Kantor qamish iloni — Pseudorabdion longiceps — ning xavfdan qutulishning g‘aroyib usulini o‘rganib chiqdi. Xavf sezganda ilon birdan oldinga otilib, tanasini halqa shaklida buklab, g‘ildiraydi va bu harakatni yana-yana takrorlaydi — chetdan qaraganda sakrayotgan g‘ildirakni eslatadi. Buni Kun.uz Current Biology jurnalida e’lon qilingan maqolaga tayanib yozdi.
Tezlik va harakat mexanikasi
Bu usul bilan ilon soniyasiga deyarli 30 santimetr masofani bosib o‘tadi — bu uning oddiy sudralishiga qaraganda taxminan to‘rt barobar tezroq. Diqqatga sazovor jihati shundaki, «g‘ildirab» harakatlanish uchun ilonga markaziy o‘q kerak emas: u tananing uyg‘un aylanma harakatlari hisobiga g‘ildiraydi va shu paytda boshining barqaror holatini saqlab turadi.
Buni qanday ko‘rishga muvaffaq bo‘lishdi
Harakat biomexanikasini tushunishga olimlarga yuqori tezlikda suratga olingan videoyozuvlar yordam berdi: ular tasvirni sekinlashtirish va har bir g‘ildirash siklini alohida bosqichlarga ajratish imkonini berdi. Bunday yondashuv oddiy kuzatuvda payqash qiyin bo‘lgan harakatlarni batafsil o‘rganishga imkon yaratdi. Tadqiqot natijalari Current Biology jurnalida chop etilgan.