Toshkent hokimining maxfiy qaroriga ko‘ra mahalla markazlari o‘rnida mehmonxonalar va tijorat majmualari qurilmoqda

Maxfiy qaror va hujjatning yashirilishi

Toshkent shahar hokimining 2024-yil 29-noyabrdagi 877-14-0-Q/24-sonli maxfiy qaroriga muvofiq poytaxt tumanlaridagi 131 obyekt tajriba tartibida tadbirkorlarga topshirilgan — davlat-xususiy sheriklik shartlarida namunaviy mahalla markazlarini barpo etish maqsadida. «Sarpa.media» nashri tanishgan hujjatda asosiy ro‘yxatda 112 obyekt, 2-ilovada esa yana 19 obyekt ko‘rsatilgan. Ilova hokimning 2024-yil 1-iyuldagi 417-14-0-Q/24-sonli qarori bilan avval tasdiqlangan obyektlarga o‘zgartirish kiritadi. Bu hududlarda «mahalla yettiligi» uchun xonalar, kutubxonalar, jadidlar burchaklari va bepul avtoturargohlar qurilishi nazarda tutilgan edi. Biroq QR-kod orqali tekshirilganda ma‘lum bo‘ldiki, hujjat shaxsiy ma‘lumotlarni himoya qilish bahonasi bilan asossiz ravishda «xizmatdan foydalanish uchun» degan maxfiylik darajasida jamoatchilikdan yashirilgan. So‘nggi paytlarda jamoatchilik e‘tiborini aynan shu maxfiy qaror tufayli yuzaga kelgan «Mutaxassislar uylari», «Chulpon», «Kadrdon» va «Akkurgan» mahallalaridagi qurilishlar atrofidagi janjallar o‘ziga tortmoqda.

Mahalla markazlari o‘rnida aslida nima qurilmoqda

Tekshiruv jarayonida nashr 131 obyektdan 50 tasini Davlat ekologik ekspertizasi markazining xulosalari yordamida tekshirdi; yetti kompaniya (Mercury Energy, Basic Idea, East Dream Engineering, Universal Montaj Group, Nani Studio, Welcome to Bukhara, Orient Star) bo‘yicha xulosalarda hokim qarorining raqami to‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘rsatilgan. Yana 9 obyekt Iqtisodiyot va moliya vazirligining DXS loyihalari reyestri orqali tekshirildi: har bir mahalla markazining qiymati 8 mlrd dan 12,7 mlrd so‘mgacha. Reyestrdagi ma‘lumotlarga ko‘ra, kompaniyalar quyidagi mahallalar bilan bog‘langan: «Kaykovus Invest» — «Kaykovus», «Ayino» — «Shirin», «Yosh Nihol Tekstil» — «Birdamlik», Prosperity Tashkent — «Chakar», Omina Fayz Servis — «Feruza», Max Win Service — «Ijodkor», Gold Zillion Pharm — «Fazogir», Blessed Rent — «Marhamat», «Universal Montaj Group» — «Kumarik».

Mahalla — birinchi qavatda yoki podvalda

Nashr ma‘lumotlariga ko‘ra, ko‘p hollarda mahalla fuqarolar yig‘iniga binoning birinchi yoki podval qavatining kichik bir qismigina berilgan, qolgan maydonlar esa tijorat obyektlari uchun ajratilgan. Deyarli barcha loyihalarda mahalla uchun xona nazarda tutilgan, biroq «INSAN 01» MChJ quruvchisining loyihasida mahalla fuqarolar yig‘ini umuman tilga olinmagan — faqat do‘konlar, o‘quv xonalari va ofislar ko‘rsatilgan. Bir qator mahallalarda yirik tijorat loyihalari rejalashtirilgan: «Guzarboshi»da — 80 xonadonli 7 qavatli turar-joy binosi, «Birdamlik»da — 56 o‘rinli statsionarga ega diagnostika klinikasi, «Turon»da — basseyn va go‘zallik saloniga ega sport-sog‘lomlashtirish majmuasi, «Beshog‘och»da — mahalla ofisi bilan birlashtirilgan 6 qavatli mehmonxona, «Nihol»da — tomida restoran joylashgan 3 qavatli bino. Google Earth suratlari va ekspertiza xulosalariga ko‘ra, kamida oltita hududda yangi majmualar hozirda faoliyat yuritayotgan avtoturargohlar o‘rnida qurilmoqda, 14 tadan ortiq mahallada esa mahalla fuqarolar yig‘inining eski binolari buzilmoqda.

Ekologiya buzilishlari va o‘zaro bog‘liq kompaniyalar

Nashr ekologiya qonunchiligiga oid buzilishlarni aniqladi: «Nurliyul», «Abdulla Avloniy» va «Astrobod» mahallalarida qurilish majburiy Davlat ekologik ekspertizasi xulosasisiz boshlangan, ba‘zi hollarda esa xulosalar qurilish tugagandan keyin orqaga sanab rasmiylashtirilgan. «Kuyosh» va Mercury Energy obyektlari hududlarida ishlar boshlanishidan oldin ko‘p yillik daraxtlar o‘zboshimchalik bilan kesilgan, Ekologiya qo‘mitasi uchun tayyorlangan hujjatlarda esa quruvchilar uchastkalarda daraxtlar yo‘qligini ko‘rsatib o‘tgan. Eng ko‘p uchastka olgan kompaniyalar o‘zaro bog‘liq ekanligi ma‘lum bo‘ldi: Haike Zhineng, Max Win Service va Best-Tall-House kompaniyalari ikkitadan obyekt olgan, bir qator kompaniyalarda ta‘sischilar, rahbarlar va buxgalterlar — bir xil shaxslar, ayrim MChJlar esa allaqachon bankrot bo‘lgan yoki likvidatsiya qilingan. Nashr ma‘lumotlariga ko‘ra, Delta Global Dynamics kompaniyasidagi 99 foiz ulush tashqi ishlar vaziri lavozimida ishlagan Abdulaziz Kamilovning o‘g‘li Daniyor Kamilovga tegishli.

Munosabat va talablar

Iqtisodchi Otabek Baqirov va yuristlar poytaxtda mahalla markazlari qurilishi bahonasida yopiq qarorlar orqali qimmatli yer uchastkalari sotilayotganini ta’kidlab, bunday bitimlarning to‘liq inventarizatsiyasi o‘tkazilishini va yerlarning davlat zaxirasiga qaytarilishini talab qilmoqda. «Oqqo‘rg‘on» mahallasi aholisi allaqachon sudga murojaat qilib, 5 qavatli bino qurish to‘g‘risidagi hokim qarorini haqiqiy emas deb tan oltirishga erishgan.. Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi «E-qaror» tizimida hokimliklar yuzlab hujjatni asossiz ravishda «maxfiy» statusida yashirayotganini qayd etgan. Toshkent shahar hokimligi nashrning rasmiy so‘roviga javob bermagan. Tahririyat fikri: keltirilgan ma’lumotlardan ham obyektlarning e’lon qilingan maqsadi (kutubxona va avtoturargohli mahalla markazlari) bilan amaldagi loyihalar (mehmonxonalar, turar joy binolari, tijorat maydonlari) o‘rtasidagi farq ko‘rinadi, biroq barcha 131 obyekt bo‘yicha to‘liq manzara hozircha noma’lum — ulardan faqat 59 tasi tekshirilgan.

Bu nima uchun muhim

Bu qaror poytaxtning o‘nlab mahallasi aholisiga ta’sir qiladi: ular va’dalangan kutubxonalar, avtoturargohlar va markazlar o‘rniga tijorat binolarini olmoqda, ayrim hollarda esa avtoturargoh va yashil zonalaridan mahrum bo‘lmoqda. Amaliy oqibatlar allaqachon ko‘rinmoqda: «Oqqo‘rg‘on» aholisining da’vosi bo‘yicha sud qarorlardan birini haqiqiy emas deb tan oldi, Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi esa hokimliklarning «E-qaror» tizimida hujjatlarni ommaviy ravishda yashirishini qayd etmoqda — bu jamoatchilikning bunday qurilishlarni bahsli qilish imkoniyatiga bevosita ta’sir qiladi.