O‘zbekistonda Kinematografiya agentligi tugatiladi, «O‘zbekfilm» esa milliy kinokompaniyaga aylanadi

Kino sohasini boshqarish islohoti

O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev 26-oktyabrda «O‘zbekfilm» studiyasida kino arboblari bilan uchrashuvda soha boshqaruvi, uning moliyalashtirilishi va filmlar ishlab chiqarish funksiyalari aniq ajratiladigan yangi tizimga o‘tilishini e’lon qildi. Bu haqda Kun.uz, UzNews.uz va Spot.uz xabar berdi. Kinematografiya agentligi tugatiladi, kino sohasida davlat siyosatini amalga oshirish vakolatlari Madaniyat vazirligiga topshiriladi. Vazirlik tarkibida Kino san’ati departamenti tashkil etiladi (Spot.uz uni Kino industriyasi departamenti deb ataydi), rahbarining maqomi vazir o‘rinbosari darajasiga tenglashtiriladi. Mas’ul shaxslarga bir oy ichida departament faoliyatini yo‘lga qo‘yish hamda agentlik va uning tizimidagi tashkilotlarni tugatishni ta’minlash topshirildi.

O‘z ishlab chiqarishiga ega bo‘lmagan yangi «O‘zbekfilm»

«O‘zbekfilm»ning tashkiliy va iqtisodiy modeli yangilanadi: davlat muassasasi tugatilib, uning o‘rniga zamonaviy biznes-model asosida faoliyat yuritadigan «O‘zbekfilm» milliy kinokompaniyasi tashkil etiladi. Prezident so‘zlariga ko‘ra, u milliy kino brendini shakllantirish bo‘yicha tayanch markaz va kino industriyasini rivojlantirishning yetakchi operatori bo‘lishi kerak. Shu bilan birga, kompaniya filmlarni o‘zi ishlab chiqarmaydi — ishlab chiqarish to‘liq xususiy sektorga o‘tadi. Kinokompaniyaga loyihalarni tanlash va moliyalashtirish, filmlarni targ‘ib qilish va distribyutsiya qilish, ularni xalqaro bozorlarga chiqarish hamda festivallarda qatnashish vazifalari yuklatiladi. Shu tariqa, filmning ishlab chiqarishdan tomoshangacha bo‘lgan butun yo‘li yagona tizimga birlashtiriladi. Kompaniyaning yangi formatdagi faoliyatini bir hafta ichida yo‘lga qo‘yish topshirildi.

Davlat buyurtmasi o‘rniga subsidiyalar

Kino moliyalashtirishida davlat buyurtmasi amaliyotidan subsidiyalar asosidagi qo‘llab-quvvatlash tizimiga o‘tiladi. «Endi davlat filmning buyurtmachisi emas, balki ijodkorlar va xususiy sektorni ishonchli hamkori bo‘ladi», — dedi prezident (Kun.uz nashridan tarjima). Filmlarni ishlab chiqarishda texnik topshiriqlar emas, balki ijodiy jarayon va uning talablari ustuvor ahamiyatga ega bo‘ladi. Yangi moliyalashtirish mexanizmini bir oy ichida joriy etish topshirildi, kelgusi yildan boshlab «O‘zbekfilm»ga har yili uning so‘roviga ko‘ra byudjetdan mablag‘ ajratiladi.

Kontekst va ahamiyati

Eslatib o‘tamiz, Spot.uz avval O‘zbekiston xususiy teatrlarni va kinematografiyani soliqlardan ozod qilishi mumkinligi haqida yozgan edi. E’lon qilingan chora-tadbirlar mamlakat kino industriyasining butun sohasiga ta’sir qiladi: xususiy studiyalar filmlarning asosiy ishlab chiqaruvchilariga aylanadi, davlat tuzilmalari esa moliyalashtirish va targ‘ibotga e’tibor qaratadi. Amalda bu kinematografiya agentligi va uning tashkilotlarini bir oy ichida tugatish, yangi kinokompaniyani bir haftada ishga tushirish hamda subsidiya mexanizmini bir oy muddatda joriy etishni anglatadi. Islohot joriy loyihalar va tugatilayotgan tashkilotlar xodimlariga qanday ta’sir ko‘rsatishi haqidagi baholar manba nashrlarida keltirilmagan.