Asosiy ma’lumotlar
- Bag‘doddagi Karkh sudi Maysan kengashi raisiga qarshi fuqarolik itoatsizligiga chaqiruvdan so‘ng tergov boshladi
- Iroq xavfsizlik sabablari bilan Eron bilan chegaradagi Ash-Shib o‘tish punktini yopdi, bu noroziliklarga va Tehron tanqidiga sabab bo‘ldi
- Bosh vazir maslahatchisi Eronga Iroq xavfsizligini buzishda ayblov qo‘ydi; Eron elchixonasi bu bayonotlarni yolg‘on deb atadi
Fuqarolik itoatsizligiga chaqiruvdan so‘ng sud tergovini boshladi
Bag‘doddagi Karkh sudi dushanba kuni Maysan viloyat kengashi raisiga nisbatan tergov boshlashni buyurdi Mustafo Duvayr Abdulhasanga qarshi. Sabab — uning yakshanba kuni aytgan chaqiruvi bo‘ldi: agar Ash-Shib chegara o‘tish punkti ochilmasa, aholi «fuqarolik itoatsizligiga qo‘l urishga va Maysanni Iroqning qolgan qismidan uzishga» majbur bo‘ladi. Tergov bosh vazir Ali az-Zaydiy tekshiruv o‘tkazishni talab qilgandan keyin boshlandi; uning idorasi buni «tahdidlar» va «joyni bilmagan so‘zlar» bilan izohladi. Abdulhasan Sadikun partiyasi — Qays al-Xazaliy boshchiligidagi Eronparast Asaib Ahl al-Haq guruhining siyosiy qanoti bilan bog‘liq (The National).
O‘tish punkti yopilishi va siyosatchilarning munosabati
O‘tgan hafta Iroq Maysan viloyatidagi Ash-Shib o‘tish punktini sayyohlar va tovarlar uchun yopdi; nashr ma’lumotlariga ko‘ra, bu qaror chegara xavfsizligi nuqtai nazaridan qabul qilingan va Eron bilan keskinlikni kuchaytirdi hamda Eronparast iroqlik siyosatchilar bilan munosabatlarni chigallashtirdi (The National). Yopilishga qarshi Maysan gubernatori Habib Dohir al-Fartusiy chiqib, bosh vazirni o‘tish punktini ochishga chaqirdi va narxlar oshishi hamda savdo uzilishi haqida ogohlantirdi. Tanqitga o‘nlab yuk mashinasi haydovchilari va xodimlar ham qo‘shildi — ular o‘tgan hafta norozilik bildirib, daromadlari chegara harakatiga bog‘liq ekanini aytgan edi. Shu bilan birga az-Zaydiy kuch tuzilmalarga namoyishchilar uchun xavfsiz muhit yaratishni topshirdi: Milliy xavfsizlik kengashi yig‘ilishida «tinch namoyishlarni ta’minlash» va norozilik bildirayotganlarga hurmat bilan munosabatda bo‘lish zarurligi ta’kidlandi (The National).
Erga qaratilgan ayblovlar va Tehronning javobi
Yopish qarorini bosh vazirning katta maslahatchisi Abdulamir Taybon himoya qilib, mahalliy ommaviy axborot vositalariga Eron «qudratli Iroq xavfsizligini buzishni maqsadli davom ettirayotganini» va Eron bilan bog‘liq shaxslar ruxsatsiz mamlakatga kirib, chegara hududida «xotirjamlikni buzayotganini» aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Iroqning eng jiddiy chegara muammolari aynan Eron bilan bog‘liq, narkotiklar va soxta valyuta oqimi esa «IGIL qilgan zarardan ham katta» iqtisodiy zarar yetkazgan (The National). Eronning Iroqdagi elchixonasi shanba kuni bu bayonotlarni «yolg‘on ayblovlar» deb atadi va iroqlik hokimiyatlarga ikki tomonlama munosabatlarga zarar yetkazishi mumkin bo‘lgan chiqishlar munosabatiga o‘z pozitsiyasini aniqlashga chaqirdi. Eron davlat ommaviy axborot vositalari Tehron Ash-Shib yopilishi haqida oldindan xabardor qilinmaganini xabar qildi; masala o‘rganilmoqda, dedi Eron ichki ishlar vazirligi vakili Ali Zeynivand (The National).
Kontekst va ahamiyat
May oyida bosh vazir lavozimini egallagan az-Zaydiy Eron va AQSh bilan muvozanatli munosabatlarni saqlashga hamda qurolli guruhlarni davlat nazoratiga o‘tkazishga intilmoqda: Eronparast guruhlarning bir qismi bo‘ysundi, boshqalari qarshilik ko‘rsatmoqda. Ularning ko‘plari jinoyatlar va qotilliklarda, jumladan 2019-yildagi hukumatga qarshi norozilik namoyishlari paytida ayblangan edi; yakshanba kuni minglab odam Bag‘dodda Tishrin harakatining yilligi munosabati bilan yig‘ilib, hisobdorlik talab qildi (The National). Bu voqea muhim, chunki asosiy quruqlik o‘tish punktining yopilishi savdogarlar va haydovchilarning kundalik daromadiga ta’sir qiladi, Bag‘dod va mamlakat ichidagi Eronparast kuchlar o‘rtasida ziddiyatni keltirib chiqaradi hamda yangi hukumatning qurolli guruhlarni nazorat qilish qobiliyatini to‘g‘ridan-to‘g‘ri sinovdan o‘tkazadi. Maysan aholisi uchun bu amalda o‘tish punkti yopiq qolgani sayin narxlar oshishi va savdo uzilishi xavfini anglatadi; uning taqdiri masalasi esa ochiq qolmoqda: Abdulhasanga nisbatan tergov davom etmoqda va norozilik bosimi chegara ochilishiga olib kelishi noma’lum.
