Toshkentdagi Elbek bog‘i rekonstruksiya qilinadi: bir qismi O‘zbekiston–Turkiya do‘stligi bog‘iga aylanadi

Ishlar boshlangandan keyin o‘tkazilgan tinglov

Toshkentdagi 11,74 gektar maydonli Elbek bog‘i to‘liq yangilanadi, uning bir qismi O‘zbekiston–Turkiya do‘stligi bog‘iga aylanadi. Shanba kuni bog‘da loyiha bo‘yicha jamoatchilik tinglovi bo‘lib o‘tdi, unda yaqin atrofdagi uylar aholisi o‘z takliflarini bildirdi — shahar ma’muriyati ularni hisobga olish va’dasini berdi. Shu haftaning boshida bog‘da eski sug‘orish tizimini demontaj qilish va daraxtlarni qirqish ishlari boshlangan edi, bu aholida savollar va tashvish uyg‘otgan edi; tinglovda hokimiyat vakillari bog‘ yaxshiroq, xavfsizroq va qulayroq bo‘lishini kafolat berishdi. Aholining bir qismi tinglov ishlar boshlangandan keyin, oldindan emas, o‘tkazilganidan norozilik bildirdi — hokim o‘rinbosarining aytishicha, aynan shu maqsadda aholi chaqirilgan: savollarga javob berish va tashvishlarni bartaraf etish uchun.

Bog‘ tarixi va kontekst

Poytaxt markaziga yaqin joylashgan ulkan yashil hudud ko‘p yillar davomida tashlab ketilgan edi: sharoit va yoritish yo‘qligiga qaramay, bu yerda sayr qilishdi, sport bilan shug‘ullanishdi, piknik va fotosessiyalar o‘tkazishdi, bahorda esa binafshalar gullardi. Ko‘ngillilar vaqti-vaqti bilan chiqindilarni to‘plab turishdi, biroq tartibni faqat aholi kuchiga saqlab qolish mumkin emas edi. 2023-yilning yozida bog‘ga prezident Shavkat Mirziyoyev tashrif buyurdi — matbuot xizmati faqat u bog‘ni saqlash va dam olish sharoitlarini kengaytirish bo‘yicha topshiriqlar berganini xabar qildi, biroq undan keyin hech qanday ish olib borilmadi. Bu yil bog‘ning bir qismiga Turkiyaning birinchi prezidenti Mustafo Kamol Atatürk nomi berilgani ma’lum bo‘ldi, yozda esa prezident bog‘ oldidagi Abdulla Qodiriy ko‘chasi qismining Atatürk ko‘chasi deb qayta nomlanishi to‘g‘risida.

Konsepsiya va daraxtlar

Toshkent hokimining o‘rinbosari Azizxon Shavkatov hokimiyat so‘nggi bir yil davomida Turkiya elchixonasi bilan hamkorlik qilganini va konsepsiyani turk arxitektura byurosi ishlab chiqqaninima’lum qildi. Asosiy vazifa — bog‘ni turli yosh va qiziqishdagi odamlar uchun funksional zonalar bilan jihozlangan tinch yashil hudud sifatida saqlab qolish. Atatürk ko‘chasi tomonidan maydoncha, yarim oy shaklidagi ark, Atatürk haykali va Marmara dengizi shaklidagi suv havzasi bilan asosiy kirish eshigi ochiladi. Dastlab yarim oy 80 metr kenglikda rejalashtirilgan edi, biroq u deyarli 2,5 baravar kichraytirilib — 38 metrga yetkazildi va daraxtlar siyrakroq joyga ko‘chirildi. Daraxtlar inventarizatsiyasi boshlangan: minglab daraxtlar orasida qariyb 160 qurigan va 450–500 kasallangan daraxt aniqlangan (soni oshishi mumkin); dendrologlar ularni davolash mumkinligini aniqlashi kerak. Yana 67 daraxt kelgusi maydoncha joyidan ko‘chiriladi — dendrologlarning ijobiy xulosasi olingan, ularning tanasi eng qalin joyida 25 sm. Qurigan va kasallangan daraxtlar o‘rniga pitomnikdan qariyb 500 yangi ko‘p yillik daraxt (ignabarglilardan ko‘ra bargli daraxtlarga ustuvorlik berilgan holda), shuningdek 1250 buta va deyarli 14 ming mavsumiy gul ekiladi. Hokim o‘rinbosarining aytishicha, barcha ishlar ekologlar nazorati ostida o‘tadi va Ekologiya qo‘mitasi raisi Aziz Abduhakimovning e’tirozlari hisobga olingan.

Yo‘laklar va funksional zonalar

Bog‘ni kesib o‘tgan sobiq yo‘l o‘rnida daraxtlar, butalar, fonarlar, skameykalar, kameralar va favqulodda tugmachalar bilan jihozlangan 510 metr uzunlikdagi piyodalar xiyoboni yaratiladi. Yo‘lak kengligi 16 metrdan 10 metrga qisqartiriladi, natijada bog‘ qo‘shimcha 3000 kvadrat metr yashil maydon oladi. Bog‘ orqali egilgan halqa shaklida rezina qoplama bilan yopilgan 1250 metr uzunlikdagi yugurish yo‘lagi o‘tkaziladi — marshrut daraxtlarni saqlab qolish hisobga olingan holda ishlab chiqilgan; velosiped yo‘lagi nazarda tutilmagan. Hokimiyat bir yil davomida aholi bosib o‘tgan tabiiy yo‘llarni kuzatib borishni, so‘ngra ularni plitka bilan yopishni niyat qilmoqda. Bog‘ bolalar zonasi, faol dam olish (vorkaut, gimnastika) va tinch dam olish zonalari, piknik uchun joylar va itlar sayr ettirish maydonchalariga bo‘linadi. Sug‘orish favvoralarining o‘rniga tomchi sug‘orish tizimi o‘rnatiladi. Bog‘ uchta asosiy kirish eshigiga ega bo‘ladi, biroq barcha tomonlardan ochiq qoladi; Atatürk ko‘chasi va Kichik halqa yo‘li kesishmasida kichik avtoturargoh saqlanadi, avtoturargohlar KX yo‘li bo‘ylab ham bo‘lishi mumkin.

Aholi takliflari va muddatlar

Pensiyoner ichimlik suvi favvoralari o‘rnatishni taklif qildi — g‘oya qo‘llab-quvvatlandi va uni amalga oshirish va’dada olindi. Bir fuqaro butun kun badminton o‘ynash uchun mo‘ljallangan uch joy haqida gapirib, kamida ikkita maydoncha yaratishni so‘radi — bu taklif ham qo‘llab-quvvatlandi. Ayol fuqaro banatpol (filak) maydonlarini saqlab qolishni iltimos qildi; hokim o‘rinbosari bunga harakat qilinishini aytdi. Mahalliy iqlimga mos daraxtlar ekish taklifi loyihada allaqachon hisobga olingan. Moliyalashtirish haqidagi savolga Azizxon Shavkatov mablag‘ poytaxt hokimligi byudjetidan ajratilganini va ishlarni noyabr oxirigacha yakunlash rejalashtirilganinijavob berdi. U bir oydan keyin parkda yana aholi bilan uchrashib, ular natijani baholashidan xursand bo‘lishini qo‘shimcha qildi. Avval, avgustda birinchi prezidentning «Oqsaroy» rezidensiyasi atrofidagi devorlar demontaj qilingan edi: hokimiyat bu yerda hammaga ochiq park yaratishni va’da qilib, Toshkentning «yashil marshruti» yaratilishini e’lon qilgan edi.

Bu nima uchun muhim

Yangilanish Toshkent markazining zich joylashgan tumanlari aholisiga tegishli: ular yillar davomida tashlab ketilgan parkdan sayr va sport uchun foydalanib kelgan va endi birinchi marta eshituvlar orqali loyihaga ta’sir qilish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Amalda noyabr oxiriga kelib park o‘zgaradi: yorug‘likli alleya, yugurish yo‘lkasi, dam olish zonalar va yangi daraxtlar paydo bo‘ladi, Abdullo Qodiriy ko‘chasining bir qismi esa Atatürk nomini oladi, bu loyihaning o‘zbek-turk o‘lchovini aks ettiradi. Kasallangan daraxtlarning taqdiri hozircha noma’lum — dendrologlar xulosasi hali e’lon qilinmagan.