Asosiy ma’lumotlar

  • Turlov 2026-yil 26-sentabrda FIDE prezidenti etib saylandi: 110 ovoz, Rozenstein — 85 ovoz; vitse-prezident Viswanathan Anand böldi
  • Maktab çempionatining qit’a bosqiçlarida Özbekiston, Uganda, Peru va Belarus maktablari ğolib böldi; Grand-final dekabrga rejalaştirilgan
  • Turlov dasturi 2027–2030-yillarda FIDE Rivojlantiriş jamğarmasi byudjetini yiliga 6,2 mln yevraga yetkazişni nazarda tutadi

FIDE prezidenti saylovi

Timur Turlov 2026-yil 26-sentabrda Samarqandda 46-şaxmat Olimpiadasi bilan parallel ötgan Boş assambleyada FIDE prezidenti etib saylandi. FIDEning rasmiy e’loniga köra, ikkinçi turda u Vadim Rozensteinga qarşi 110 ovoz oldi, Rozenstein 85 ovoz töpladi. 38 yoşli Turlov Arkadiy Dvorkoviçni almaştirdi va taşkilotning sakkizinçi prezidenti böldi; prezident örinbosari etib Viswanathan Anand saylandi. Saylanişidan avval Turlov 2023-yil yanvaridan Qozoğiston şaxmat federatsiyasiga rahbarlik qilgan va 2024-yil sentabrda tuzilgan Maktab şaxmati xalqaro federatsiyasining (ISCF) ta’sisçi prezidenti bölgan. Şaxmatdan taşqari u Freedom Holding Corp. — Nasdaq birjasida FRHC tickeri ostida savdo qilinadigan moliyaviy xizmatlar guruhining direktorlar kengaşi raisi va boş direktori; kompaniyaning 2026-yil 31-martda tugagan yilga oid yillik hisobotida u boş direktor sifatida körsatilgan.

2026-yilgi maktab çempionati

Saylovdan oldin Turlov ISCF va FIDEning qöşma taşabbusi bölgan 2026-yilgi Maktablar örtasidagi jahon jamoaviy çempionatini tayyorlaşda qatnaşgan. FIDE 4-fevralda e’lon qilgan format Osiyo, Afrika, Amerika va Yevropada qit’a bosqiçlarini hamda dekabrda Grand-finalni nazarda tutgan edi; tsikl Qozoğistondagi (2023) va AQŞdagi (2025) turnirlardan ösib çiqqan. Jamoalar odatda tört nafar öyinçi, zaxira öyinçisi va katta yoşdagi sardordan iborat bölib, öğil bolalar ham, qizlar ham majburiy iştirok etadi (istisno — bir jinsli maktablar uçun). Iştirok etişga 2012-yil 1-yanvardan 2018-yil 31-dekabrgaça tuğilgan bolalar ruxsat etilgan. Qit’a turnirlari har bir yurişga 45 daqiqa plus 10 soniya nazorati bilan şveytsariya tizimi böyiça sakkiz turda ötkazildi.

Qit’a bosqiçlari natijalari

Osiyo bosqiçi 2026-yil 7–10-aprelda Olmaotada bölib ötdi: Toşkentdan Wisdom Sçool maktabi 16 jamoaviy oçko bilan ğolib böldi va Rossiyadan Kurçatov maktabi hamda Hindistondan Velammal MHS Sçoolni ortda qoldirdi; 19 davlatdan 114 yoş şaxmatçi qatnaşdi. Iyulda Stellenboşda (Janubiy Afrika) ötgan Afrika bosqiçini sakkiz turdan ham mağlubiyatsiz ötgan Ugandaning Sr. Miriam Duggan Primary Sçool maktabi yutdi; ikkinçi örin — Keniyadan Moi Nyeri Complex Primary Sçool, uçinçi — Janubiy Afrikadan Welgemoed Primary Sçool. San-Xose (Kosta-Rika)dagi Amerika bosqiçi avgustda perulik Saco Oliveros de Lince 16 oçkodan 15 oçko bilan ğalaba qozonişi bilan yakunlandi; undan keyin — AQŞdan Harvest Park Middle Sçool va Kanadadan Crescent Heights Academy. Tsaxkadzorda (Armaniston) oktabr boşida Yevropa bosqiçini mağlubiyatsiz Minskning 50-sonli gimnaziyasi yutdi; kumuş — Rigadagi 1-sonli davlat gimnaziyasiga, bronza — Kutaisi (Gruziya) maktabiga nasib etdi. Şu tariqa, tört qit’a çempioni Özbekiston, Uganda, Peru va Belarusni ifodalaydi. Dekabrdagi Grand-final iştirokçilari röyxati yangilangan reglament böyiça aniqlanişi kerak.

«Maktablarda şaxmat» dasturi

Maktablarda şaxmat — Turlovning 2026-yilgi saylovoldi platformasining markaziy qismi bölib, u milliy ta’lim tizimlarida öyinni ommalaştiriş va kamroq resursli federatsiyalarni qöllab-quvvatlaşni nazarda tutadi. FIDE va ISCFning bu sohadagi hamkorligi 2025-yil oktabrda, saylovlardan oldin rasmiylaştirilgan edi. Konkret çora-tadbirlardan biri — ISCFning «Ta’limda şaxmat» grant dasturi: FIDEning 2026-yil 11-maydagi xabarnomasiga köra, u sinov bosqiçidan ötgan va ta’lim natijalarini körsata oladigan uç loyihani qöllab-quvvatlaydi; kamida bir öquv yili tajribasiga ega maktablar, notijorat taşkilotlar, jamğarmalar va ijtimoiy korxonalar ariza topşirişlari mumkin edi. Naşr ma’lumotlariga köra, Freedom Holding 2023-yildan buyon Qozoğiston şaxmat federatsiyasiga taxminan 30 mln dollar sarmoya kiritgan; Turlovning uç yillik prezidentligi davomida mamlakatning barça 20 hududida şaxmat dasturlari işga tuşirilgan, xalqaro bazalardagi turnirlar soni 2023-yildagi 1538 tadan 2025-yilda 3853 taga ösigan, «Ta’limda şaxmat» dasturi 1500 dan ortiq maktab va taxminan 60 000 bolani qamrab olgan, taxminan 2800 öqituvçi tayyorlangan, navbatdagi maqsad — şaxmat fan sifatida öqitiladigan maktablar sonini 2500 taga yetkaziş.

Platformaning boşqa ustuvor yönalişlari

Turlov platformasining maqsadlari raqamli transformatsiya, ta’limdagi şaxmat, moliyaviy barqarorlik va institutsional rivojlaniş atrofida guruhlangan. Kutilişiça, 2027–2030-yillarda FIDE Rivojlantiriş jamğarmasi yiliga 6,2 mln yevro (7,07 mln dollar) oladi — bu hozirgi 1,6 mln yevrodan (1,82 mln dollar) taxminan 3,9 barobar köp; tört yillik umumiy hajm 24,8 mln yevroga (28,3 mln dollar) yetişi mumkin. Yillik ajratmalar rejalaştirilgan: musobaqalarga 2 mln yevro, yoş öyinçilarga 1,1 mln yevro, şaxmat ta’limiga 900 000 yevro, murabbiy va hakamlarni tayyorlaş hamda raqamli vositalarga 800 000 yevro, ayollar şaxmatiga 500 000 yevro. Şuningdek, ön nafar yoş şaxmatçi — beş öğil va beş qiz uçun uç yillik individual qöllab-quvvatlaş nazarda tutilgan. Yillik byudjeti 1,5 mln dollar bölgan alohida mediajamğarma milliy mediakampaniyalar, kommunikatsiyalar va öqitişni moliyalaştiradi; barça milliy federatsiyalar ariza topşiriş imkoniyatiga ega böladi. Raqamli modernizatsiya ma’muriy tösiqlarni kamaytiriş uçun yagona platforma va raqamli xizmatlarni yaxşilaşni nazarda tutadi. Platforma, şuningdek, aniqroq xalqaro kalendar, ayollar şaxmatini rivojlantiriş va rivojlanayotgan federatsiyalar uçun imkoniyatlarni kengaytirişni ham közda tutadi. Naşr ta’kidlaydiki, sinov yordamning milliy taşkilotlarga yetib borişining başorat qilinadiganligida böladi, aksiyadorlik kompaniyasi rahbari va FIDE prezidenti lavozimlarini birgalikda egallaş esa homiylilik va xarajatlar böyiça qarorlar şaffofligini muhim qiladi.