Asosiy ma’lumotlar

  • Noroziliklar noyabrda litseychilarning harakatlaridan boshlanib butun milliy miqyosga aylandi; Limogeda meriya binosi yoqib yuborildi, 2400 dan ortiq odam hibsga olindi
  • Hukumat byudjetni muvozanatlash uchun kamida 54 mlrd yevro tejab qolishi kerak, bu norozilikni kuchaytirmoqda
  • So'rovnomalarga ko'ra, fransuzlarning 35 foizi Marin Le Pen uchun ovoz berishga tayyor; saylovlar 2027-yil apreliga rejalashtirilgan

Bezokiliklar miqyosi

Fransiyada noroziliklar noyabrda litseylar o'quvchilarining kichik harakatlaridan boshlandi, ammo o'tgan haftalar davomida butun milliy miqyosga yetdi. Kun.uz nashri ma'lumotlariga ko'ra, vaziyat Parij, Marsel va Lionda nazoratdan chiqdi: Limoge shahrida meriya binosiga o't qo'yildi, minglab do'konlar talon-taroj qilinmoqda, ko'chalarda avtomobillar yoqilmoqda, 2400 dan ortiq norozilik ishtirokchisi hibsga olingan.

Harakatlar xususiyati va «qora bloklar»

Oldingi noroziliklardan farqli o'laroq, bu safar harakatlar davlat institutlari va ularning ramzlariga ham qaratilgan, bu esa ularni radikal va vayron qiluvchi elementlarga ega noroziliklar deb atash imkonini beradi. Noroziliklarni litseychilar boshlagan bo'lsa-da, tashabbus endi boshqa qo'llarda: ularning bayroqdorlari «qora bloklar»ga aylandi — yuzlarini qora niqoblar bilan yopuvchi yoshlar; ular orasida ishsizlar va mahalliy fransuzlar kabi turli jamoalardan chiqqanlar ko'p. «Qora blok» — bu guruh yoki harakat emas, balki metod: ijtimoiy va siyosiy norozilikni ifodalash vositasi sifatida maksimal zarar yetkazish va vayronagarchilik.

Inqiroz sabablari

Noroziliklarning asosida ikki yirik omil yotadi. Birinchisi — so'nggi yillarda to'plangan ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy noroziliklar: hayot qimmatlashmoqda, ish haqi o'sishi narxlarning o'sishidan sezilarli darajada orqada qolmoqda, uy-joy ijarasi, ta'lim va hayot xarajatlari yuqori, davlat esa ijtimoiy dasturlarni qisqartirmoqda. Byudjetni muvozanatlash uchun hukumat kamida 54 milliard yevro tejab qolishi kerak, bu nashr bahosiga ko'ra pensiyalar va ijtimoiy ta'minot bilan bog'liq norozilikni qo'shimcha keskinlashtirmoqda.

Siyosiy oqibatlar va 2027-yilgi saylovlar

2027-yil aprelida Fransiyada prezidentlik saylovlari bo'lishi kerak: Emmanuel Makronning vakolatlari tugamoqda va Kun.uz ma'lumotiga ko'ra, u noroziliklar fonida muddatidan oldin iste'foga chiqishni niyat qilmagan. Noroziliklar kelgusi saylovlarga jiddiy ta'sir ko'rsatadi: o'ng va chap ekstremal kuchlar hozirda hech qachon bo'lmagan darajada katta ta'sirga ega. Ultrao'ng qanot rahbari Marin Le Pen shunday dedi: «Fransiyaga qattiqqo'l prezident kerak. Agar men prezident bo'lsam, bunday noroziliklar bo'lmaydi. Men politsiyani mustahkamlaman, sonini oshiraman, tartib kuchayadi». Chap ekstremal «Bo'ysunmas Fransiya» partiyasi rahbari Jean-Luc Mélenchon norozilarni qo'llab-quvvatlaydi, politsiyachilarni haddan tashqari tajovuzkorlikda ayblaydi va noroziliklarni to'xtatmaslikka chaqiradi, ayni paytda zo'ravonlik va do'konlarni talon-taroj qilishning oldini oladi.

Saylovlardan oldingi vaziyat

So'rovnomalarga ko'ra, fransuzlarning 35 foizi Marin Le Pen uchun ovoz berishga niyat qilgan va saylovlardan oldin bu ko'rsatkich oshishi mumkin. Biror nomzod birinchi turda allaqachon 50 foizdan ortiq ovoz to'plashi dargumon; agar Le Pen ikkinchi turga chiqsa, prezidentlikka bo'lgan shanslari oshadi. Nashr bahosiga ko'ra, Fransiyada ultrao'ng qanotning hokimiyatga kelishi Yevropa Ittifoqi siyosatiga jiddiy ta'sir ko'rsatadi.