Asosiy ma’lumotlar
- Fillar mavsumiy ozuqa va suv o‘zgarishlari tufayli Udzungva tog‘lariga ~2000 m gacha ko‘tariladi
- 2025-yil aprelida Nyerere — Udzungva koridori (14 km × 200 m) Tanzaniyadagi birinchi qonun bilan himoyalangan yovvoyi tabiat koridoriga aylandi
- 368 yer egasiga taxminan 2,2 mlrd Tanzaniya shillingi (~880 ming dollar) kompensatsiya to‘landi
Fillar nima uchun tog‘larga ko‘tariladi
Afrika savanna fillari — eng yirik quruqlik sutemizuvchilari bo‘lib, ular odatda o‘rmonli tog‘ yonbag‘irlarida tasavvur qilinmaydi. Biroq A-Z Animals nashri ma’lumotlariga ko‘ra, Tanzaniyada mingtagacha fil muntazam ravishda Udzungva tog‘lariga ko‘tariladi. Sabab — ozuqa va suv mavjudligining mavsumiy o‘zgarishlari. Deyarli 2000 metr balandlikda o‘sadigan bambuk qurg‘oqchil davrlarda fillar uchun ishonchli oziq manbai bo‘lib xizmat qiladi, tog‘lardagi tabiiy tuzli tuproq joylari esa hayvonlarni zarur minerallar bilan ta’minlaydi.
Qishloq xo‘jaligi yerlari orasidagi koridor
O‘n yillar davomida fillar ko‘chish paytida deyarli 50 yildan beri qishloq xo‘jaligi yerlari mavjud bo‘lgan Kilombero vodiysidan o‘tib kelgan. Hayvonlarning harakat yo‘lini saqlab qolish uchun mahalliy aholi bilan muzokara olib borishga to‘g‘ri kelgan.
Birinchi qonun bilan himoyalangan koridor
2025-yil aprelida Tanzaniya hukumati Nyerere — Udzungva koridorini mamlakatdagi birinchi qonun bilan himoyalangan yovvoyi tabiat koridori sifatida tasdiqladi. Uning uzunligi taxminan 14 kilometr, kengligi 200 metr. Koridor Nyerere milliy bog‘i va Magombero o‘rmon qo‘riqxonasi bilan Udzungva Mountains milliy bog‘ini bog‘laydi va hayvonlarga muhofaza qilinadigan hududlar orasida harakatlanish imkonini beradi.
Kameralar 1440 o‘tishni qayd etdi
Loyiha bo‘yicha ishlar 2023-yil noyabrda boshlangan. Janubiy Tanzaniya fil muhofazasi dasturi mutaxassislari hamkorlar bilan birga koridor bo‘ylab 59 fototuzoq o‘rnatgan. Birinchi 15 oy ichida kameralar kamida 1440 sutemizuvchi o‘tishini qayd etdi, shundan 529 tasi fillarga to‘g‘ri kelgan. Koridordan bufololar, servallar va asaltovbeqarlar ham foydalangan.
Yer egalariga kompensatsiyalar
Loyihada qatnashgan 368 nafar yer egasining har biri koridor uchun 1000 dan 2000 kvadrat metrgacha yer ajratgan. Ularga jami taxminan 2,2 mlrd Tanzaniya shillingi — taxminan 880 ming AQSh dollari to‘langan. Rasmiy shaxslar so‘zlariga ko‘ra, mahalliy aholi uchun koridorni saqlash bilan bog‘liq daromad keltiruvchi loyihalarda qatnashish va yangi ish o‘rinlari paydo bo‘ladi.
Tabiat muhofazachilari himoyani kengaytirishga chaqirmoqda
Tabiat muhofazachilari hayvonlarning ko‘chish marshrutlarini boshqa hududlarda ham himoya qilish zaruratini ta’kidlaydi. Loyihada qatnashmagan Grumeti Fund vakili Jorj Lohay fikricha, Tanzaniyaning boshqa qismlaridagi bunday koridorlar ham huquqiy himoyaga muhtoj.
