Asosiy ma’lumotlar
- Dollar indeksi o‘tgan yil oxiridan beri 3,3% o‘sib, 2025-yil aprelidan beri eng yuqori ko‘rsatkichga — 102,9 ga yetdi, so‘ngra 101,5 dan biroz yuqorida barqarorlashdi.
- Benzin, uy-joy va ipoteka xarajatlarining o‘sishi Trampning ikkinchi muddatining dastlabki ikki yilida amerikalik xonadonlarga bosim o‘tkazmoqda.
- Analitik Zafer Ergesen: saylovlardan keyin AQSh/Isroil–Eron mojarosida bitim yoki eskalatsiya yuzaga kelishi mumkin, Tramp siyosati esa har qanday yo‘nalishda o‘zgarishi mumkin.
Dollar ma’muriyat kutganlariga qarshi harakatlanmoqda
AQSh dollari hozirgi ma’muriyat erishmoqchi bo‘lgan yo‘nalishga teskari yo‘nalishda harakatlanib, barqaror kuchini saqlab kelmoqda, deb yozmoqda Anadolu. 3-noyabrdagi o‘rtacha saylovlardan oldin bu Yaqin Sharqdagi taranglik tufayli energiya narxlarining o‘sishi bilan birga prezident Donald Trampning mavqeiga qo‘shimcha muammo yaratmoqda.
Valyuta dinamikasi va xonadonlarga bosim
Dollar Yaqin Sharqdagi, energiya yetkazib berishga tahdid solib va inflyatsiyani tezlashtirayotgan mojaro fonida 2025-yil aprelidan beri eng yuqori ko‘rsatkichga — 102,9 ga ko‘tarildi, so‘ngra 101,5 dan biroz yuqorida barqarorlashdi. Valyuta kursini yevro, shveytsariya franki, yapon ienasi, kanada dollari, britaniya funti va shved kronasiga nisbatan o‘lchaydigan dollar indeksi o‘tgan yil oxiriga nisbatan 3,3% o‘sdi. Nashr ma’lumotlariga ko‘ra, amerikalik xonadonlar Trampning ikkinchi muddatining dastlabki ikki yilida xarajatlar o‘sishi, uzoq muddatli qarzlar, energiya narxlari, uy-joy xarajatlari va foiz stavkalari tufayli bosim ostida.
Analitik fikrlari
Fyuchers va tovar bozorlari analitigi Zafer Ergesen Anadolu’ga bergan izohida dollar mustahkamlanishi bilan amerika tovarlari raqobatbardoshligini yo‘qotayotganini qayd etdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Tramp o‘tgan va joriy yil davomida stavkalarni pasaytirishga intilib, iqtisodiy ko‘rsatkichlar stavkalarni pasaytirishni qo‘llab-quvvatlamasa-da, sobiq FRS raisi Jerom Pauellni qayta-qayta tanqid qildi. Analitik fikricha, prezident federal hukumatning joriy hisob defitsitini oqilanroq darajaga qisqartirish va istiqbolda savdo profsitiga chiqish uchun dollarning kuchsizlanishi va likvidlikning o‘sishini xohlaydi. Tramp, shuningdek, alohida mamlakatlardan, ayniqsa Xitoydan import o‘sishini tanqid qilgan edi.
Saylovlardan oldingi vaziyat bahosi
«O‘rtacha saylovlardan oldin dollar o‘sadi, stavkalar ko‘tariladi, inflyatsiya tezlashadi — bu Tramp xohlagan narsa emas, chunki ipoteka xarajatlari ham, ko‘plab tovarlar narxi ham o‘sib bormoqda, bu ayniqsa benzin narxlarida yaqqol ko‘rinadi», — deb Ergesenni keltiradi Anadolu. Uning fikricha, saylovlardan keyin AQSh/Isroilning Eronga qarshi urushida «juda jiddiy voqealar» yuz berishi mumkin: natijalarga qarab mustahkam kelishuvga erishilishi yoki mojaro butunlay boshqa darajaga ko‘tarilishi mumkin, keyingi qadamlar esa Trampni ham agresiv harakat qilishga, ham o‘z siyosatidan teskari yo‘nalishga undashi mumkin.
