Asosiy ma’lumotlar
- BAAlik ikki tadqiqotchi — Mariam Al Handavi (NYU Abu Dhabi) va Javaher Al Hammadi (Xalifa universiteti) — L'Oréal-UNESCO For Women in Science Middle East dasturining 2026-yilgi grantlari bilan taqdirlandi
- Bu bosqichda jami arab olamidan olti ayol olim taqdirlandi; 2014-yildan buyon dastur 69 tadqiqotchini, jumladan 25 nafarini BAAdan qo‘llab-quvvatlab, jami 4 mln dirham ajratdi
- UNESCO ma’lumotlariga ko‘ra, arab olamida olimlarning 41 foizi ayollar — bu Markaziy Osiyodan (50%) keyin dunyoda ikkinchi ko‘rsatkich
BAAlik ikki olimaga mukofot
Arab olamidagi ayol olimlarni qo‘llab-quvvatlovchi L'Oréal-UNESCO For Women in Science Middle East dasturi 2026-yilgi nashrda BAAlik ikki tadqiqotchini taqdirladi: Nyu-York universiteti Abu-Dabidagi (NYU Abu Dhabi) doktor Mariam Al Handavi va Xalifa universitetidan Javaher Al Hammadi. Bu bosqichda jami mintaqadan pandemiyaga tayyorgarlik va suv xavfsizligidan individualizatsiyalangan tibbiyotgacha bo‘lgan sohalarda faoliyat yurituvchi olti ayol olim mukofotlandi.
Al Hammadining tadqiqoti: hujayra membranalari modellari
Sharjahda tug‘ilib, Abu-Dabida o‘sgan magistrant Javaher Al Hammadi hujayra membranalarining laboratoriya modellari ustida ishlamoqda. Uning aytishicha, sintetik materiallardan tayyorlangan an’anaviy modellar haqiqiy membranalarning murakkabligini to‘liq aks ettirmaydi, shuning uchun u sintetik komponentlarni hujayralardan kelib chiqqan zarralar — ekstratsellyulyar vezikulalar — bilan birlashtirib, ularni membranalardagi o‘zgarishlarni elektr signallari orqali qayd etuvchi elektron sensorlar bilan integratsiya qiladi. Maqsad — muayyan hujayra turlarini, kasalliklarni yoki hatto alohida bemorlarni aks ettiruvchi modellar yaratish bo‘lib, bu individualizatsiyalangan davolash usullarini sinashda yordam berishi mumkin. U dasturning e’tirofi uning tadqiqotlarini «ko‘proq ko‘rsatish uchun qimmatli imkoniyat» berib, xalqaro aloqalar o‘rnatishga yordamlashini, BAAda fandagi ayollar uchun «juda hayajonli davr» ekanini ta’kidladi.
Al Handavining tadqiqoti: o‘simliklar misolida havodan suv
Suriyada tug‘ilib, BAAda o‘sgan doktor Mariam Al Handavi Nyu-Yorkdagi NYUda magistratura va doktoranturadan so‘ng NYU Abu Dabida faoliyat yuritadi. U o‘simliklarning sho‘r va qurg‘oqchil sharoitlarga moslashuvini, jumladan sabxa sho‘rxoklarida yashovchi mahalliy Tamarix aphylla daraxtini o‘rganadi. O‘simlik bug‘lanib, tuz kristallarini hosil qiladigan tuzli eritma ajratadi; uning aytishicha, bu kristallar nisbatan past namlikda ham havodan namlikni «magnit kabi» yig‘adi. U BAAni atmosfera namligidan kamroq energiya sarflab suv olish mumkinligini aniqlamoqchi va kelajakda tabiiy mexanizmlarni amaliy yechimlarga o‘tkazuvchi «biomimikriya» (bioilhom) bo‘yicha mustaqil tadqiqot dasturini yaratishni maqsad qilgan.
Dastur konteksti va statistika
Dastur 2014-yildan beri faoliyat yuritadi va jami 69 ayol olimni, jumladan 25 nafarini BAAdan qo‘llab-quvvatlab, mintaqadagi tadqiqotlarga 4 mln dirham ajratdi. Nashr murojaat qilgan UNESCO ma’lumotlariga ko‘ra, arab olamida olimlarning 41 foizi ayollardir: bu Markaziy Osiyodan (50%) keyingi ko‘rsatkich bo‘lib, Lotin Amerikasi va Karib havzasi (44%), Sharqiy Osiyo va Tinch okeani mintaqasi (27%), Sahroi kabirdan janubiy Afrika (32%) va G‘arbiy Yevropa (34%) ko‘rsatkichlaridan yuqori.
Boshqa laureatlar va bayonotlar
Boshqa mukofotlanganlar qatorida Abdulla shoh nomidagi fan va texnologiya universitetidan (Kaust) Saudiya fizigi Ala Al Mushaikheh, koronaviruslarga qarshi preparatlar, jumladan, koronaviruslarga qarshi dori vositalarini o‘rganuvchi Qatar universitetidan Hadil Zedan, Kaustda vaksinalar va immunoterapiya ustida ishlayotgan suriyalik olima doktor Aljavhara Al Rubaiy va chiqindilarni suv va foydali materiallarga aylantirishni o‘rganuvchi Oman texnologiya va amaliy fanlar universitetidan doktor Sara Al Araimi bor. BAA ta’lim vaziri Sara Al Amiri mamlakatdagi ayollarning ilg‘or texnologiyalar, sog‘liqni saqlash, barqaror rivojlanish va aerokosmik soha kabi tadqiqotlarda roli tobora ko‘zga ko‘rinayotganini bayon qildi. L'Oréal Middle East boshqaruvchi direktori Lor Dyufe mintaqaning ilmiy salohiyatini «aloqador» deb atadi va dastur maqsadi uning rivojlanishi uchun ko‘rinuvchanlik, aloqalar tarmog‘i va imkoniyatlar yaratish ekanini ta’kidladi.
