Tramp va Zelenskiy yana qarama-qarshilikda: Oslodagi muzokaralar fonida munosabatlardagi uzilish

Asosiy ma’lumotlar

Tramp Zelenskiyni ommaviy tanqid qilmoqda, Zelenskiy esa AQShning «tushuntirishga qiyin qarorlari» haqida gapirmoqda
AQSh Grem qonuni bo‘yicha sanksiyalarni bekor qildi va OAV xabarlariga ko‘ra razvedka ma’lumotlari hamda Starlinkni chekladi — rasmiy tasdiq yo‘q
Oslo dan so‘ng Uitkoff yangilangan takliflar bilan Sankt-Peterburgga yo‘l olmoqda

Oslo dagi optimizm chuqur uzilish fonida

Vladimir Zelenskiyning AQSh elchisi Stiv Uitkoff bilan Oslo dagi uchrashuvi ijobiy kayfiyatda yakunlandi: Zelenskiy ular quchoqlashgan videoni «Ukraina tinchlik uchun ishlaydi. Qo‘llab-quvvatlagan hamkorlarimizga rahmat!» degan izoh bilan e’lon qildi. Norvegiya bosh vaziri Yonas Gar Store muzokaralar «ba’zi narsalarni to‘g‘rilashga» yordam berganini aytdi. Biroq BBC diplomatiya muxbiri Pol Adams ta’kidlaganidek, so‘nggi o‘n kun ichida ikki rahbar o‘rtasidagi munosabatlar ularning murakkab muloqoti davomidagi, ehtimol, eng chuqur uzilishni boshdan kechirdi.

O‘zaro ayblashlar

Tramp o‘tgan hafta Newsmax ga «Zelenskiy — biz uchun yaxshi odam emas» deb aytdi, dushanba kuni esa Rossiyadan dizel yoqilg‘isi bo‘yicha bitikni tanqid qilgan jurnalistga javoban: «Zelenskiy nima haqida gapirayotganini tushunmaydi», dedi. Odatda o‘zini tutib yuruvchi Zelenskiy AQSh Kongressi delegatsiyasi bilan uchrashuvda «dostlar o‘rtasida tushuntirishga qiyin bo‘lgan amerika tomonining qarorlari» haqida gapirdi va «qo‘llab-quvvatlashni sekinlashtirish to‘g‘risida siyosiy qaror qabul qilinganidan xavotir» bildirdi. Telegramda u shunday yozdi: «Biz hamkorlarimizning urushni qadr-qimmat bilan yakunlashga qaratilgan HAR BIR urinishini olqishladik». Yevropa islohotlari markazi eksperti Yan Bond «Tramp har doim 180 darajaga burilishi mumkin, lekin bu yomon ko‘rinadi», deb qayd etdi.

Sanksiyalar va dizel bitimi Vashington signali sifatida

Oy boshida ukrainalik muzokarachilar Mayamida Uitkoff va Jarred Kushnerning yoniga kelganda, Tramp Vladimir Putin bilan AQSh bozoriga rossiyaliklar dizelini ochish to‘g‘risida kelishib olgani ma’lum bo‘ldi. Ekspertlar bu oraliq sayloqlar oldidan benzin narxlarini sezilarli pasaytirishiga shubha qilishdi, biroq Kiyev uchun bu og‘riqli signal bo‘ldi. Juma kuni Tramp «Grem qonuni» bo‘yicha keng sanksiyalarni kuchga kirishidan ikki kun oldin bekor qildi va buni tinchlik jarayoniga xalaqit deb izohladi. Kiyevdagi sobiq AQSh elchisi Uilyam Teylor BBC ga: «Tramp ma’muriyati ruslarga pryanik beradi, tayoqni esa ukrainaliklarga ishlatadi», dedi. Putinning katta elchisi Kirill Dmitriyev qarorni «muhim va haqiqatan tarixiy lahza» deb atadi, Moskvada esa 2025 yil avgustida Ankorijdagi sammitdan keyin «Alyaska ruhi» haqida gapirila boshlandi.

Razvedka ma’lumotlari, Patriot va Starlink

Washington Post noma’lum ukrainalik amaldorga tayanib xabar berishicha, Ukraina zaxirasida «atigi bir-juft» Patriot tutuvchi raketa qolgan va AQSh ittifoqchilar zaxiralarini o‘tkazishni tasdiqlash tartibini sekinlashtirgan; amerikalik rasmiy shaxslar buni tasdiqlamadi. Zelenskiy NBC ga ballistik zarbalar paytida uch kun sun’iy yo‘ldosh ogohlantirishlari kelmaganini aytgan; 12 oktabrda beshta rossiyalik S-400 raketi, xabar qilinishicha, sirena ishlashidan oldin Kiyevga tushgan. Davlat kotibi Marko Rubio razvedka almashinuvidagi pauzani rad etib, nosozlikni «dasturiy ta’minot muammosi» bilan izohladi. Ukraina amaldorlari, shuningdek, tez uchadigan dronlarni ushlashni qiyinlashtirgan Starlinkning «sekinlashishi» haqida xabar berdi; Reuters buyruq Oq uyd chiqqanini yozdi, biroq Rubio «Oq uydagi hech kim internetni sekinlashtirishni buyurmagan», dedi.

Ishonchsizlikning tarixiy yuki

O‘zaro ishonchsizlik ildizlari o‘tmishga boradi: Tramp Ukraina uning saylanishiga xalaqit berishga urinishiga ishonadi, 2019 yilda esa Zelenskiydan saylovlarga aralashuv va Jo Bayden bo‘yicha tergov olib borishni so‘ragan — Zelenskiy buni rad etgan, bu 391 mln dollarlik harbiy yordamni ushlab turish fonida Trampning birinchi impichmentiga olib kelgan. 2025 yil fevralidagi Ovaliy kabinetdagi janjali mojarodan so‘ng AQSh yordamni bir haftaga to‘xtatgan. Amerikan qurollarini Yevropa moliyalashtirish sxemasidagi istisno butun dunyoda yetishmaslikka duch kelayotgan Patriot raketalari bo‘lib qolmoqda.

Keyin nima bo‘ladi

Oslo dan so‘ng Uitkoff yangilangan takliflar paketi bilan Sankt-Peterburgga yo‘l olmoqda — endi e’tibor Putinga qaratilgan. Zelenskiy davlat kotibi bilan samarali suhbat bo‘lganini, erta ogohlantirish muammosi allaqachon hal qilinganini aytib, Patriot va Starlink bo‘yicha optimizm bildirdi: «Menimcha, bizda ham yaxshi natijalar bo‘ladi». Shunga qaramay, BBC bahosiga ko‘ra, rahbarlar yana qarama-qarshilik holatida.