Asosiy ma’lumotlar
- Miya rivojlanishining cho‘qqisi — taxminan 22–25 yosh, undan keyin kulrang modda hajmi asta-sekin kamayadi.
- 50 yoshga kelib aqliy qobiliyatlar ko‘rsatkichlarining ba’zilari bir necha foizga pasayishi mumkin.
- Smartfondan foydalanishning o‘zi miyaning tezlashgan qarishini anglatmaydi, deb qayd etdi Kolobova.
Smartfonlar miyaning qarishini tezlashtirmaydi
Smartfonlardan foydalanishning o‘zi miyaning biologik qarishini tezlashtirmaydi, ammo gadjetlar alohida aqliy ko‘nikmalarga ta’sir qilishi mumkin. Buni «Abzats» nashriga neyropsixolog Svetlana Kolobova aytib berdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, tabiiy yosh o‘zgarishlarini raqamli qurilmalardan foydalanish oqibatlari bilan aralashtirib yuborish kerak emas: telefon bilan o‘tkazilgan vaqt miya tezroq qarishni boshlashini anglatmaydi. «Odam telefonni qo‘lga olganning o‘zi uning miyasi birdan qarib qolgani degani emas», — deb izohlashdi mutaxassis.
Kognitiv funksiyalarning yosh o‘zgarishlari
Kolobova bahosiga ko‘ra, miya rivojlanishining cho‘qqisi taxminan 22–25 yoshga to‘g‘ri keladi, shundan so‘ng kulrang modda hajmi asta-sekin kamayadi — bu jarayon sekin boradi va kundalik hayotga darrov ta’sir ko‘rsatmaydi. «40 yoshdan keyin xotira va reaksiya yomonlashishi mumkin», — deb qayd etdi neyropsixolog. 50 yoshga kelib aqliy qobiliyatlar ko‘rsatkichlarining ba’zilari bir necha foizga pasayishi mumkin, biroq to‘plangan bilimlar va so‘z boyligi chuqur qarilikkgacha barqaror qolishi mumkin.
Jarayonlarning individual tezligi
Kolobova yosh o‘zgarishlari xotiradagi birinchi sezilarli muammolar paydo bo‘lishidan ancha oldin boshlanishi mumkinligini, bu jarayonlarning tezligi esa individual ekanligini ta’kidladi. O‘qish va yangi ko‘nikmalarni o‘zlashtirish qobiliyati katta yoshda ham saqlanadi.
«Neyroekspress» dasturi
Avvalroq Rossiya sog‘liqni saqlash vaziri Mixail Murashko 10–12 daqiqada odamning kognitiv funksiyalarini tekshirish imkonini beruvchi «Neyroekspress» dasturi yaratilgani haqida xabar bergan edi. Ishlanma e’tibor, nutq, fikrlash, hisoblash qobiliyati va vizual tasvirlarni tanib olishni tibbiy xodimning doimiy ishtirokisiz baholaydi.
