Asosiy ma’lumotlar

  • Marko Rubio O‘zbekistonda amerika kichik modul reaktorlarini joriy etilayotganini ma’lum qildi, loyihalar va kompaniyalarni ko‘rsatmadi
  • «Uzatom» avval Holtec, GE Hitachi va NuScale texnologiyalariga qiziqishni tasdiqlagan, biroq sotib olish majburiyatini rad etgan edi
  • AKFA Group Kentukki shtatining Bowling Green shahriga 80 mln dollar investitsiya kiritadi; Boeing Uzbekistan Airways’ga 22 ta 787 samolyoti sotdi

Rubio’ning kichik modul reaktorlar haqidagi bayonoti

AQSh davlat kotibi Marko Rubio prezident Shavkat Mirziyoyev ishtirokidagi Amerika–O‘zbekiston biznes va investitsiyalar kengashi yig‘ilishida AQSh amerika kichik modul reaktorlarini joriy qilayotgani hamda O‘zbekistonning elektr tarmoqlari va gaz taqsimlash tizimini modernizatsiya qilayotgani, o‘sib borayotgan energiya talabiga moslashishga yordam berayotganini ma’lum qildi. U qaysi loyihalar nazarda tutilayotgani, qanday kompaniyalar ishtirok etishi mumkinligi va muzokaralar qaysi bosqichda ekanligini aniqlamadi.

Kontekst: «Uzatom» pozitsiyasi va kelishmovchiliklar

2025-yil noyabrda Atom energiyasi agentligi («Uzatom») direktori Azim Ahmedxajayev «Gazeta» nashriga O‘zbekiston amerika kichik reaktorlar texnologiyalarini, xususan sertifikatlangan Holtec, GE Hitachi va NuScale loyihalarini o‘rganishga tayyor ekanini, hamkorlikni diversifikatsiya qilishni davom ettirayotganini ma’lum qilgan edi. 7-noyabr AQSh Davlat departamenti Mirziyoyev va Donald Tramp muzokaralari yakunidagi kelishuvlar tafsilotlarini e’lon qilib, ular orasida O‘zbekistonning amerika kompaniyalaridan kichik modul reaktorlar sotib olish majburiyatini ko‘rsatgan edi. «Uzatom» matbuot xizmati bunday majburiyat yo‘qligini ma’lum qilgan edi.

Minerallar va texnologiyalar

Rubio yana bir yo‘nalish sifatida hamkorlar, jumladan Kolorado tog‘-kon maktabi bilan hamkorlikda kritik muhim minerallarni qazib olish va qayta ishlashni atadi, Vashingtonning xomashyo yetkazib berishni diversifikatsiya qilish va O‘zbekiston qayta ishlash quvvatlarini rivojlantirishga qiziqishini ta’kidladi. Fan sohasida u Dallasdagi Texas universiteti va Samarqand kvant markazi hamkorligi misolini keltirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, AQSh Toshkentdagi IT Park raqamli tadbirkorlarini qo‘llab-quvvatlaydi va ishlab chiquvchilarga amerika chiplari va sun’iy intellekt modellariga kirish imkonini beradi. Rubio Tramp bunday terminologiya bilan farmon imzolagani uchun buni «superintellekt» deb atash kerakligini hazil qilib aytdi.

Aviatsiya va investitsiyalar

Rubio Boeing va GE Aerospace o‘zbekiston samolyotlari uchun dvigatellar va ehtiyot qismlarni yetkazib berayotgani hamda mutaxassislarni tayyorlayotganini ta’kidladi; o‘tgan yili Boeing Uzbekistan Airways’ga 22 ta keng fyuzelyajli 787 Dreamliner sotgan. Shuningdek, u AQShda birinchi marta o‘zbekiston ishlab chiqarishi paydo bo‘lishini ma’lum qildi: AKFA Group Kentukki shtatining Bowling Green shahriga alyuminiy sanoatini rivojlantirish uchun 80 mln dollar investitsiya kiritadi. Hamkorlik salohiyatini u energetika, robototexnika, fintex, tog‘-kon sanoati va qishloq xo‘jaligida ko‘radi.

Samarqandga tashrif va C5+1

19-oktyabr Rubio Samarqandga tashrif buyurib, Mirziyoyev bilan muzokaralar o‘tkazdi va Markaziy Osiyo davlatlari tashqi ishlar vazirlari uchrashuvida C5+1 formatida qatnashdi. U milliardlab dollarlik kelishuvlar imkoniyati haqida gapirib, ustuvor yo‘nalishlar sifatida kritik minerallar, Transkaspiy transport yo‘lagi va texnologik sektor uchun mutaxassislar tayyorlashni atadi. Prezident va uning administratsiyasi rahbari Said Mirziyoyev amerika investorlariga tushunarli va bashorat qilinadigan sharoitlar va’da qildi. Rubio shuningdek, AQSh ma’muriyati Jekson–Vanik tuzatmasini bekor qilishni qo‘llab-quvvatlashini, ammo yakuniy qaror Kongressga bog‘liq ekanini ma’lum qildi.