Asosiy ma’lumotlar

  • 65 yoshli mustaqil deputat Xelen Xeyns, Indi okrugi, dushanba kuni soat 15:35 atrofida Vangarattadagi idorasi oldida Toyota Land Cruiser tomonidan bosib o‘tildi; ichki ishlar vaziri Toni Burkning so‘zlariga ko‘ra, haydovchi burilib, uni ikki marta urdi.
  • 43 yoshli Brendon Najent piyodalar tomonidan ushlandi (sartarosh Riki Jeffris undan pichoqni oldi), hibsga olinib, og‘ir zarar yetkazishni ataylab qilish jumladan bir necha modda bo‘yicha ayblandi; garovsiz, navbatdagi majlis 4-fevralda.
  • Xeyns Melburndagi Alfred kasalxonasida operatsiyalardan so‘ng ikkala oyog‘ini yo‘qotdi; eri Fil Xeyns uning ahvoli barqarorligini ma’lum qildi. Motiv noma’lum, tergovni federal politsiya, Viktoriya politsiyasi va ASIO bilan qo‘shma terrorga qarshi guruh olib bormoqda.

Saylovchilar idorasi oldidagi hujum

Dushanba kuni mahalliy vaqt bilan soat 15:35 atrofida (04:35 GMT) 65 yoshli mustaqil federal deputat Xelen Xeyns Viktoriya shtatining Vangaratta shahri, Melburndan taxminan 200–250 km shimoli-sharqda joylashgan Murphy ko‘chasidagi saylovchilar idorasi oldida oq Toyota Land Cruiser avtomobili tomonidan bosib o‘tildi. Bosh vazir Entoni Albanizning so‘zlariga ko‘ra, Xeyns o‘z mashinasining orqa qismi oldida turgan edi, haydovchi uning yonidan o‘tib, burilib, avtomobilni unga qarab yo‘naltirdi. Ichki ishlar vaziri Toni Burk guvohlarga tayanib, haydovchi avval Xeynsni mashinaga siqib qo‘yganini, so‘ngra orqaga qaytib, uni ikkinchi marta urgani xabar qildi. Guvohlar ABC telekanaliga baland ovoz eshitganini va ayolning ikki mashina orasida siqilganini ko‘rganlarini aytishdi.

Gumondorning ushlanishi

43 yoshli haydovchi, Taravingi shaharchasi aholisi Brendon Najent, joyida piyodalar tomonidan ushlandi. Deputat idorasi bilan qo‘shni do‘kon egasi, mahalliy sartarosh Riki Jeffris haydovchini mashinadan chiqarib, politsiya yetib kelguniga qadar ushlab turdi. U jurnalistlarga erkakdan pichoq olganini aytdi: «Uning harakatlari yoqmadı, shuning uchun pichoqni cho‘ntagidan chiqarib, yonga tashladim». Jeffris qahramonlik roli haqida kamtarlik bilan gapirib, boshqalar ko‘proq qilganini ta’kidladi. Politsiya mashinada pichoq topilgani va olinganini tasdiqladi. Tomonlar bir-birini tanigan-tanimagani noma’lum, deya politsiya ma’lum qilgan edi.

Hokimiyat reaksiyasi va tergov

Albaniz shunday dedi: «Bu baxtsiz hodisa emas edi. Bu ataylab qilingan harakatga o‘xshaydi», qo‘shimcha qilib, motiv noma’lum va taxmin qilish erta, dedi. Qo‘shma terrorga qarshi guruh faollashtirildi; tergovni federal politsiya, Viktoriya politsiyasi va ASIO razvedka xizmati olib bormoqda. Bosh vazir Xeynsga qarshi tahdidlar haqida bilmayman, dedi, ammo siyosiy ritorikaning «harorati» o‘sishini qayd etdi. Vazir Burk ma’lumotlariga ko‘ra, siyosatchilarga tahdid va ta’qib haqidagi xabarlar soni bir yil ichida 951 dan 1067 ga ko‘tarilgan. Viktoriya politsiyasi rahbari Mayk Bush chorshanba kuni hokimiyat buni «ataylab, ammo izolyatsiya qilingan hodisa» deb hisoblashini va Najent tahdid sifatida unga oid razvedka ma’lumotlari bo‘lmaganini aytdi; politsiya mumkin bo‘lgan radikal hukumatga qarshi qarashlar jumladan barcha versiyalarni o‘rganmoqda. Federal politsiya komissari Krissi Barrett tarmoqda ekstremistik qarashlar va tahdidlar o‘sishini qayd etdi.

Xeynsning ahvoli va amputatsiyalar

Xeyns avval Vangaratta kasalxonasiga yetkazildi, so‘ngra vertolyotda Melburndagi Alfred kasalxonasiga olib borildi, u yerda operatsiya qilindi. ABC va Sydney Morning Herald ma’lumotlariga ko‘ra, uning bir oyog‘i kesib olindi, shifokorlar ikkinchisini saqlab qolishga harakat qilgan. Chorshanba kuni deputatning eri Fil Xeyns ikkala oyog‘i amputatsiya qilinganini, ammo «uning yuragi va aqli joyida» hamda «yaxshi yangilik shundaki, u tirik va barqaror» deb tasdiqladi. U tiklanish yo‘li uzoq va qiyin bo‘lishini aytib, tibbiyot xodimlariga va qo‘llab-quvvatlab barchalarga rahmat o‘qidi, yordam berishni istaganlarni Save the Children jamg‘armasiga xayr qilishga chaqirdi. Juftlik nikohining 40 yilligini nishonlashga tayyorlanayotgan edi; ularning uch farzandi va ikki nabirasi bor.

Ayblovlar va sud

Chorshanba kuni Najent Vangaratta magistratura sudi oldiga chiqdi. Unga sud materiallariga ko‘ra, og‘ir zarar yetkazgan holda xavfli haydash, og‘ir zararni ataylab yetkazish hamda federal jinoyat — Hamdo‘stlik mansabdor shaxsiga zarar yetkazish (maksimal 10 yil ozodlikdan mahrum qilish), shuningdek, kanabis o‘simligini yetishtirish va giyohvand modda saqlashda ayblov qo‘yildi. Politsiya qo‘shimcha ayblovlar, jumladan qotillikka urinish ham qo‘yilishi mumkinligini bildirdi. Najent garov evaziga ozodlik to‘g‘risida iltimosnoma bermadi va, kutilganicha, Melbourne Assessment qamoqxonasiga ko‘chiriladi; navbatdagi majlis 4-fevralga belgilandi. Uning advokati mijozning «ruhiy salomatlik muammolari» haqida tafsilotlarsiz eslatib o‘tdi; sud, shuningdek, Najentda noyob nevrologik kasallik — idiopatik ko‘ndalang miyelit borligini eshitdi.

Kontekst va jamiyat reaksiyasi

Xeyns, sobiq hamshira va akusher, 2019-yilda Indi okrugidan parlamentga saylangan va 2025-yilda 18 mingdan ortiq ovoz farqi bilan qayta saylangan. U milliy antikorrupsiya komissiyasini yaratish, siyosat shaffofligi, iqlim choralari va qishloq sog‘liqni saqlash uchun kurashi bilan tanilgan. Gumondor oilasi Xeyns bilan 20 yildan ortiq do‘st bo‘lganini, sodir bo‘lganini «tasavvur qilib bo‘lmaydigan» deb atagan. Taxminan 30 ming aholisi bo‘lgan shaharning meri Iren Grant shaharchadagi shok holatini tasvirladi. General-gubernator Sam Mostin avstraliyaliklar «odamiylikni sog‘inayotganini» aytdi. Parlamentda muxolifat rahbari Angus Teylor bu kunni «millat uchun shok» deb atadi, spiker Milton Dick munozaralarda ko‘proq hurmatli ohangga chaqirdi. ASIO ilgari «zo‘ravonlikka ko‘proq bag‘rikeng muhit» siyosiy motivatsiyali zo‘ravonlik harakatlari ehtimolini oshirayotgani haqida ogohlantirgan edi.