Asosiy ma’lumotlar
- Cittaslow tashabbusi 1999-yilda Italiyada paydo bo‘lgan; dunyoda jami 310 ta «sekin shahar» bor, ulardan 29 tasi Turkiyada
- Seferihisar birinchi turkiyalik Cittaslow bo‘ldi; Gerze maqomni 2017-yilda oldi
- Diqqatga sazovor joylar qatorida Teos xarobalari, Shavshatdagi qal’a, Yelken Tepe tog‘idan paraplan marshruti va Ahlatdagi Saljuqiy qabristoni bor
Turkiya «sekin shaharlar» harakati yetakchisi
1999-yilda Italiyada asos solingan Cittaslow tashabbusi mahalliy madaniyat, an’analar va oshpazlikni saqlab qolgan kichik shahar va qishloqlarni ajratib ko‘rsatishga qaratilgan. Euronews ma’lumotlariga ko‘ra, dunyoda ro‘yxatga olingan 310 ta Cittaslowdan 29 tasi Turkiyada joylashgan. Bu shaharlar ekologik bozorlar, qadimiy xarobalar, plato va qishloq xo‘jaligi yerlari bilan ajralib turadi.
Egey sohili
Seferihisar — Turkiyaning birinchi «sekin shahri» — mandarin bog‘lari va ekologik bozorlari bilan mashhur; qishloq xo‘jaligi asosiy daromad manbai bo‘lib qolmoqda. Markazdan bir necha kilometr uzoqlikda qadimiy Teos shahri xarobalari joylashgan, mintaqa esa Teos uzum marshrutiga darvoza bo‘lib xizmat qiladi va qadimiy Ion ittifoqi merosini bog‘lovchi piyoda yo‘l — Ion marshrutining bir qismidir. Janubda, Gökova ko‘rfazida, Mug‘laning XVIII asrdagi usmoniy dizaynlari asosida arxitektor Nail Chakirxan tomonidan qayta ishlangan me’morchilikka ega Akyaka joylashgan: yog‘och panjaralar, balkonlar, ikki qavatli zinapoyalar. Yonida Azmak daryosi oqadi — qayiqda sayr qilish va qushlarni kuzatish uchun muhofaza qilinadigan hudud. Gökçeada — Turkiyaning g‘arbiy chekkasidagi eng katta oroli.
Qora dengiz sohili
Qora dengizning sharqida, Gruziya chegarasi yaqinida, Qarchal tog‘lari etagida joylashgan Shavshatda gruzinlar va turklar yashaydi; u yerda nashr ta’kidlaganidek, IX asrda qurilgan qal’a xarobalari saqlanib qolgan, kuzda esa ignabargli daraxtlar, kashtanlar, rododendron va archalar bilan qoplangan yon bag‘irlar oltin barglarga burinadi. Miloddan avvalgi 1400-yilda asos solingan va 2017-yilda Cittaslow maqomini olgan Gerze mamlakatning «eng baxtli joyi» deb ataladi: u yerda o‘ymakor yog‘och o‘yinchoqlar sotiladi, juma fermer bozori ishlaydi va ko‘p miqdorda yangi dengiz mahsulotlari bor. 15 km uzoqlikda Cheche Sulton maqbarasi — sobiq ziyoratgoh joylashgan, 400 metrli Yelken Tepe tog‘idan esa Turkiyadagi eng uzun 15 kilometrlik paraplan uchish marshruti boshlanadi. Sohilning g‘arbiy chekkasida Vize joylashgan — qadimiy frakiya qabilasining sobiq poytaxti — rim teatri xarobalari, miloddan avvalgi 72-yilga oid qal’a devorlari va Istanbulni suv bilan ta’minlagan qadimiy suv o‘tkazgichining VI asrga oid quvur qoldiqlari bilan.
Ko‘l o‘lkasi
Eğirdir ko‘li — Turkiyadagi eng katta to‘rtinchi ko‘l (mamlakatda 300 dan ortiq ko‘l bor) — Anadolu platosi va O‘rta yer dengizi o‘rtasida joylashgan; uning janubiy qirg‘og‘idagi Eğirdir shahri Kapadokyaga yo‘lda mashhur to‘xtash punkti. Chan Ada va Yeshil Ada orollari to‘g‘on orqali materik bilan bog‘langan; Yeshil Adadagi aholi punktlari Sharqiy Rim davriga borib taqaladi va romey me’moriy detallari bilan mashhur. Shaharda — lidiyalilar qurgani, keyinchalik rimliklar, vizantiyaliklar va saljuqiylar qayta qurgani hisoblangan qal’a xarobalari, Hizirbey masjidi va chuchuk suv baliqlari: perch, ilon baliq, qisqichbaqa va sazandan taomlar tayyorlaydigan restoranlar joylashgan. Mamlakatdagi eng katta ko‘l — 3755 km² maydonli Van; uning qirg‘oqlarida neolit g‘orlari va dunyodagi eng katta turkiy-islom qabristoni hisoblangan Saljuqiy qabristonining minglab o‘ymakor qabr toshlari bilan Cittaslow Ahlat joylashgan.
