Asosiy ma’lumotlar
- Pezeshkiyon: AQSh «har qanday muzokaralardan oldin tahdidlar va sanksiyalarni bekor qilishi kerak»
- Reuters ma’lumoticha, eronlik rasmiylar muzokaralarni 3-noyabrgacha cho‘zish va yangi zarbalarga tayyorgarlik ko‘rish haqida aytmoqda
- Eron dengiz blokadasini va sanksiyalarni bekor qilish evaziga Hormuz bo‘g‘ozini 7 kun ichida ochishni taklif qildi
Tehron talabi: avval sanksiyalar, keyin muzokaralar
Eron prezidenti Masud Pezeshkiyon Tehronga kelgan Pokiston feldmarshali Asim Munir bilan uchrashuvida AQSh «har qanday muzokaralardan oldin tahdidlar va sanksiyalarni bekor qilishi kerakligini» aytdi. Eron davlat ommaviy axborot vositalari ma’lumotiga ko‘ra, u shunday ta’kidladi: «Kun sayin sanksiyalar va bosimni kuchaytirib, mamlakatimizga yo‘llarni to‘sib qo‘yib, so‘ng muloqot va muzokaralar haqida gapirish mumkin emas». Munirning rasmiy delegatsiya bilan tashrifi urushni yakunlash bo‘yicha o‘lik nuqtaga kelgan diplomatiya sa’y-harakatlari fonida bo‘lib o‘tdi.
Qatar: aloqalar to‘xtamagan
Mojaroda yana bir vositachi bo‘lgan Qatar seshanba kuni Eron va AQSh o‘rtasidagi aloqalar «to‘xtamaganini», maqsad esa «imkon qadar tez orada» yechim topish ekanini ma’lum qildi. Qatar Tashqi ishlar vazirligi matbuot idorasi direktori Ibrohim Al-Hashmi Hormuz bo‘g‘ozidagi internet kabeliga zarar yetkazish tahdidlari, dengiz minolari va neft to‘kilishlari Eronni ham o‘z ichiga olgan holda mintaqa mamlakatlariga zarar yetkazishini ogohlantirdi hamda Tehronni suzish erkinligi va atrof-muhit muhofazasiga hurmat ko‘rsatishga chaqirdi. Ushbu bayonot Eron Xavfsizlik kengashi kotibi Mohsen Rezaiy jangovor harakatlar qayta boshlansa, mintaqadagi suv osti kabelari, ma’lumot markazlari va sun’iy intellekt obyektlariga hujum qilinishi mumkinligi haqidagi so‘zlaridan keyin yangradi.
Reuters: muzokaralarni saylovlar uchun cho‘zish
Reuters eronlik rasmiylarlarga tayanib xabar bermoqda: Tehron Vashington bilan muzokaralarni ataylab cho‘zib, 3-noyabrdagi o‘rtacha muddatli saylovlardan oldin prezident Donald Trampni siyosiy jihatdan zaiflashtirishga intilmoqda va ayni paytda mumkin bo‘lgan yangi harbiy harakatlarga tayyorgarlik ko‘rmoqda. Rasmiylardan biri nashrga shunday dedi: «Eron urushni tugatish bo‘yicha Amerikaga bitim uchun emas, Isroil va AQShning yangi hujumlariga tayyorgarlik ko‘rmoqda. Ruhoniy tuzum Trampga siyosiy g‘alaba berishga niyat qilmagan». Manbalarning so‘zlariga ko‘ra, 3-noyabrgacha yutuqqa erishish imkoniyati kichik, Tehronning Vashingtonga ishonchsizligi esa 2025-yil iyunidagi zarbalar va fevralda boshlangan urushdan keyin, ular yana bir muzokaralar raundidan ko‘p o‘tmay sodir bo‘lganidan so‘ng chuqurlashgan. Shu bilan birga, Reuters ma’lumotiga ko‘ra, Tehron Tramp AQSh 3-noyabrgacha Eronga zarba bermasligini aytganiga qaramay, hujumlar qayta boshlanishi mumkin deb hisoblaydi.
Eron shartlari va Pickaxe Mountain atrofidagi tahdid
Tehron yadro muzokaralari boshlanishidan oldin jangovor harakatlarni to‘xtatish va bo‘g‘ozni ochish bo‘yicha o‘z shartlarining bajarilishini talab qilmoqda. Eron AQSh dengiz blokadasini bekor qilish, eron nefti eksportiga cheklovlarni yumshatish, muzlatilgan aktivlarni qaytarish va barcha frontlarda jangovar harakatlarni to‘xtatish evaziga Hormuz bo‘g‘ozini o‘z nazorati ostida yetti kun ichida ochishni taklif qildi. Eron iqtisodiyoti sanksiyalar va blokadaning o‘sib borayotgan bosimini boshdan kechirmoqda, bo‘g‘oz orqali suzish jiddiy buzilgan. Yangi harbiy harakatlar tahdidi Natanz yadro majmuasi yonidagi chuqur joylashtirilgan Pickaxe Mountain obyektiga ham tegishli — nashrlar ma’lumotiga ko‘ra, Eron bu yerda noma’lum maqsadli kuchli mustahkamlangan yer osti inshootini qurmoqda; Tramp unga mumkin bo‘lgan zarba bilan tahdid qilgan edi. Eron Tashqi ishlar vazirligi rasmiy vakili Esmail Bagai Vashington obyektga oqibatsiz zarba berishi mumkinligi haqidagi taxminlarni rad etdi: «Siz Eron „urib tashlang“ deydi, biz esa jim qolamiz deb o‘ylaysizmi?» U «urib qochish davri tugaganini» qo‘shib aytdi va AQSh unga teng yoki undan katta miqyosdagi qarshi zarba olishiga va’d berdi.
Munir tashrifi va neft narxlari
Eronning konservativ Fars agentligi feldmarshal Munir tashrifini neft narxlarining o‘sishi bilan bog‘ladi: agentlik ma’lumotiga ko‘ra, sayohat yakshanba kungacha ehtimoldan yiroq bo‘lib, dushanba kuni kunduzi, neft narxi barrel uchun 110 dollarga yaqinlashganda kelishilgan. Agentlik manbari avvalgi vositachilar tashriflari neft narxlarini pasaytirishga yordam bergani, biroq muzokaralarda sezilarli yutuq bermagani haqida xabar berdi. Munir bilan uchrashuvdan bir kun oldin Eron tashqi ishlar vaziri Abbas Aroqchi Rossiya Tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov bilan suhbatda Eron Yaqin Sharq inqirozining «harbiy yechimini» ko‘rmayotganini aytdi, yakshanba kuni esa tehron taklifi stol ustida qolayotganini va vositachilar orqali xabar almashish davom etayotganini ma’lum qildi.
