Asosiy ma’lumotlar
- Halok bo‘lganlar soni 73 tadan kamida 153 taga oshdi, qariyb 8 ming kishi ko‘chirildi
- Janubiy Sudan va Abyey hokimiyati Sudan armiyasini isbot keltirmasdan aybladi
- MSF 20 dan ortiq yaradorani davolamoqda, yoqilg‘i omboridagi yong‘in seshanbagacha davom etdi
Amiet bozoriga hujum
Mahalliy hokimiyat ma’lumotlariga ko‘ra, dron zarbi dushanba kuni tushdan keyin gavjum Amiet bozoriga tushdi. Abyey informatsiya vaziri (vazirlik vazifasini bajaruvchi) Yoxana Akol Ngor seshanba kuni Reuters agentligiga halok bo‘lganlar soni ikki barobardan ortiq — 73 tadan kamida 153 taga oshganini ma’lum qildi. Uning aytishicha, qariyb 8 ming kishi uylarini tashlab ketishga majbur bo‘lgan. Janubiy Sudan tashqi ishlar vazirligi dron bozor atrofidagi bir nechta nishonlarga tegganini bildirdi.
Yong‘in va yaradorlar
Guvohlarning so‘zlariga qaraganda, nishonlardan biri yoqilg‘i ombori bo‘lgan, bu esa butun kecha o‘chirilmay qolgan va seshanba kunigacha yonishni davom ettirgan yirik yong‘inga olib kelgan. «Shifokorlar chegarasiz» (MSF) tibbiy tashkiloti xodimlari yaqin atrofdagi Amtek kasalxonasida qariyb 20 yaradorani davolayotganini ma’lum qildi. «Hozircha 20 dan ortiq bemorni qabul qildik, bir nechtasi og‘ir holatda. Kuygan bemorlar ham kelgan», — dedi MSF tibbiy menejeri Kristian Lindauer.
Ayblashlar va munosabat
Abyey hokimiyati va Janubiy Sudan Tashqi ishlar vazirligi zarba uchun javobgarlikni Sudan armiyasiga yukladi, biroq isbot keltirmadi. Janubiy Sudan Sudan elchisini chaqirib norozilik bildirdi va Xartumni «fuqarolarning hayoti hamda mulkiga tahdid soladigan har qanday harakatlardan tiyilishga» chaqirdi. BMT rasmiy vakili Stefan Djarric seshanba kuni Nyu-Yorkda jurnalistlarga shunday dedi: «Butun Sudan bo‘ylab davom etayotgan cheksiz dron hujumlaridan va ularning tanqidiy infratuzilmaga yetkazayotgan zararidan hali ham xavotirdamiz — bu hujumlar uch yildan ortiq mojaro oqibatlaridan azob chekayotgan jamoalarni vayron qilmoqda».
Abyey maqomi
Neftga boy Abyey hududining maqomi na Sudandagi o‘n yillik fuqarolar urushini tugatgan 2005-yilgi tinchlik kelishuvi, na 2011-yilda Janubiy Sudan mustaqilligi bilan hal etilmagan. Rejalashtirilgan referendum kim ovoz berish huquqiga ega bo‘lishi borasidagi nizolar tufayli hech qachon bo‘lib o‘tmadi. Hudud qo‘shma boshqaruv ostida osilgan holatda bo‘lib, u yerda 15 yildan beri BMT vaqtinchalik missiyasi (UNISFA) faoliyat yuritadi. Ngok-dinka xalqining aksariyati Janubiy Sudanga qo‘shilish tarafdori, hudud yaylovlari foydalanadigan misseriya ko‘chmanchilari esa Sudan tarafdori. Amiet bozori ikkala jamoa uchun ham muhim savdo tuguni. So‘nggi yillarda hudud ngok-dinka va qo‘shni tvich-dinka o‘rtasidagi jamoalararo zo‘ravonlikni ham boshdan kechirdi.
Sudandagi urush konteksti
2023-yil aprelida boshlangan Sudan armiyasi va «Tezkor yordam kuchlari» (TQK) harbiylashgan guruhi o‘rtasidagi mojaro mamlakatni amalda bo‘lakladi va allaqachon beqaror bo‘lgan hududdagi taranglikni kuchaytirmoqda. Abyey jangovar harakatlarning asosiy o‘choqlaridan biriga aylangan Janubiy Kordofan shtati bilan chegaradosh. Sudan armiyasi TQK Abyey hududidan ham harakat qilayotganini da’vo qilmoqda; may oyida xuddi shunday bayonotni UNISFA ham bergan edi. Abyey va Janubiy Sudan hokimiyati buni rad etadi. BMT maxsus missiyasi may oyida TQKning hududda mavjudligi aholi uchun qo‘shimcha xavf tug‘dirishi va uzoq yillik hududiy nizoni keskinlashtirishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi. Urushning ikkala tomoni ham faol ravishda dronlardan foydalanmoqda.
