Asosiy ma’lumotlar

  • IIV loyihasi 2026-yil 1-sentyabrdan boshlab xususiy maktab va oliy ta’lim muassasalarida tashkilotlarning o‘z mablag‘lari hisobiga inspektorlar lavozimlarini joriy etishni nazarda tutmoqda.
  • Inspektorlar «Davomat», «Tungi tekshiruv», «O‘smir», «O‘quvchi», «Tig‘» va «Oriyat» maxsus tadbirlarini o‘tkazadilar.
  • Loyihaning jamoatchilik muhokamasi 3-noyabrgacha davom etadi.

Loyiha mohiyati

O‘zbekiston Ichki ishlar vazirligi nodavlat ta’lim tashkilotlarida ichki ishlar organlarining katta profilaktika inspektorlari va psixolog-inspektorlar faoliyatini tashkil etishni nazarda tutuvchi hukumat qarori loyihasini jamoatchilik muhokamasiga chiqardi. Hujjat me’yoriy-huquqiy hujjatlar muhokamasi portaliga joylashtirildi. Loyihaga ko‘ra, 2026-yil 1-sentyabrdan boshlab tashkilotlarning o‘z mablag‘lari hisobiga katta profilaktika inspektorlari va ayollar masalalari bo‘yicha katta inspektorlar lavozimlarini — oliy ta’lim muassasalarida, shuningdek (katta) psixolog-inspektorlar — voyaga yetmaganlar ishlari bo‘yicha umumiy o‘rta va o‘rta maxsus ta’lim tashkilotlarida yaratishga ruxsat berish taklif etilmoqda.

Lavozimlarni joriy etish tartibi

Loyihaga ko‘ra, nodavlat ta’lim tashkiloti hududiy ichki ishlar organiga murojaat qiladi, so‘ngra tomonlar shartnoma tuzadi va yangi shtat birliklari ichki ishlar vazirining buyrug‘i bilan joriy etiladi. Hududiy organlar buyruq chiqarilgandan keyin 30 kun ichida bo‘sh lavozimni to‘ldirish bo‘yicha choralarni ko‘rishlari shart. Inspektorlar o‘quv muassasasi ma’muriyati, «mahalla yettiligi» va jamoatchilik vakillari bilan o‘zaro hamkorlikda ishlaydilar. Tashkilotlar xodimlarga xizmat xonasi ajratish, uni ta’mirlash va mebel, aloqa vositalari hamda kompyuter bilan jihozlash majburiyatini oladi; har bir o‘quv yili boshida yotoqxonalarga va ijaradagi uyda yashovchi talabalarga muassasa va ichki ishlar organlarining mas’ul xodimlari biriktirilishi ko‘zda tutilgan.

Inspektorlarning vazifalari

Asosiy vazifalar o‘quvchilar orasida huquqbuzarliklar, zo‘ravonlik, zoralash, giyohvandlik, ekstremistik g‘oyalar ta’siri va boshqa jamoatga qarshi ko‘rinishlarning oldini olish, shuningdek qonunlarga hurmat, fuqarolik javobgarligi va vatanparvarlikni shakllantirish bo‘yicha tushuntirish ishlarini olib borish bo‘ladi. Xavf guruhidagi o‘quvchilar bilan ma’muriyat, psixologlar, pedagoglar va ota-onalar bilan birgalikda maqsadli profilaktik va psixologik ish ko‘zda tutilgan. Oliy ta’lim muassasalarida inspektorlar huquqbuzarlikka moyil talabalarni aniqlaydilar, ularning ijtimoiy reabilitatsiyasida qatnashadilar, bo‘sh vaqtni o‘tkazish, sport to‘garaklari va texnik klublarni tashkil etadilar, huquqiy savodxonlikni oshiradilar, talabalarning yotoqxonalar va ijaradagi uylardagi turish sharoitlarini o‘rganadilar. Talabalar tomonidan sodir etilgan huquqbuzarliklar, ayniqsa jinoyatlar, rahbariyat, pedagoglar va ota-onalar ishtirokida muhokama qilinishi ko‘zda tutilgan.

Maxsus tadbirlar

Inspektorlar maxsus tadbirlarni o‘tkazish imkoniga ega bo‘ladilar: «Davomat» — darslarni hurmatli sabablarsiz muntazam o‘tkazib yuboruvchi o‘quvchilarni aniqlash; «Tungi tekshiruv» — tunda ota-onalarsiz kafelar, barlar, klublar va boshqa ko‘ngilochar muassasalarda bo‘lgan voyaga yetmaganlarni aniqlash; «O‘smir» — maktab o‘quvchilarida taqiqlangan buyumlarni va avtomobilni qonunsiz boshqarish holatlarini aniqlash; «O‘quvchi» — dars vaqtiida ko‘chalarda, bozorlarda va ko‘ngilochar joylarda bo‘lgan maktab o‘quvchilarini aniqlash; «Tig‘» — oliy ta’lim muassasalariga buyum va moddalarni qonunsiz olib kirish hamda hayot va sog‘liqqa qarshi huquqbuzarliklarning oldini olish; «Oriyat» — oliy ta’lim muassasalarida begona g‘oyalarning tarqalishining oldini olish.

Davomat nazorati va bolalarni himoya qilish

Loyihaga ko‘ra, xususiy maktablardagi psixolog-inspektorlar davomatni yaxshilashda, darslarni muntazam o‘tkazib yuboruvchi o‘quvchilarni aniqlashda va bunga to‘sqinlik qiluvchi sabablarni o‘rganishda qatnashadilar. Muntazam o‘tkazib yuborish deb o‘quv haftasida ketma-ket uch kun yoki bir oy ichida 10 kundan ortiq hurmatli sabablarsiz qatnashmaslik hisoblanadi. Inspektorlar ma’muriyat va mahalla fuqarolar yig‘ini raisi bilan birgalikda davomatni tekshirish, ota-onalar bilan profilaktik suhbatlar o‘tkazish imkoniga ega bo‘ladilar; kuzatuv kameralari orqali davomatni kuzatish imkoniyati ham nazarda tutilgan. Shuningdek, inspektorlar ota-onalari yoki qarindoshlari bilan chet elga ketgan o‘quvchilar ro‘yxatini tuzadilar, ularning manzili va o‘qish holatini aniqlaydilar. Bolalarni himoya qilishga alohida blok bag‘ishlangan: inspektorlar zo‘ravonlikning oldini olishda, jabrlangan bolalarga himoya ordeni rasmiylashtirishda qatnashadilar, orden olgan bolaning turmush sharoitlarini haftada kamida bir marta o‘rganish ko‘zda tutilgan. Ularning vazifalariga qo‘riqlovchisiz qolgan bolalarga vasiylik va homiylik masalalarida yordam berish, vatanparvarlik tarbiyasida qatnashish, bo‘sh vaqtni o‘tkazishni tashkil etish, o‘z joniga qasd qilishning oldini olish va bolalarni zo‘ravonlikdan himoya qilish ham kiradi.

Muhokama

Loyihaning jamoatchilik muhokamasi 3-noyabrgacha davom etadi.