Asosiy ma’lumotlar

  • Ko‘chirilgan qunduzlar: 8 hafta ichida tirik qolish darajasi 40% dan kam, 24 ta mahalliy qunduzdan iborat nazorat guruhida — 80%
  • 20 ta yangi to‘g‘on paydo bo‘ldi: 17 tasi Price daryosida va 3 tasi San-Rafaelda
  • Ko‘chirilgan qunduzlarning taxminan choragi xolos qoldi; to‘g‘onlarning balig‘larga ta’siri hozircha o‘rganilmagan

Qunduzlarni ko‘chirish tajribasi

Utah shtat universiteti olimlari 2019–2020-yillarda tajriba o‘tkazdi: boshqa hududlarda mulk yoki infratuzilishga zarar yetkazgani uchun avval ushlangan qunduzlar qurg‘oqchil hududdagi ikkita daryoga ko‘chirildi. Tadqiqotchilar qunduzlarning tabiiy to‘g‘onlari mahalliy noyob balig‘larning yashash muhitini yaxshilay oladimi degan savolga javob izladi. Natijalar Animal Conservation jurnalida e’lon qilindi.

Qunduz to‘g‘onlari nima uchun kerak

Qunduzlar ko‘pincha ekosistemaning «muhandislari» deb ataladi. Ularning to‘g‘onlari suv oqimini sekinlashtiradi, suvning atrof-muhitga tarqalishiga va botqoqlashgan joylar hosil bo‘lishiga yordam beradi, shuningdek, balig‘lar uchun muhim bo‘lgan tinch va chuqur suv havzalarini yaratadi. Qurg‘oqchilik davrida bunday joylarning ahamiyati ortadi.

Ko‘chirish kutilganidan qiyinroq kechdi

Sakkiz haftalik kuzatishlar davomida ko‘chirilgan hayvonlarning tirik qolish darajasi hatto 40% ga ham yetmadi. Bu hududda dastlab yashagan 24 ta qunduzdan iborat nazorat guruhida ko‘rsatkich 80% ni tashkil etdi. Hayvonlarning bir qismi yirtqichlar qurboni bo‘ldi, bir qismi noma’lum sabablarga ko‘ra halok bo‘ldi; ba’zilari kuzatish uchun o‘rnatilgan datchalarni yo‘qotdi, shuning uchun kuzatuvdan yo‘qolgan har bir hayvonni halok bo‘lgan deb hisoblash mumkin emas. Ko‘chirilgan qunduzlarning taxminan choragi qo‘yilgan joyda qoldi, qolganlari yanada mos hududlar izlab ketdi. Olimlarning ma’lumotlariga ko‘ra, bunday ko‘chirishlarda odatda hayvonlarning deyarli yarmi qoladi.

20 ta yangi to‘g‘on va keyingi rejalar

Qiyinchiliklarga qaramay, tadqiqotchilar to‘g‘onlar sonini oshirish maqsadiga erishilganini qayd etadi: Price daryosida 17 ta yangi to‘g‘on hisoblandi, San-Rafaelda esa 3 ta; ba’zilari allaqachon mavjud bo‘lgan sun’iy inshootlar yonida qurilgan. Olimlar hududni tark etgan qunduzlar shu daryo havzalarining boshqa shikastlangan uchastkalarida joylashib, foyda keltirgan bo‘lishi mumkin deb taxmin qiladi, biroq bu gipoteza hozircha tasdiqlanmagan. Endi tadqiqotchilar yangi to‘g‘onlarning balig‘lar yashash sharoitlariga qanday ta’sir qilishini o‘rganishga niyat qilgan. Daryo ekosistemalarining to‘liq tiklangani haqida xulosa qilish hozircha erta.