Asosiy ma’lumotlar

  • Mombasadagi sud Makkenzi va 28 nafar ayblanuvchini 190 nafar bola va bitta kattani o‘ldirishda aybdor deb topdi
  • Shakaholadagi fojia qurbonlarining umumiy soni 400 dan oshadi; 2024-yilda inson huquqlari komissiyasi 429 raqamini aytgan edi
  • Hukm 6-noyabrda e’lon qilinadi; Makkenzi alohida ishlar bo‘yicha shafqatsiz qotillik va terrorizm ayblovlari bilan ham javob beradi

Mombasadagi sudning verdikti

2026-yil 19-oktabrda Mombasadagi Oliy sud kult rahbari Paul Makkenzi va yana 28 nafar ayblanuvchini qotillikda aybdor deb topdi. Sudya Diana Kavedza-Mochache ayblanuvchilar aybi 190 nafar bola va bitta kattani o‘ldirish bo‘yicha Keniya Jinoyat kodeksining 203-moddasi bo‘yicha isbotlanganini, hukm chiqarish Jinoyat-protsessual kodeksining 322-moddasi asosida amalga oshirilganini ma’lum qildi. Deutsche Welle ma’lumotlariga ko‘ra, majlis sakkiz soatdan ko‘proq davom etdi. Hukm 6-noyabrda e’lon qilinadi.

Rad etilgan himoya chizig‘i

Sudya himoya tomonining qurbonlar o‘z xohishi bilan ochlikdan o‘lgani haqidagi dalilini rad etdi. Anadolu ma’lumotlariga ko‘ra, sudya barcha qurbonlar 16 yoshgacha bo‘lganini qayd etdi. Ayblanuvchi tomoni o‘limlar ixtiyoriy diniy ro‘za emas, balki muvofiqlashtirilgan kampaniya natijasi ekanini ta’kidladi. Ayblanuvchilar qotillik ayblovlarini rad etishdi.

Ishning holatlari

Makkenzi 2003-yilda «Good News International Church» (Yaxshi xabar xalqaro cherkovi)ni asos solgan va tergov ma’lumotlariga ko‘ra, izdoshlarini «Iso bilan uchrashish» uchun ochlikdan o‘lishga undagan. Ayblanuvchi tomoni u Shakahola o‘rmonidagi 800 akr (325 ga) maydonli fermasida ekstremal ochlikni «boshlab berganini va yo‘naltirganini» aytib, «o‘limning tuzilgan ierarxiyasi» haqida gapirdi: avval bolalar, keyin o‘smirlar, ayollar va erkaklar o‘lishi kerak edi. O‘lim tekshiruvi va politsiya hisobotlari ma’lumotlariga ko‘ra, bolalar asosan ochlikdan, shuningdek asfiksiya, bo‘yni siqilishi va bosh-miya jarohatlaridan vafot etgan. Sud, shuningdek, ba’zi hollarda bolalar ota-onalar ko‘z o‘ngida izolyatsiya qilinib, ovqatsiz qoldirilgani haqida eshitildi.

Tergib tekshirish jarayoni

Makkenzi inson huquqlari guruhi hokimiyatlarga murojaat qilganidan so‘ng 2023-yil aprelida hibsga olindi; izdoshlarning bir qismini qutqarishga muvaffaq bo‘lindi. Keyingi politsiya operatsiyasi Malindi kurorti yaqinidagi Shakahola o‘rmonida yuzlab sayoz ommaviy qabrlarni aniqladi. Keniya ommaviy axborot vositalari sodir bo‘lganni «Shakahola o‘rmonidagi qirg‘in» deb atadi. Keniya hokimiyatlari ma’lumotlariga ko‘ra, halok bo‘lganlarning umumiy soni 400 dan oshadi; Keniya inson huquqlari komissiyasi 2024-yilda 429 raqamini aytgan edi, qurbonlarning bir qismi hali ham aniqlanmagan. Halok bo‘lganlar sonining o‘sishi mahalliy morglarda joy yetishmasligi sababli qazish ishlarini to‘xtatishga majbur qilardi. 2026-yil yanvarida Makkenziga qo‘shni qishloqda topilgan yana 52 jism bo‘yicha ish bo‘yicha ayblov qo‘yildi.

Reaksiya va oldingi hibsga olishlar

Makkenzi, shuningdek, alohida ishlar bo‘yicha shafqatsiz qotillik va terrorizm ayblovlarini ham rad etadi. U ilgari ikki marta hibsga olingani, biroq ozod etilgani ma’lum bo‘lganidan so‘ng Keniyada diniy tashkilotlarni tartibga solishni qat’iylashtirish chaqiriqlari o‘zini ko‘rsatdi: 2017-yilda «radikalizatsiya» ayblovi bilan (oqlangan) va 2019-yilda Shakaholada ikki bola vafot etishi bilan bog‘liq holda (garov puliga ozod etilgan). Qurbonlarning qarindoshlari sudda ishtirok etdi. «Men uchun bu juda, juda muhim kun», — dedi AFP agenturiga Shakaholada qizi va ikki nabirasi jumladan sakkiz yaqinini yo‘qotgan 62 yoshli Frensis Vanye, shuningdek, hokimiyat organlarining boshlang‘ich bosqichdagi harakatsizligidan noroziligini bildirdi. Fojia diniy tashkilotlarni tartibga solish, bolalarni himoya qilish va davlat institutlarining javobgarligi haqida savollar tug‘dirdi.