Asosiy ma’lumotlar
- Sentyabrda narxlar kuniga 3 000 dan ortiq obyektda pasaytirildi — 15 yillik maksimum (Rightmove).
- O‘rtacha chegirma — deyarli 7%, taxminan £21 000; narxi pasaytirilgan uylar 119 kun sotildi, qolganlari 39 kun.
- Zoopla: taklif yiliga 5% ga oshdi, kelishilgan bitimlar 9% ga kamaydi; Shotlandiyada uylarning 74% uch oy ichida sotiladi, Londonda esa 30%.
Narx pasaytirishlarining rekord soni
Sentyabrda Buyuk Britaniyada sotuvchilar o‘rtacha kuniga 3 000 dan ortiq obyekt bo‘yicha so‘ralgan narxni pasaytirgan, Rightmove BBC’ga eksklyuziv tarzda uzatilgan ma’lumotlarda xabar beradi. Bu 15 yil ichidagi eng yuqori oylik ko‘rsatkich. Portal buni taklif hajmining katta ekanligi va sotuvchilarning bir qismi real bo‘lmagan kutishlari bilan bog‘laydi. Sentyabrda narxi pasaytirilgan obyektlar ulushi 34% ni tashkil etdi — bu 2023-yil sentyabrida qayd etilgan 36% cho‘qqisidan biroz pastroq.
Chegirmalar va sotish muddatlari
O‘rtacha narx pasayishi deyarli 7% ni — tipik uy qiymatidan taxminan £21 000 ni tashkil etdi. Rightmove ma’lumotlariga ko‘ra, narxi pasaytirilgan uylar o‘rtacha 119 kunda xaridor topgan, bir narxda chiqarilgan obyektlar esa 39 kunda. Rightmove tadqiqotlar direktori Richard Donnell narxi pasaytirilgan obyektlar standart uch oylik muddatda xaridor topish ehtimoli ikki barobar kam ekanligini qayd etdi. Rightmove’dan Colleen Babcock narx pasaytirilgandan so‘ng xaridorlar uyda hammasi joyida bo‘lsa ham savol berishni boshlashini aytdi: «Bunday katta tanlov mavjud bo‘lgan bozorda birinchi taassurot muhim».
Xaridorlar tanlovchanroq bo‘ldi
Raqobatchi Zoopla portali xaridorlar «o‘tirib rulda» bo‘lganini, ko‘rishlar paytida ehtiyotkorroq va tanlovchanroq bo‘lganini ma’lum qildi. Uch yillik maksimal ipoteka stavkalarida oylik to‘lovlar qobiliyatini saqlash zarur. Zoopla ma’lumotlariga ko‘ra, sentyabrda sotuvdagi obyektlar soni yiliga 5% ga oshgan, kelishilgan bitimlar soni esa 9% ga kamaygan. Sentyabrning yangi e’lonlarining choragi oldin yil davomida allaqachon chiqarilgan bo‘lib, o‘ntadan oltitasi pastroq narxda qaytgan. Sentyabr an’anaviy ravishda narx pasaytirishlar bo‘yicha yetakchi, chunki sotuvchilar yil oxirigacha bitimni yakunlashga intiladi.
Bozor ishtirokchilarining fikrlari
Rightmove operatsion direktori Tara Larence narx shakllanishiga «emotsional» omillar ta’sir qilishini tushuntirdi: sotuvchilar uyga sarflagan vaqt va pulni baholaydi, xaridorlar esa byudjet doirasidagi barcha variantlarni solishtiradi. Blackpool’dagi Tiger Sales and Lettings kompaniyasidan rieltor Craig Webster to‘g‘ri boshlang‘ich narxning muhimligini ta’kidladi. Devon’dagi Sawdye and Harris kompaniyasidan Katie Griffin narxni tuzatish qayta ko‘rib chiqilgan narxdan ham past bo‘lgan sotishga olib kelishi mumkinligini qayd etdi. SAM Conveyancing’dan Andrew Boast esa sotuvchilar xarid paytida qattiq savdolashgan va uy qimmatlashgan bo‘lsa, pul yo‘qotmasligi mumkinligiga e’tiroz bildirdi. BBC’ga yozgan sotuvchilar taklifning ko‘pligi va Angliyada leasehold obyektlar bilan bog‘liq qiyinchiliklardan shikoyat qildi; Ulster’dagi... Uelsda otasining uyini sotayotganlardan biri shunday dedi: «Bozor o‘lgan. Ko‘p sotuvlar bor, hech kim xarid qilmaydi».
Shotlandiya qarama-qarshiligi
Richard Donnell (BBC materialida u Zoopla xodimi sifatida tilga olingan) Shotlandiyada Home Report tizimi uy sotuvga chiqarilishidan oldin mustaqil baholashni talab qilishini, bu sotuvchilarga narx bo‘yicha yo‘naltiruvchi berishini qayd etdi. Natijada aprel–iyun oylarida Shotlandiyada chiqarilgan uylarning 74% uch oy ichida sotilgan, Londonda esa 30%. U Angliyaning janubida sotilish ehtimolining pastligini yuqori narxlar, shtamp yig‘imi va sotuvga majburiy bo‘lmagan egaliklar, jumladan ijaraga beruvchilar bilan bog‘ladi.
Image source, Getty Images
