Asosiy ma’lumotlar

  • Ko‘chmanchilar mer Boduni, oldingi kuni esa umurtqa suyaklari singan fotomuxbir Xeydi Levinni kaltakladi
  • Rubio: Tramp G‘arbiy sohilda «yangi ulov» ko‘rmaslikni xohlaydi; Fransiya va Belgiya aybdorlarni hibsga olishni talab qildi
  • Netanyaxu diplomatlarni muvofiqlashtirish yo‘qligida ayblab, voqeani «tuhmat kampaniyasi» deb atadi

Diplomatlar va merga hujum

Shanba kuni isroillik ko‘chmanchilar G‘ordan daryosining G‘arbiy sohilida Yevropa diplomatlari karvoniga hujum qilib, 78 yoshli fransuz Onua-Emere shahri meri Bernar Boduni kaltaklagani guvohlar tomonidan AFP agentligiga ma’lum qilindi. Fransiya trikolori bilan bo‘lgan sharf taqib yurgan mer mahalliy ruhoniy bilan birga yaxshi niyat bitimini imzolash uchun xristian Tayibe shahriga kelgan va Quddusdan kelgan Fransiya va Belgiya vakillari hamda polsha diplomatlari bilan birga falastinlik dehqonlarning zaytun terimiga qo‘shilgan edi. Uning so‘zlariga ko‘ra, niqobli ko‘chmanchilar Fransiyaga qarshi haqoratlar baqirib, uni oyoq va temir tayoqlar bilan urgan. Kasalxonaga yotqizish talab etilmadi. «Agar ko‘chmanchilar shunday harakat qilsalar, demak isroil hukumati tomonidan bag‘rikenglik bor», — dedi Bodu AFPga, doimiy yashovchilar eng ko‘p azob chekishini qo‘shib aytdi.

Fransiya, Belgiya va Isroilning munosabati

Fransiya tashqi ishlar vaziri Jan-Noel Barro Isroil «jinoyiy zo‘ravonlikni zudlik bilan to‘xtatishi» va hujumchilarni hibsga olishi kerakligini ma’lum qildi; xuddi shunday chaqiriqni belgiyalik hamkasbi ham qildi. Isroil Tashqi ishlar vazirligi diplomatlarga hujumni qoraladi, polisiya tergov o‘tkazishga va’da berdi. Bosh vazir Benyamin Netanyaxu aksincha, ko‘chmanchilarga qarshi «tuhmat kampaniyasi» haqida bayonot berib, diplomatlarning harakatini isroil armiyasi bilan muvofiqlashtirish kerak bo‘lganini ko‘rsatdi va Bodu falastin ishi tarafdorligi bilan tanilgan kommunist ekanligini qayd etdi. Saylov raqibi, sobiq bosh shtab boshlig‘i Gadi Eyznkot hujumlarni «isroil hukumati homiyligidagi yahudiy terrorizmi» deb atab, zo‘ravonlik «Isroilning qolgan qonuniyligi»ni yoqib yuborayotganini aytdi. Prezident Ishaq Gerzog jabr ko‘rgan fotomuxbir yotgan kasalxonaga qo‘ng‘iroq qilib, hujumni «g‘azablanarli va larzaga soluvchi» deb atadi.

Kuchayib borayotgan zo‘ravonlik konteksti

Voqeadan bir kun oldin ko‘chmanchilar The Washington Post amerikalik fotomuxbiri Xeydi Levinni kaltaklab, u shanba kuni umurtqa suyaklari singan holda o‘rtacha og‘ir holatda edi. Shu oyning boshida ko‘chmanchilar AFP fotomuxbiri Jafar Ashtiyani kaltaklab, bir necha qovurg‘asini sindirib, kamerasini olib ketgan edi. Zo‘ravonlik 27-oktabr saylovlari va falastinliklarning yillik zaytun terimi fonida kuchaymoqda, uni ko‘chmanchilar qayta-qayta buzib kelgan. Tayibelik ruhoniy Bashor Favadle AFPga ko‘chmanchilar terimchilarga hujum qilib, zaytunlarni o‘g‘irlab ketganini aytdi: bir kishi boshidan jarohat olib, chok tikkashiga to‘g‘ri kelgan, 70 dan oshgan ayol ham kaltaklangan. Ekstremistik kayfiyatdagi isroilliklar terimni to‘xtatishga chaqirgan; shu bilan birga, o‘tgan oyda falastinlik bir ko‘chmanchini otib o‘ldirgan edi.

AQSh munosabati va xalqaro vaziyat

AQSh davlat kotibi Marko Rubio jurnalistlarga Vashington ko‘rilgan manzaradan «juda xavotirda» ekanini aytib, prezident Donald Tramp «G‘arbiy sohilda tortishuv yoki inqiroz ko‘rmaslikni» xohlaydi va «yangi ulov ko‘rmaslikni xohlamaydi» deb qo‘shdi. Rubio terim mavsumini ham tilga olib, boshqa voqealar bo‘yicha ham shikoyatlar kelganini qayd etdi. AQSh elchisi Mayk Xakabi Levinni kaltaklashni «niqobli qo‘rqlar tomonidan qilingan g‘azablanarli terror akti» deb atab, Isroildan hujumchilarni sud qilish va qamoqqa olishni talab qildi. Britaniya iqtisodiy sanksiyalar boshlagach, Isroil Quddusdagi britaniya konsulligini yopdi. Ko‘chmanchilarning soyabon tashkiloti rahbari Isroel Gants so‘nggi voqealar uchun javobgarlikni «provokatorlar va terroristlar guruhlari»ga yuklab, ayrim isroilliklarning ishtirokini amalda tan oldi. Netanyaxu hukumati G‘arbiy sohilda taxminan 500 ming isroillik va uch million falastinlik yashovchi aholi punktlarini tasdiqlashni kengaytirdi; hudud 1967-yilda Isroil tomonidan bosib olingan bo‘lib, aholi punktlari xalqaro huquq bo‘yicha noqonuniy hisoblanadi.