Asosiy ma’lumotlar
- 2026-yil avgustida O‘zbekistonning 8,344 mln iste’molchisining 35 foizi 200 kVt·soatdan ko‘p elektr energiyasi sarflagan
- Kuz-qish mavsumiga tayyorgarlikka 843 mlrd so‘m ajratilgan; «qizil» toifadagi obyektlar ta’miri avgustgacha, «sariq» toifadagilar 1-oktabrgacha yakunlangan
- Rejalashtirilgan o‘chirishlar haqida Telegram orqali xabar beruvchi raqamli tizim rejalashtirilgan; «Uzinfokom» joriy etish uchun 2–3 oy so‘ragan
Iste’mol va abonentlar tarkibi
8-oktabr «Hududiy elektr tarmoqlari» (HET) rahbariyati ishtirokidagi matbuot anjumanida 2026-yil avgustida O‘zbekiston elektr iste’molchilarining 35 foizi 200 kVt·soatdan ko‘p elektr energiyasi sarflagani ma’lum qilindi. Kompaniya boshqaruvi raisining sobiq birinchi o‘rinbosari Bobur Islomov ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda jami 8 mln 344 ming iste’molchi bor (bitta uy xo‘jaligi bitta iste’molchi hisoblanadi). Avgustda 5 mln 682 mingi 200 kVt·soatgacha, 1 mln 135 mingi 200 dan 300 kVt·soatgacha, 354 mingi esa 300 kVt·soatdan ko‘p sarflagan.
Tarmoqlarning mavsumga tayyorgarligi
HET rahbari Sardor Isoqov yuqori avariya xavfiga ega obyektlar yil boshida aniqlanishi va xavf darajasiga qarab qizil, sariq va yashil toifalarga bo‘linishini aytib o‘tdi. Qizil toifadagi obyektlarda ta’mir avgustgacha, sariq toifadagilarda 1-oktabrgacha yakunlangan. «Energetika tizimi har qanday mavsumga tayyor bo‘lishi kerak. Biz yozgi mavsumga ham qishdan boshlab tayyorgarlik ko‘ramiz», — dedi u. Uning so‘zlariga ko‘ra, hozirgi sutkalik iste’mol 200 mln kVt·soatga yetadi, ayrim yozgi kunlarda esa taxminan 150 mln kVt·soatni tashkil etgan. Respublika bo‘ylab kuz-qish mavsumiga tayyorgarlikka 843 mlrd so‘m ajratilgan — brigadalar faoliyatini tashkil etish, ularning mahalliy shtablar orqali ishlashi va ehtiyot qismlar bilan ta’minlash uchun. Ta’mir davomida izolyatorlar almashtiriladi, simlar tekislanadi; xodimlar xavfsizligi uchun ayrim tarmoqlar vaqtincha o‘chiriladi. O‘rtacha bitta tarmoqqa 15–20 transformator punkti ulangan, shu sababli ta’mir vaqtida elektr ulanish orqali ulangan iste’molchilarda ham vaqtincha yo‘qoladi. Isoqov bunday o‘chirishlar avariya bilan emas, balki tarmoqni yangilash bilan bog‘liqligini ta’kidladi. Joriy kuz-qish mavsumida rejalashtirilgan ta’mir tufayli qisqa muddatli o‘chirishlar Toshkentning Olmazor, Chilonzor va Mirzo Ulug‘bek tumanlarida ham bo‘lishi mumkin.
Telegram orqali xabarnomalar
O‘chirishlarni kamaytirish va xizmat sifatini yaxshilash maqsadida raqamlashtirish tizimi ishlab chiqilmoqda. U orqali ta’mir ishlari, xodimlar faoliyati va materiallarni yetkazib berish nazorat qilinadi, iste’molchilar esa rejalashtirilgan o‘chirishlar haqida oldindan xabardor bo‘lishi mumkin. «Agar siz ma’lum bir transformatorga ulangan bo‘lsangiz, telefon raqamingiz shaxsiy hisobga bog‘langan bo‘ladi. Transformator punktida rejalashtirilgan ta’mir bo‘lsa, bir-ikki kun oldin Telegramga xabar keladi: ertaga soat 08:00 dan 17:00 gacha o‘chirish bo‘lishi mumkinligi haqida ogohlantirish va noqulaylik uchun uzr», — deb tasvirladi Isoqov. «Uzinfokom» bilan ishlar olib borilmoqda: boshlang‘ich taqdimot o‘tkazilgan, navbatdagi yaqin haftaga rejalashtirilgan; aniq muddatlar undan keyin e’lon qilinadi. HET rahbarining so‘zlariga ko‘ra, ma’lumotlarni kiritish va raqamlashtirish uchun pudratchidan taxminan ikki-uch oy so‘ralgan. Tizim xodimlar faoliyatini nazorat qilish va murojaatlar bilan ishlashni ham qamrab oladi.
Nega qishda o‘chirishlar ko‘proq seziladi va avariyalarga nima sabab bo‘ladi
Qishda o‘chirishlar ko‘proq sezilishining sababi haqidagi savolga javoban Isoqov o‘chirishlar yozda ham bo‘lishini, lekin sovuq va qisqa kun tufayli qishda ular ko‘proq noqulaylik keltirishini tushuntirdi. «Biz yorug‘lik o‘chmasligini va’da qila olmaymiz. U o‘chadi. Bu texnik qurilmalar bilan bog‘liq jarayon. Tekis yo‘lda ketayotgan mashinaning shinasi portlamasligiga hech kim kafolat bera olmaydi, shunday emasmi? Elektr ta’minotida ham avariya o‘chirishlari mumkin. Lekin rejalashtirilganlari ham bor. Ayrim tarmoqlarni modernizatsiya uchun o‘chirmasa, qishda yanada katta muammolarga duch kelamiz», — dedi u. O‘chirishlar soni va davomiyligi xalqaro ko‘rsatkichlar bo‘yicha baholanadi, ma’lumotlar HET rasmiy platformasida ochiq e’lon qilinadi. Kompaniya rahbari rejalashtirilgan va avariya o‘chirishlarini farqlashga chaqirdi: birinchilari ta’mir va modernizatsiya uchun o‘tkaziladi, ikkinchilari texnik nosozliklar va tashqi omillar — kuchli shamol, avtomobillarning tayanchlarga urilishi, o‘z bekorga qazish ishlari o‘tkazib kabel shikastlanishi, betonlashish, daraxt ekish paytida shikastlanishlar, shuningdek, o‘lchamdan katta yuklar tashilganda simlar siljib shikastlanishi (kombaynlarni tashish ham shu jumladan) tufayli yuzaga keladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, tarmoqlar katta hududni qamrab oladi va barcha tashqi omillarni nazorat qilish qiyin, shu sababli aholi va qurilish olib borayotgan tashkilotlar tarmoqlarni asrashi kerak. Avariya yuz berganda mutaxassislar uni bartaraf etishga kirishadi: ayrim hollarda elektr ta’minoti 15–20 daqiqada tiklanadi, boshqalarida ko‘proq vaqt kerak bo‘ladi.
