Asosiy ma’lumotlar

  • Hindiston Oliy sudi internetga kirishni konstitutsiyaning 21 va 19(1)(a) moddalari bo‘yicha asosiy huquq deb tan oldi va bu huquqni har qanday yoshdagi bolalarga ham tatbiq etdi.
  • Ish bolalarga nisbatan jinsiy ekspluatatsiya materiallari (CSEAM) bilan kurashda vositachilarning «jiddiy e’tiborsizliklari» haqidagi NKO da’vosi bo‘yicha ko‘rilgan.
  • Sud CSEAMni aniqlash va o‘chirish uchun milliy xesh va URL bazasini yaratishni topshirdi hamda hukumatdan vositachilarning choralari haqida ma’lumot so‘radi.

Hammaga, bolalar ham qamrab olgan holda, asosiy huquq

Hindiston Oliy sudi internetga kirish va undan foydalanish huquqi har bir insonning — yoshidan qat’i nazar, bolalarning ham — asosiy huquqi ekanligini qaror qildi. Sudyalar Jamshed Burjor Pardiwala va Vinod K. Chandran ko‘rsatganidek, bu huquq konstitutsiyaning 21-moddasi bilan 19(1)(a)-modda majmuidan kelib chiqadi. Sud «bolalar, yoshidan qat’i nazar, xuddi shu huquqlardan foydalanadilar» deb ta’kidlab, ularni to‘liq mahrum qilish ma’lum yoshgacha bo‘lgan bolalarda vijoy yoki himoyaga loyiq so‘z erkinligi yo‘q degan da’vo kabi absurd bo‘lardi, deb qayd etdi. «Bolalarimiz xavfsizligi va erkinligi bir-biriga zid emas. Bolalarimiz ikkalasiga ham haqli», — deyiladi qarorda.

Bolalarga nisbatan jinsiy ekspluatatsiya materiallari bo‘yicha ish

Qaror bolalarga nisbatan jinsiy ekspluatatsiya va zo‘ravonlik materiallari (CSEAM) bilan kurashda internet-vositachilarning «jiddiy e’tiborsizliklari»ga e’tibor qaratgan notijorat tashkilotning da’vosi bo‘yicha chiqarildi. Sud hukumatdan vositachilar bunday kontentni aniqlash va o‘chirish uchun qo‘llaydigan vositalar va texnologik choralar haqida ma’lumot so‘radi. Bir qator ko‘rsatmalar orasida — federal hukumatga faqat CSEAMni aniqlash va o‘chirish uchun «milliy xesh va URL bazasi» yaratish topshirig‘i. Sud shuningdek, «raqamli xavfsizlik va yoshga mos jinsiy tarbiya bazaviy o‘quv dasturining bir qismi bo‘lishi kerak» deb qaror qildi.

Kontekst: Hindistonning tartibga solishi va raqamli landshafti

Qaror bir qator davlatlar bolalarning ijtimoiy tarmoqlarga kirishiga taqiqlar yoki cheklovlar joriy etayotgan bir davrda chiqarildi. Anadolu xabariga ko‘ra, Hindistonning bosh iqtisodiy maslahatchisi bu yil raqamli platformalarga kirish uchun yosh siyosatlarini taklif etib, «kichikroq foydalanuvchilar majburiy foydalanish va zararli kontentga nisbatan ko‘proq zaif» deb bildirgan edi. Nashr ishora qilgan Statista statistika portali ma’lumotlariga ko‘ra, o‘tgan yilning oktabr holatiga ko‘ra Hindiston Facebookning dunyodagi eng katta auditoriyasiga — 403 mln dan ortiq foydalanuvchiga — va YouTubening eng katta auditoriyasiga ega edi.