Asosiy ma’lumotlar

  • Daxlsizlikka deputatlar, senatorlar, ombudsman, sudyalar, prokurorlar, advokatlar, prezidentlikka nomzodlar va boshqalar ega; immunitetga — prezident, Prezident Administratsiyasi mansabdor shaxslari va ularning oila a’zolari ega
  • Bunday shaxslarni ushlab turish taqiqlangan, faqat UK 221-moddasi 1-qismiga muvofiq uch soatgacha bo‘lgan hollardan tashqari; jinoiy javobgarlikka tortish uchun parlament palatasi, prezident yoki vakolatli organning roziligi kerak
  • Daxlsizlikka ega shaxslarga nisbatan ataylab qonunga xilof harakatlar uchun — 3 yildan 5 yilgacha ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish, og‘irlashtiruvchi holatlarda — 5 yildan 8 yilgacha

Daxlsizlik va immunitetga ega shaxslar toifalari

O‘zbekistonda daxlsizlik va immunitetga ega shaxslarga nisbatan ish yuritishning maxsus tartibi o‘rnatildi. Daxlsizlikka Qonunchilik palatasi deputatlari va Oliy Majlis Senati a’zolari, Inson huquqlari bo‘yicha vakil (ombudsman), Bolalar huquqlari bo‘yicha vakil, sudyalar, prokurorlar, tergovchilar va surishtiruvchilar, advokatlar, Markaziy saylov komissiyasi a’zolari, prezidentlikka nomzodlar — nomzod maqomida bo‘lgan davrda — va boshqa shaxslar ega. Prezident Administratsiyasi rahbariyat xodimlari ishdan bo‘shatilgandan keyin besh yil davomida — PA’dagi majburiyatlarni bajarish bilan bog‘liq bo‘lmagan harakatlar yoki harakatsizlik bo‘yicha — daxlsizlikni saqlaydi. Immunitetga O‘zbekiston prezidenti, PA mansabdor shaxslari va ularning oila a’zolari, shuningdek PA rahbariyat xodimlari — majburiyatlarni bajarish bilan bog‘liq qarorlar, harakatlar yoki harakatsizlik bo‘yicha — ega. Parlament a’zolari ovoz berish va o‘z fikrini bildirganliklari uchun immunitetga ega.

Ushlab turish va javobgarlikka tortish

Daxlsizlikka ega shaxslarni ushlab turish va ularni huquqni muhofaza qiluvchi organlarga yetkazib borish taqiqlangan, faqat O‘zR UK 221-moddasi 1-qismida nazarda tutilgan asoslar bo‘yicha uch soatgacha ushlab turish hollaridan tashqari. Bunday shaxslarni jinoiy javobgarlikka tortish uchun tegishli parlament palatasi, prezident yoki boshqa vakolatli organning roziligi talab etiladi: deputatlarga nisbatan — tegishli palata roziligi, PA rahbariyat xodimlariga nisbatan — bosh prokurorning taqdimnomasi asosida prezidentning yozma roziligi. Daxlsizlik va immunitet talablarini buzib olingan dalillar qo‘llaniladigan dalillar deb e’tirof etilmaydi va ish materiallaridan chiqarib tashlanadi. Sud tartibida ma’muriy javobgarlikka tortish faqat Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning yangi XXIII³ bobiga muvofiq amalga oshiriladi; immunitetga ega shaxslarga sud tartibida ma’muriy jazo choralarini qo‘llash mumkin emas.

Tinglash, jazolar va zararni qoplash

Daxlsizlikka ega shaxslarning telefon suhbatlarini tinglash va yozishmalarini nazorat qilish faqat sud qarori yoki bosh prokurorning yozma ruxsati asosida mumkin. Daxlsizlikka ega shaxsga nisbatan ataylab qonunga xilof ushlab turish, majburiy olib kelish yoki tergov harakatlarini o‘tkazish, shuningdek bunday harakatlar to‘g‘risida buyruq yoki topshiriq berish uchun 3 yildan 5 yilgacha ozodlikni cheklash yoki shu muddatga ozodlikdan mahrum qilish, ma’lum bir huquqdan mahrum qilish bilan birga, jazo sifatida nazarda tutilgan. Bunday harakatlar takroran, oldindan til biriktirib guruh bo‘lib, zo‘ravonlik qo‘llagan holda yoki uni qo‘llash bilan qo‘rqitib, dalillarni soxtalashtirib yoki qamoqqa olish hamda jinoiy javobgarlikka tortish yo‘li bilan sodir etilganda jazo 5 yildan 8 yilgacha ozodlikdan mahrum qilishni tashkil etadi. PA mansabdor shaxslari va rahbariyat xodimlarining majburiyatlarni bajarish bilan bog‘liq qarorlari, harakatlari yoki harakatsizligi oqibatida yetkazilgan zarar Davlat byudjeti mablag‘lari hisobidan qoplanadi; ko‘rsatilgan shaxslarga regress talab qo‘yish huquqi qo‘llanilmaydi.