Asosiy ma’lumotlar

  • Gazlashtirilmagan hududlarda bazaviy norma isitish mavsumi uchun 200 dan 350 kVt·soatgacha oshirilishi taklif qilindi; qaror loyihasi 13-oktabr kuni jamoatchilik muhokamasiga chiqarildi.
  • Asos: bunday hududlar aholisining 60 foizi qishda 300 kVt·soatgacha iste’mol qiladi; amaldagi ijtimoiy himoya mexanizmi 200 kVt·soatdan ortiq 150 kVt·soat uchun farqni qoplab keladi.
  • Yangi norma abonentlarning qariyb 80 foizini qamrab oladi; 1,5 mln dan ortiq iste’molchining tejasi mavsum bo‘yicha qariyb 171 mlrd so‘m (oyiga qariyb 27,5 ming so‘m) deb baholanmoqda.

Nima uchun 500 emas, 350 kVt·soat

O‘zbekistonda gazlashtirilmagan hududlar va gaz ta’minoti qiyinlashgan hududlar aholisi uchun bazaviy elektr energiyasi iste’moli normasini isitish mavsumi uchun 200 dan 350 kVt·soatgacha oshirish taklif etildi. Vazirlar mahkamasining tegishli qaror loyihasi 13-oktabr kuni jamoatchilik muhokamasiga chiqarildi. 14-oktabr kungi matbuot anjumanida iqtisodiyot va moliya vazirining o‘rinbosari Xurshid Mustafayev jurnalistlarning avvalgi muhokamalarda 500 kVt·soat taklif qilingan bo‘lsa, nima uchun 350 kVt·soat ko‘rsatkichi tanlangani haqidagi savoliga javob berdi. U ikki asosni nomladi. Birinchisi — amaldagi ijtimoiy yordam mexanizmi: kambag‘al oilalar uchun 200 kVt·soatdan ortiq qo‘shimcha 150 kVt·soat bo‘yicha tariflar farqini Ijtimoiy himoya agentligi qoplaydi, bu ularga ushbu hajmni bazaviy tarif bo‘yicha to‘lash imkonini beradi. Ikkinchisi — haqiqiy iste’mol tahlili: idora ma’lumotlariga ko‘ra, gazlashtirilmagan hududlar aholisining 60 foizi qishda oyiga 300 kVt·soatgacha iste’mol qiladi, shunga asoslanib 350 kVt·soat norma taklif qilindi. Shu bilan birga, «Gazeta.uz» ta’kidlaganidek, 500 kVt·soat varianti bo‘yicha, jumladan, byudjetga ta’siri bo‘yicha alohida qiyosiy hisob-kitob matbuot anjumanida taqdim etilmadi.

Norma oshirilishi kimga ta’sir qiladi

Mustafayevning so‘zlariga ko‘ra, hozir mamlakatda qariyb 4 mln xonadon quvur orqali tabiiy gaz olmaydi va, xususan, suyultirilgan gazdan foydalanadi. Bundan tashqari, gaz beqaror beriladigan hududlar bor, ayniqsa isitish mavsumida: gaz berish kamayishi yoki butunlay to‘xtashi mumkin. Bunday hududlarni aniqlash uchun 2025-yil 2-dekabrdan 2026-yil 13-martgacha xonadonlarning gaz ta’minoti ma’lumotlari o‘rganildi; ayrim kunlarda uzilishlar bo‘lgan xonadonlar soni hokimiyat ma’lumotlariga ko‘ra qariyb 5 mingdan 607 minggacha o‘zgarib turgan. Oshirilgan normani ham gazlashtirilmagan hududlarga, ham gaz yetkazib berishda qiyinchiliklar mavjud hududlarga tarqatish taklif etilmoqda. Bunday xonadonlar ro‘yxatlari «Uzenergoinpeksiya», «Xududgazta’minot» va «Hududiy elektr tarmoqlari» takliflari asosida viloyat hokimliklari tomonidan tasdiqlanishi ko‘zda tutilgan.

Kutilayotgan samara va amal qilish muddatlari

Hokimiyatning tushuntirish materiallariga ko‘ra, 2025-yil sentyabr — 2026-yil avgust davomidagi iste’mol tahlili isitish mavsumida gaz ta’minotisiz xonadonlarning qariyb 39 foizi oyiga 200 kVt·soatdan ortiq iste’mol qilishini, qolgan oylarda esa qariyb 25 foizini ko‘rsatdi. Normani oshirish 201–350 kVt·soat diapazonidagi elektr energiyasi narxini amaldagi 900 so‘mdan 650 so‘mgacha, ya’ni qariyb 28 foizga arzonlashtiradi. Yangi norma gazlashtirilmagan hududlar abonentlarining qariyb 80 foizini qamrab oladi; 1,5 mln dan ortiq iste’molchi mavsum bo‘yicha jami qariyb 171 mlrd so‘m, o‘rtacha oyiga qariyb 27,5 ming so‘m tejay oladi. 250 kVt·soat iste’molda tejam 12,5 ming so‘m, 300 kVt·soatda — 25 ming, 350 kVt·soatda — oyiga 37,5 ming so‘mni tashkil etadi. Normani 2026-yil 1-noyabrdan boshlab isitish mavsumi davomida qo‘llash taklif etilmoqda: Qoraqalpog‘iston va Xorazm viloyatida oktabrdan fevralgacha, qolgan hududlarda noyabrdan fevralgacha.

Tarixiy ma’lumot

6-oktabr kuni prezident Shavkat Mirziyoyev gazlashtirilmagan hududlar va gaz ta’minoti qiyinlashgan hududlar aholisi uchun isitish mavsumida bazaviy normani 200 dan 350 kVt·soatgacha oshirish taklifini ma’qulladi. «Gazeta.uz» shuni ham eslatib o‘tadi: 2024-yil oktabrda Energetika yo‘nalishi rahbari 1-yanvardan boshlab gaz ta’minotisiz xususiy uylar uchun ijtimoiy normadagi elektr energiyasiga 50 foizlik chegirma joriy etish rejalari haqida ma’lum qilgan edi; o‘sha yilning noyabrida vazirlik loyiha huquqiy ekspertizaga yuborilganini xabar qilgan, biroq hujjatning taqdiri va chegirma joriy etilmaganligi sabablari haqida o‘shandan beri yangi ma’lumot e’lon qilinmagan. 2025-yil oktabr oxirida idora rahbari gaz tarmog‘iga ulanmagan uylar uchun elektr energiyasi to‘lovi bo‘yicha imtiyozlar loyihasi infratuzilma bo‘yicha qo‘shimcha hisob-kitoblarni talab qilishini qayd etgan edi.