Asosiy ma’lumotlar

  • Toshkent va viloyat issiqxona xo‘jaliklari «yashil issiqxonalar» taklif qildi: gaz, elektr, geotermal va quyosh energiyasi, IESlarning ikkilamchi issiqligi; imkonsiz bo‘lsa — sertifikatlangan qozonlar va filtrlar bilan ko‘mir.
  • 30-sentabr va 8-oktabrdagi o‘lchovlar xitoy texnologiyalari asosidagi sinov namunasi filtratsiyasi chiqindilar me’yorlariga mos kelmasligini ko‘rsatdi; namuna takomillashtiriladi.
  • Toza texnologiyalarga o‘tganlar uchun subsidiya va soliq imtiyozlari nazarda tutilgan; poytaxt hududida ekologik xavfsiz isitishsiz issiqxonalarga taqiq saqlanadi.

Issiqxona xo‘jaliklarining takliflari

O‘zbekiston Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi 12-oktabr kuni Toshkent va Toshkent viloyati issiqxona xo‘jaliklarining ekologik toza isitish texnologiyalariga o‘tish bo‘yicha takliflari haqida xabar berdi. Poytaxtda ularning faoliyatini «yashil issiqxonalarga» aylantirish sharti bilan saqlab qolish imkoniyati muhokama qilinmoqda. Qo‘mita ma’lumotiga ko‘ra, sovuqlar va atmosfera inversiyasi boshlanishi bilan aholi tomonidan ko‘mir bilan isitiladigan issiqxonalar chiqindilari havo ifloslanishi bo‘yicha shikoyatlar ko‘paydi; murojaatlar, xususan, Yunusobod tumani aholisidan kelgan, ular havo sifatining yomonlashuvi va yoqimsiz hidlar haqida xabar bergan. Ekologik xizmatlar mutaxassislari murojaatlar bo‘yicha chiqib, tekshiruvlar o‘tkazgan va havo namunalarini olgan. Idora poytaxt havosining asosiy ifloslanish manbalari sanoat korxonalari, avtotransport va isitish tizimlari ekanini, kuz-qish davrida esa qo‘shimcha manba bo‘lib turar-joy kvartallari yaqinidagi issiqxonalar chiqishini eslatdi.

Faoliyat shartlari va zaxira variant sifatida ko‘mir

Issiqxona xo‘jaliklari vakillari obyektlarni modernizatsiya qilish, energiya tejovchi isitish tizimlariga o‘tish va chiqindilarni me’yorlargacha kamaytirishga tayyorlik haqida bir necha bor bildirgan. Takliflar zamonaviy isitish tizimlari va real vaqtda chiqindilarni monitoring qilishni nazarda tutadi. Isitish tizimlari va davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosalari mavjud xo‘jaliklarni tabiiy va suyultirilgan gaz, elektr, geotermal va quyosh energiyasi, shuningdek issiqlik elektr stansiyalarining ikkilamchi issiqligiga o‘tkazish taklif etiladi. Bu manbalardan foydalanish imkonsiz bo‘lganda tadbirkorlar ko‘mir bilan isitishga ruxsat berishni so‘ramoqda — zamonaviy sertifikatlangan qozonlardan ekologik me’yorlarga javob beradigan majburiy tozalash va filtratsiya tizimlari bilan foydalanish, shuningdek ma’lumotlar va video oqimni Ekologik monitoring milliy markaziga uzatuvchi video kuzatuv o‘rnatish sharti bilan.

Filtrlar sinovidan o‘tmadi

Takliflarni Ekologiya milliy qo‘mitasi, qishloq xo‘jaligi va energetika vazirliklari va boshqa organlar ishtirokidagi ishchi guruh ko‘rib chiqdi. Issiqxona xo‘jaliklari xitoy texnologiyalari asosida ishlab chiqilgan qozon uskunalari va filtrlardan iborat kompleks isitish tizimining sinov namunasini taqdim etdi. Ekologik monitoring milliy markazi mutaxassislari tasdiqlangan metodika bo‘yicha bir necha o‘lchov o‘tkazdi; sinovlar OAV va qo‘mita huzuridagi Jamoat kengashi vakillari ishtirokida o‘tgan. 30-sentabr va 8-oktabrdagi o‘lchovlar filtratsiya tizimi aholi salomatligi uchun xavfsiz chiqindilar me’yorlariga mos kelmasligini ko‘rsatdi. Kelishuvga ko‘ra, xo‘jaliklar sinov namunasini takomillashtirishi kerak, shundan so‘ng ishchi guruh qayta o‘lchovlar o‘tkazadi. Shuningdek, issiqxona qozon uskunalari filtrlari uchun xavfsiz chiqindilar me’yorlarini belgilovchi hujjat loyihasi tayyorlanmoqda.

Imtiyozlar va taqiqning saqlanishi

Toza texnologiyalarga o‘tib, «yashil issiqxonalarga» aylanadigan xo‘jaliklar uchun subsidiyalar va soliq imtiyozlari paketi nazarda tutilgan. Shu bilan birga, poytaxt hududida ekologik xavfsiz isitish tizimlari bilan jiylamagan issiqxonalar faoliyatiga taqiq saqlanadi — qo‘mitada buni chiqindilarning aholi salomatligiga zarari bilan izohlaydi.

Tarixiy ma’lumot

2025-yil noyabrda Toshkentda havo sifatining yomonlashuvi fonida poytaxt va qo‘shni hududlardagi barcha issiqxonalarni gaz isitishiga tezkor o‘tkazish qarori qabul qilingan edi. 2026-yil iyun oyida maxsus komissiya Toshkent viloyatining Qibray, Toshkent, Zangiota va Yuqorichirchiq tumanlarida issiqxonalarni demontaj qilishni va ularni sun’iy isitish tizimlaridan uzishni boshladi; tadbirkorlarga xo‘jaliklarni Surxondaryo viloyatining Sherobod tumanidagi «Surxon-Agro» erkin iqtisodiy zonasiga ko‘chirish taklif qilindi. Toshkent hokimi Shavkat Umarzov «Gazeta»ga bergan intervyusida poytaxt hududida faoliyatni davom ettirishni istaganlar uchun filtrlar o‘rnatish va chiqindilarni tozalash bilan ruxsat etilgan yoqilg‘i turlaridan foydalanish imkoniyati ko‘rib chiqilayotganini, buning uchun moliyaviy qo‘llab-quvvatlash vositalari nazarda tutilganini ma’lum qilgan edi. Bundan tashqari, 2026-yil 1-oktabrdan boshlab Toshkentda va qo‘shni hududlarda yangi issiqxonalar tashkil etishga cheklov nazarda tutilgan edi.