Asosiy ma’lumotlar
- O‘zbekistondagi eng baland yong‘in avtoladdalari 72 metrga yetadi; 100 metrga mo‘ljallangan texnika uchun juda katta maydoncha kerak bo‘ladi
- Nest One va Pyramid Tower kabi osmono‘par binolarda tutunmaydigan zinapoyalar, yong‘inga qarshi liftlar, sprinkler va drencher tizimlari qo‘llanadi
- BAA, Xitoy va Janubiy Koreya tajribasi o‘rganilmoqda; butun qavatni favqulodda vaziyatlarda evakuatsiya uchun xavfsiz zona sifatida ajratish amaliyoti joriy etilgan
Avtoladdalar — 72 metrgacha
O‘zbekiston Favqulodda vaziyatlar vazirining o‘rinbosari Xurshid Sotiyev Toshkentda 50 qavat va undan baland binolar qurilishi davom etayotganini va bunday obyektlar yong‘in xavfsizligiga alohida e’tibor qaratilayotganini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, qutqaruvchilarning eng baland avtoladdalari 72 metrga yetadi. 100 metrga mo‘ljallangan texnikani joylashtirish maqsadga muvofiq emas — unga juda katta maydoncha kerak bo‘lardi. Shu sababli baland binolarni loyihalashda yetakchi xorijiy davlatlarning yong‘in xavfsizligi bo‘yicha me’yorlashtirilgan hujjatlari o‘rganiladi va takliflar allaqachon loyiha bosqichida kiritiladi.
Ichki yong‘inni o‘chirish tizimlari
Sotiyev baland binolarda tutunmaydigan zinapoyalar va yong‘inga qarshi liftlar, shuningdek avtomatik o‘chirish tizimlari — belgilangan haroratga yetganda suvni avtomatik beradigan sprinklerlar va yong‘in zonasidagi bir nechta purgichni bir vaqtda ishga tushiradigan drencherlar bo‘lishi kerakligini ta’kidladi. «Qutqaruvchilarimiz o‘sha qavatga yetib borguncha vaqt kerak. Yong‘in paytida har bir daqiqa qimmat. Ichki yong‘in krani va birlamchi o‘chirish vositalari, ya’ni o‘t o‘chirgichlar — bu FVV bo‘linmalari kelgunga qadar ishlaydigan tizimlar», — deb uni Kun.uz keltirdi. Vazir o‘rinbosari, shuningdek, aholi va boshqaruv tashkilotlari binoning loyihasini o‘zlaricha o‘zgartirmasligi yoki muhandislik tizimlariga aralashmasligi kerakligini ta’kidladi; xavfsizlik choralaridan biri baland binolarda gaz tizimlaridan foydalanishga qo‘yiladigan cheklovlardir.
Xorijiy tajriba va xavfsiz qavatlar
Shaharsozlik sohasida profilaktika boshqarmasining bosh mutaxassisi Aziz Abduazizov baland binolarda yong‘inni o‘chirish va odamlarni himoya qilish bo‘yicha BAA, Xitoy va Janubiy Koreya tajribasi o‘rganilayotganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Nest One va Pyramid Tower kabi binolarda yong‘in avtoladdalari odamlarni ko‘pi bilan 72 metrdan qutqarish imkonini beradi. Binoda butun bir qavatni favqulodda vaziyatlarda fuqarolar evakuatsiya qilinadigan xavfsiz zona sifatida ajratish amaliyoti qo‘llaniladi — bu tajriba allaqachon joriy etilgan.
Real vaqtdagi raqamli monitoring
Abduazizov avtomatik yong‘inni o‘chirish tizimlarining keng joriy etilishiga va ularning holatini raqamli vositalar yordamida real vaqtda nazorat qilishga e’tibor qaratilayotganini qo‘shdi. Binoning turli nuqtalaridagi avtomatik qurilmalardan signal bir vaqtda yong‘in-qutqarish xizmatining vaziyat markazlariga va binoning dispetcherlik markazlariga yuboriladi. Bu butun obyekt holatini nazorat qilish va yonishni tezkor aniqlash imkonini berib, tegishli zonadagi odamlar xavfsizligini ta’minlaydi.
