Asosiy ma’lumotlar

  • Kosinyak-Kamish: Yevropa mudofaa ishlab chiqarishida «harbiy vaqt rejimiga» o‘tishi kerak
  • Rossiya 2025-yilda taxminan 7 mln o‘q-dori ishlab chiqardi, YI va Norvegiya — 2 mln dona 150 mm snaryad
  • YI mudofaa xarajatlari 2025-yilda — taxminan €418 mlrd (YaIMning 2,2%), Polsha YaIMning 4,7% sarflaydi

«Harbiy vaqt rejimi»ga chaqiriq

Polsha milliy mudofaa vaziri, vitse-premyer Vladislav Kosinyak-Kamish Yevropa mudofaa sektorini «harbiy vaqt rejimiga» o‘tkazishi kerak, aks holda bu kelajakda uning fuqarolariga zarar keltiradi, dedi. «Mudofaa sektorida ishlab chiqarish haqida gap ketayotganda, men harbiy vaqt rejimiga o‘tish tarafdoriman», — dedi u seshanba kuni Varshava xavfsizlik forumi doirasidagi matbuot anjumanida. «Ayni hozirda Rossiya Federatsiyasi shunday ishlayapti. Bizga bunga ko‘z yumish huquqi yo‘q».

O‘q-dori ishlab chiqarish ma’lumotlari

Rossiya mudofaa sanoatini 2022-yilda Ukrainaga to‘liq miqyosdagi bosqindan oldin harbiy poydevorga o‘tkazgan va prognozlarga ko‘ra, 2026-yilda qurolli kuchlarga YaIMning 7,5% ini yo‘naltiradi. Estoniya razvedkasining yaqinda e’lon qilingan hisobotiga ko‘ra, 2025-yilda Rossiya taxminan yetti million artilleriya, minomyot, tank va reaktiv o‘q-dorilari ishlab chiqargan; rus qo‘shinlari kuniga taxminan 10–15 ming o‘q-dori sarflaydi. OAVga tushgan Yevropa mudofaa tayyorgarligi haqidagi hisobot ma’lumotlariga ko‘ra, YIning 27 davlati va Norvegiya bu yil atigi taxminan ikki million dona 150 mm kalibrli snaryad ishlab chiqaradi.

Xarajatlar va moliyaviy yetishmaslik

Yevropa mudofaa sanoati o‘n yillar davomida surunkali moliyaviy yetishmaslik va tarqoqlik sharoitida rivojlandi. Qayta qurollantirish sa’y-harakatlari Sovuq urush davridan buyon harbiy xarajatlarning eng sezilarli yillik o‘sishiga olib keldi, biroq YI davlatlarining umumiy mudofaa xarajatlari 2025-yilda 418 mlrd yevro yoki ittifoq umumiy YaIMining 2,2% ini tashkil etishi taxmin qilinmoqda. NATOdagi AQSh elchisi Mettyu Uitaker so‘zlariga ko‘ra, Polsha mudofaa xarajatlari ulushi bo‘yicha yetakchilar qatoriga kiradi va mudofaa salohiyatini mustahkamlashga YaIMning 4,7% ini yo‘naltiradi.

Xatolar haqidagi ogohlantirish

Kosinyak-Kamish Yevropa uchun harbiy mahsulot ishlab chiqarish hajmlarini bir necha barobar oshirish orqali o‘z mudofaasiga tayyorgarlik ko‘rish «vaqti keldi», dedi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bunday choralardan voz kechish yevropaliklar uchun «qimmat» xato bo‘ladi: «Bu bizga keyinchalik ta’sir qiladigan va kelajakdagi avlodlarga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan hisoblash xatolaridan biri».